Vrijdag 20/05/2022

WETENSCHAP

Ontrafeld: waarom zebra's strepen hebben

Zebra's. Beeld Thinkstock
Zebra's.Beeld Thinkstock

De strepen van zebra's en het nut van de bijzondere belijning op de dieren fascineert wetenschappers al eeuwen. Tot voor kort waren er vijf hypotheses over de functie van de zwarte en witte lijnen. Nu stellen wetenschappers dat de zebra's de strepen hebben om vervelende vliegen op afstand te houden.

Willeke Tersteeg

Dat blijkt uit de meest recente studie naar de diersoort door onderzoekers van de University of California. De wetenschappers hebben daarin voor het eerst de vijf gangbare theoriën naast elkaar gelegd. Deze veronderstellen het volgende: de strepen zouden voor camouflage zorgen, roofdieren verwarren, de lichaamstemperatuur reguleren, insecten afweren of van nut zijn tijdens sociale interactie.

Meest verwarrend zijn strepen
De theorie dat strepen insecten afweren werd in 2012 onderzocht. Toen werd geconcludeerd dat steekvliegen het meest worden aangetrokken door donkere oppervlaktes en afgestoten worden door lichtere oppervlaktes. Maar gestreepte oppervlaktes zouden de stekende insecten nog het meest verwarren.

Deze studie maakt echter niet duidelijk waarom niet meer dieren gestreept zijn. Onderzoeksleider Tim Caro, bioloog aan de Amerikaanse universiteit, probeerde dit aan de hand van geografische analyses in zijn onderzoek meer te duiden.

Geografisch in kaart gebracht
Caro en zijn onderzoeksteam brachten de geografische spreiding van zeven verschillende soorten zebra's, paarden, ezels en hun ondersoorten in kaart. De dikte, plaats en intensiteit van strepen op deze dieren werden ook genoteerd.

Vervolgens vergeleken onderzoekers deze gegevens met extra variabelen, zoals de nabijheid van bosgebied, dreiging van roofdieren, de temperatuur en de geografische spreiding van stekende insecten, zoals tseetseevliegen en dazen.

Eenduidige conclusie
Met behulp van een statistiekmodel kwamen de onderzoekers tot een eenduidige conclusie. Ze keken waar de variabelen de meeste overlapping kenden met de aanwezigheid van gestreepte dieren.

Op basis van hun evaluatie stellen ze dat alle oude hypotheses konden worden uitgesloten, behalve degene die stelt dat de strepen van nut zouden zijn om vervelende vliegen op afstand te houden. Een sterke correlatie werd namelijk gevonden tussen de locatie waar dieren met onderscheidende strepen wonen en de aanwezigheid van de parasieten.

Verheugd
"We vonden keer op keer dat er meer strepen op delen van het lichaam zaten in gebieden van de wereld waar de dieren meer last hadden van stekende vliegen", legt Caro uit.

De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications. Gestreepte dieren hebben een evolutionair voordeel op niet-gestreepte dieren omdat zij minder te kampen hebben met de gevolgen van insectenbeten. Het gaat onder andere om het verlies van bloed, het moeilijk op gewicht blijven en een verminderde melkproductie. Tseetseevliegen staan er ook bekend om ziektes over te dragen.

Volgens Caro is het met name belangrijk voor zebra's dat zij vliegen afweren omdat zij een dunnere huid hebben. "Het is duidelijk dat vliegen makkelijk door hun huid kunnen steken. Dat geldt bijvoorbeeld niet voor andere soorten uit hun habitat, zoals antilopes, die een dikker huid hebben."

Meer onderzoek
Brenda Larison, een collega-bioloog van Caro eveneens verbonden aan de University of California is gespecialiseerd in het onderzoeken van strepen op zebra's. Zij liet in een reactie weten aan National Geographic dat de resultaten van het onderzoek een begin zijn. Volgens haar is het tot op heden wel de meest ondersteunde hypothese, maar de andere hypotheses zouden volgens haar nog onvoldoende onderzocht zijn.

"Er is meer specifiek onderzoek nodig. Er is nog een gebrek aan direct bewijs. Het is een meer complex verhaal en dit is waarschijnlijk niet het laatste onderzoek naar het onderwerp", aldus Larison.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234