Zaterdag 25/01/2020

Zikavirus

Onderzoek toont: zo razendsnel tast zika hersenen van foetus aan

Voor het eerst zijn de desastreuze gevolgen van zika voor het ontwikkelende brein zichtbaar gemaakt in een diersoort die nauw verwant is aan de mens. Onderzoekers van University of Washington infecteerden een zwangere makaak met een dosis van het virus die typisch is voor een muggenbeet. Het virus reisde razendsnel van de placenta naar het jong en bracht daar de groei van de hersenen tot een halt.

Omdat de aftakeling van de ongeboren aap zo lijkt op schade door zika bij een menselijke foetus, denken de onderzoekers dat makaken erg geschikt zijn als proefdier om vaccins tegen zika te testen op werkzaamheid en schade. Bij veel andere dieren, zoals muizen, zijn de verschillen met het zwangerschapsverloop bij mensen te groot, zegt onderzoeksleider Kristina Adams Waldorf. 

Ze wijst op het softenondrama, waarbij vrouwen begin jaren 60 een medicijn slikte tegen onder meer ochtendmisselijkheid. Later bleek dat dit ernstige risico's voor de ongeboren vrucht met zich meebracht, zoals ontbrekende ledematen. Waldorf: "Die defecten zagen we niet bij muizen, maar wel bij apen. Van nieuwe middelen tegen zika moeten we zeker weten dat ze veilig zijn voor zwangere vrouwen."

Alleen een vaccin nuttig

Op de hersenscans van de ongeboren makaak was te zien dat het zika-virus al binnen tien dagen toesloeg. Reden voor de onderzoekers om aan te nemen dat alleen een vaccin nuttig is voor zwangere vrouwen, of anders een medicijn dat snel na een verdachte muggenbeet wordt toegediend. Wanneer de vrouw zelf iets merkt van de zika-infectie - bijvoorbeeld door rode uitslag - kan hulp voor de foetus al te laat zijn.

Eric van Gorp, viroloog bij het Erasmus MC en niet betrokken bij het Amerikaanse onderzoek, spreekt van een 'hele belangrijke studie'. Al waarschuwt hij dat het ook bij apen altijd de vraag blijft in hoeverre je de resultaten kunt doorvertalen naar de mens.

Hoe groot het risico precies is van een zika-infectie voor zwangere vrouwen, is nog onduidelijk. Het Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention schat dat 1 tot 13 procent van de zwangere vrouwen die in het eerste trimester een zika-infectie oplopen een kind krijgt met microcefalie; een opvallend kleine schedel en hersenschade. De grote marge is het gevolg van mogelijke overrapportage; sommige baby's met een verdacht kleine schedel blijken later toch gezond. Maar ook onderrapportage is mogelijk; bij een zika-infectie laat in de zwangerschap heeft de schedel bij de geboorte een normale omvang, maar wordt hersenschade pas later merkbaar.

De makaak uit de nieuwe studie werd relatief laat in de zwangerschap geïnfecteerd met het zika-virus; de menselijke equivalent van een draagtijd van 28 weken. Dit bevestigt de groeiende vrees dat een infectie met zika ook laat in de zwangerschap gevaarlijk is. Ook pasgeboren baby's en zelfs volwassenen die niet zwanger zijn, moeten oppassen voor de tropische muggen die het virus dragen, zegt Waldorf. "Vorige week nog bleek dat het volwassen oog een reservoir kan zijn voor het zika-virus. Dat is zeer, zeer zorgelijk. Als je normaal dementie krijgt op je 85ste, zorgt een zika-infectie er dan voor dat je al op je 65ste klachten krijgt, vanwege schade aan neurale cellen?"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234