Woensdag 21/08/2019

Ontdekken we vandaag het geheim van het heelal?

Een sterrenstelsel met een van de mysterieuze zwarte gaten in het midden. Beeld AFP

Europese en Amerikaanse wetenschappers hebben na honderd jaar waarschijnlijk eindelijk het bewijs gevonden waarnaar ze al die tijd op zoek waren. Vandaag komt er nieuws over het bestaan van zogeheten zwaartekrachtgolven. Die zijn het ontbrekende puzzelstuk in het heelal. Albert Einstein opperde dat al in 1916, maar alleen in theorie was berekend dat ze zouden moeten bestaan. Hard bewijs ontbrak tot nu toe.

De spanning in de wetenschap is al maanden voelbaar. Zolang gaan er al geruchten over onverwacht goede metingen van zwaartekrachtgolven bij LIGO, een duo van reusachtige golfdetectoren in de Amerikaanse staten Washington en Louisiana. De jongste weken bereikten die een nieuw hoogtepunt nadat een speciale LIGO-presentatie op de jaarconferentie van de Amerikaanse wetenschapsorganisatie AAAS in Washington werd aangekondigd.

De ontdekking gaat over het fundament van het heelal. Einstein stelde dat ruimte en tijd één geheel vormen, wat hij ruimtetijd noemde. Die ruimtetijd kan trillen. Daar zijn heftige gebeurtenissen voor nodig, zoals een botsing van twee zwarte gaten. Als dat gebeurt, gaan de schokgolven het heelal door, als rimpelingen na een steen in een vijver. De ruimte rekt iets uit of krimpt iets, ook al is het nauwelijks meetbaar.

Wetenschappers zijn enthousiast omdat ze met zwaartekrachtgolven op een hele nieuwe manier naar het heelal kunnen kijken. Dan zullen ze dingen zien die tot nu toe verborgen bleven. Zwarte gaten bijvoorbeeld, die geen licht uitzenden en al het licht opslokken. Dan kunnen wetenschappers misschien ook een beter beeld krijgen van de oerknal, waarmee het heelal ongeveer 13,7 miljard jaar geleden ontstond.

"Als ze beet hebben, is dit off the scale", zei CERN-fysicus Freya Blekman van de Vrije Universiteit Brussel, zelf niet bij het onderzoek betrokken, gisteren in de Volkskrant. Vorig jaar vergeleek Bernard Schutz van de Universiteit van Cardiff, tevens voormalig directeur van het Albert Einstein Institute in Potsdam, het heelal met een jungle. Astronomen hebben altijd naar het heelal gekeken als naar een foto van een jungle, zei hij. "Maar als je ook kunt luisteren, gaat er een hele nieuwe wereld voor je open. Ons heelal is een jungle, bevolkt door wilde dieren."

De presentatie van het langverwachte nieuws gebeurt gelijktijdig in de Verenigde Staten en Italië.

100 jaar zwaartekrachtgolven

1916 Albert Einstein voorspelt het bestaan van zwaartekrachtgolven

1937 In een nieuw artikel twijfelt Einstein aan zijn eigen voorspellingen

1974 De Amerikaanse astronomen Russell Hulse en Joe Taylor vinden indirect bewijs voor het bestaan van zwaartekrachtgolven, door te kijken naar het baanenergieverlies van een dubbelster

2002 De Amerikaanse LIGO-detector verricht zijn eerste metingen, een jaar later gevolgd door de Europese tegenhanger Virgo

2015 Advanced LIGO gaat van start (18 september): nieuwe apparatuur met een tien maal zo hoge gevoeligheid

2015 Lancering van de Europese satelliet LISA Pathfinder (2 december), om technologieën uit te testen voor een toekomstige zwaartekrachtgolfdetector in de ruimte

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden