Maandag 14/10/2019

Ruimtevaart

Onderdeel Hubble kapot, ruimtetelescoop schakelt over naar "veilige modus"

De Pillars of Creation in de Adelaarsnevel, geboortegrond van vele duizenden sterren. Beeld NASA, ESA/Hubble

Ruimtetelescoop Hubble, hofleverancier van vele beroemde ruimteplaatjes en diepgravende astronomische inzichten, zit in de penarie. Na het uitvallen van een cruciaal onderdeel is de telescoop – alsof het een kapotte computer op Windows is – overgeschakeld op de ‘veilige modus’.

Drie statige pilaren vol zwierend ruimtestof: duizelingwekkende gevaarten, vele malen groter dan ons zonnestelsel, haarscherp en vol indrukwekkende details op de foto. Alsof je ernaast zweeft in je ruimteschip. Dáár worden sterren zoals de zon geboren,  de eerste stap naar het leven.

De zogeheten ‘Pillars of Creation’ zijn het beroemdste voorbeeld van de vele prachtige kosmische kiekjes die NASA’s telescoop Hubble de afgelopen jaren schoot. De 28 jaar oude telescoop is dankzij die foto's een regelrechte publiekslieveling, maar draagt ook nog altijd zijn steentje bij aan wetenschappelijk onderzoek.

Lees verder onder de foto.

De Hubble telescoop. Beeld AP

De afgelopen paar jaar begaven de gyroscopen van de ruimtetelescoop het één voor één. Met die gyroscopen bepaalt de telescoop zijn positie en oriëntatie in de ruimte. Dezelfde technologie gebruikt je smartphone om te snappen in welke richting je hem houdt.  

Oorspronkelijk had Hubble zes gyroscopen aan boord, maar drie daarvan waren al gesneuveld. Niet erg: de telescoop heeft er slechts drie nodig om "optimaal te blijven functioneren", schrijft NASA op de Hubble-siteNa de recentste storing werken er nog twee.

"Erg stressvol weekend"

Ruimtevaartorganisaties NASA (VS) en ESA (Europa), die samen Hubble beheren, hebben nog geen officiële reactie gegeven op het nieuws. Maar individuele werknemers geven op Twitter meer inzicht in de gang van zaken. "Erg stressvol weekend", tweette Rachel Osten, vice-missieleider van Hubble op zondag. "De eerste stap is de gyroscoop weer aan de praat te krijgen", zegt ze. Het onderdeel gaf al langer problemen.

Op dit moment staat de ruimtetelescoop in veilige modus – een soort slaapstand waarbij alleen de hoognodige functies werken – totdat de beheerders bedenken wat ze kunnen doen.  Dat begrip was voor enkele twitteraars reden tot hilariteit. Omdat mensen de veilige modus vooral van Windows kennen, klinken grappen als: "Starten ze hem opnieuw op, waarna iemand bij NASA herhaaldelijk op F8 drukt?" En: "Heeft iemand al Control-Alt-Delete geprobeerd?"

Toch is er geen reden tot zorg, benadrukt Osten, opnieuw op Twitter. "We wisten dat dit eraan zat te komen. De gyroscoop hield het zelfs zes maanden langer vol dan we dachten." Als het niet lukt om het onderdeel te repareren, schakelt de ruimtetelescoop over op een simpeler programma, waarvoor slechts één gyroscoop nodig is, stelt ze. "We gaan de problemen oplossen en komen erop terug."

Het is niet voor het eerst dat de ruimtetelescoop het tijdelijk met minder gyroscopen moet stellen. In augustus 2005 zorgde een storing er ook voor dat de telescoop slechts twee werkende gyroscopen overhad. Die situatie duurde tot mei 2009. Toen vervingen astronauten bij een onderhoudsmissie alle zes de gyroscopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234