Dinsdag 15/10/2019

Obesitas, ondervoeding en klimaatverandering: de drie grootste bedreigingen voor de wereldbevolking

Obesitas, ondervoeding en klimaatverandering zijn de drie grootste bedreigingen voor de wereldbevolking. Beeld Thinkstock

Obesitas, ondervoeding en klimaatverandering zijn de drie grootste bedreigingen voor de wereldbevolking. Deze op het eerste zicht zeer uiteenlopende problemen hebben gemeenschappelijke oorzaken die globaal aangepakt moeten worden. Dat zeggen experts van de Universiteit van Auckland (Nieuw-Zeeland), de George Washington-universiteit (VS) en de ngo World Obesity Foundation vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet.

“De voorbije twintig jaar zijn obesitas, ondervoeding en klimaatverandering afzonderlijk beschouwd”, klinkt het bij de wetenschappers. “Maar de drie fenomenen spelen op elkaar in: het voedingssysteem is niet alleen verantwoordelijk voor de pandemieën van obesitas en ondervoeding, maar genereert ook 25 tot 30 procent van de uitstoot van broeikasgassen”, zeggen de experts. 

Vooral de veehouderij is daarvoor verantwoordelijk: de internationale Voedsel- en Landbouworganisatie stelt dat intensieve land- en bosbouw verantwoordelijk is voor een kwart van de CO2-uitstoot die onze planeet opwarmen.

Gemeenschappelijke oplossingen

De wetenschappers noemen "machtige commerciële belangen, een gebrekkig politiek antwoord én een gebrek aan mobilisatie door burgers" als gemeenschappelijke achterliggende oorzaken voor de in elkaar grijpende problemen van obesitas, ondervoeding en klimaatverandering en stellen dat de oplossingen dus ook gemeenschappelijk moeten zijn. 

Het rapport, dat op een geëngageerde toon geschreven is, volgt op een rapport dat op 17 januari verscheen in The Lancet. Dat rapport ging over de link tussen voeding en milieu. Daarin werd ervoor gepleit om de wereldwijde consumptie van rood vlees en suiker te halveren, en die van fruit, groenten en noten en peulvruchten te verdubbelen.

Het nieuwe rapport, dat het werk is van 43 experts uit 14 landen, borduurt voort op die eerdere bevindingen. De auteurs stellen voor om de wereldwijde regeringssubsidies van meer dan 500 miljard dollar voor vlees, zuivel en andere voedingsindustrieën wereldwijd, te investeren in een meer duurzame en gezonde manier van landbouw. De vijf triljoen aan subsidies voor fossiele brandstoffen wereldwijd moet volgens de auteurs dan weer geïnvesteerd worden in hernieuwbare energie en duurzaam transport.

Vervuilend transport en gebrek aan lichaamsbeweging

Het nieuwe rapport, waaraan deskundigen van 14 landen meewerkten, maakt het verwijt dat de jongste twintig jaar de drie voormelde kwalen elk apart werden aangepakt, en dat de traagheid waarmee op de problematieken wordt gereageerd, “onaanvaardbaar” is.

"Onze transportsystemen, die gedomineerd worden door de auto, stimuleren een leven met weinig lichamelijke beweging, terwijl ze 14 tot 25 procent van de broeikasgassen genereren", klinkt het in het rapport, dat besluit dat het voedselproductiesysteem, het landbouwbeleid, de transportmiddelen en de verstedelijking verschillende schakels van een en dezelfde ketting zijn, die de mensheid en de planeet verstikt. 

“We moeten ons bewust worden van die verbanden”, zegt professor Corinna Hawkes, één van de opstellers van het rapport, “en zorgen voor een in beide zinnen van het woord globale aanpak”. In de respons zouden openbaar gezondheidsbeleid (aanbevelingen voor het consumeren van gezonde voeding, het stimuleren van fysieke activiteiten, ...) en budgettair en fiscaal beleid (financiering van duurzame productiemethodes, het verminderen van het verbruik van rood vlees door extra belastingen, het bevorderen van niet-gemotoriseerd transport ...) gecombineerd moeten worden. 

Aanpak obesitas

Volgens de WHO lijden wereldwijd 1,9 miljard volwassenen aan overgewicht, van wie er 650 miljoen obees zijn. Wie aan obesitas lijdt, heeft een grote kans op diabetes, kanker of cardiovasculaire ziektes. Terzelfder tijd lopen op onze planeet 462 miljoen volwassenen rond die lijden aan magerzucht.

Door de klimaatopwarming gaat zowel obesitas als ondervoeding enkel nog toenemen, voorspellen of extrapoleren de deskundigen. Extreme weersomstandigheden, zoals lange droogtes, dreigen tegelijk een bevolking zonder voedsel te zetten en de prijzen voor groente en fruit te doen stijgen, wat dan weer zorgt voor een hogere consumptie van industriële voeding.

Aanpak zoals tabaksindustrie

De multinationals van de voedingsindustrie, de zogenaamde 'Big Food', moeten worden omkaderd zoals nu al gebeurt met tabaksbedrijven. “Met marktkracht komt een industriële macht", klinkt het in het rapport. “Zelfs regeringen die het willen, hebben het moeilijk om op te boksen tegen de enorme druk die vanuit de voedingsindustrie komt.”

“In 2016-17 besteedde de Amerikaanse sector van gesuikerde dranken 50 miljoen dollar aan het lobbyen om de maatregelen voor het verminderen van de consumptie van frisdrank tegen te gaan”, stelt het rapport. “Voeding is natuurlijk anders dan tabak, omdat het noodzakelijk is om te leven. Dat geldt evenwel niet voor voeding die slecht is voor de gezondheid”, stelt mede-auteur William H. Dietz. “De raakpunten tussen de junkfoodindustrie en de tabaksindustrie zijn de schade die ze aanrichten en de winsten die zij daarmee opstrijken”.

Bindend internationaal verdrag

De onderzoekscommissie stelt tot slot een bindend internationaal verdrag voor, dat de wereldwijde voedselproductie en -distributie moet verbeteren.

Wereldwijd worden jaarlijks vier miljoen overlijdens in verband gebracht met obesitas, terwijl er zo'n 815 miljoen mensen ter wereld chronisch ondervoed zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234