Zaterdag 22/02/2020

Verkeersveiligheid

Nultolerantie voor drinken en rijden? "Pure steekvlampolitiek"

Beeld PHOTO_NEWS

Enkele provinciegouverneurs hebben het debat over alcohol achter het stuur weer aangewakkerd. 'Te veel chauffeurs betrapt met een glaasje op? Hoog tijd voor nultolerantie!' Ervaringsdeskundigen hebben huizenhoge twijfels bij dit discours: 'Je reinste steekvlampolitiek.'

Met statistieken kun je alles bewijzen, maar sommige cijfers liegen nu eenmaal niet. Zo is er bijvoorbeeld, in het jaar dat de BOB-campagne twintig kaarsjes mag uitblazen, de bemoedigende vaststelling dat het percentage positieve alcoholtests in al die jaren nooit lager uitviel dan de 2,8 procent van vorig jaar. Al moeten we daar meteen aan toevoegen dat er, op de campagne 2013-2014 na, ook nooit eerder zoveel chauffeurs werden getest. We zijn dus op de goede weg, maar tegelijk kun je niet om die andere - behoorlijk ontnuchterende - vaststelling heen: het aantal positieve tests daalt in verhouding lang niet zo sterk als het aantal controles stijgt. En dus moeten we ons misschien neerleggen bij de vaststelling dat, hoe streng controles of limieten ook worden, een beperkt aantal chauffeurs zich nooit zal laten afschrikken?

"Wat minder reactie en wat meer reflectie zouden in dit debat op hun plaats zijn", klinkt het bij politierechter Peter D'Hondt. Hoewel hij de voorbije jaren zowat uitgroeide tot de verpersoonlijking van de harde aanpak van verkeerszondaars, heeft D'Hondt de grootste bedenkingen bij het huidige debat. "In de twintig jaar dat ik verkeerszaken behandel - tachtig tot honderd dossiers per dag - heb ik nooit een ongeval moeten behandelen waarin een lichte intoxicatie van pakweg 0,2 promille zelfs maar de medeoorzaak was. Nog nooit. Tenzij die heel lichte intoxicatie bedoeld was om het drugs­gebruik van de bestuurder te maskeren."

Iedereen tevreden dan?, vraagt hij zich af. "De con­­tro­lerende agenten hebben iemand kunnen betrappen op rijden onder invloed, de betrokken bestuurder ontsnapt aan een zwaardere sanctie. Het rijden onder invloed van drugs is nochtans minstens een even groot probleem als alcoholintoxicatie: tijdens sommige zittingen zijn minstens de helft van de zaken die ik behandel drugsgerelateerd. Maar intussen heeft een liberale excellentie vorig jaar de speekseltesten wel drie maanden tegengehouden om besparingsredenen. Niet echt logisch, toch?"

Beeld PHOTO_NEWS

D'Hondt laakt vooral wat hij omschrijft als de steekvlampolitiek in dit dossier. "We stellen nu een lichte stijging van het aantal verkeersdoden vast. Dat is, begrijp me niet verkeerd, bijzonder betreurenswaardig. Dit zijn niet zomaar cijfers in de statistieken, maar mensen van vlees en bloed. Maar dé hoofdoorzaak, zowel in het ontstaan als bij de eventueel dramatische gevolgen van verkeersongevallen, blijft overdreven snelheid. Dat is pure Newton. Het verkeersbeleid in dit land heeft decennialang aangemodderd, en er is pas een opmerkelijke neerwaartse knik in het aantal ongevallen en slachtoffers gekomen toen de snelheidscamera's werden ingevoerd."

Zelf zal hij nooit achter het stuur kruipen met een glas op, maar nultolerantie is voor hem "als met een kanon op een mug schieten". "Enerzijds ga je hiermee de echte hardleerse chauffeurs niet op andere gedachten brengen, anderzijds moeten we gewoon enige redelijkheid tentoonspreiden. Ik heb er echt geen probleem mee als iemand liever een stukje hazenrug verorbert met een glaasje Bourgogne erbij dan met een cola. Laat ons dus ook even oog hebben voor de sociale impact van een bepaalde maatregel." Daarmee treedt D'Hondt zijn collega Mireille Schreurs - mevrouw Karel De Gucht - bij. "Ik ben tegen een maatschappij waar niets meer mag. Gun mensen dat ene glas", zei ze gisteren in Het Laatste Nieuws.

Rijbewijs met punten

D'Hondt verwijst ook naar wetenschappelijk onderzoek rond factoren die het gedrag in het verkeer, en dus ook de verkeersveiligheid, negatief kunnen beïnvloeden. "Het aantal persoonlijkheidskenmerken of gedragskenmerken dat kan bijdragen tot een ongeval is ronduit hallu­cinant. Zo blijken rokers, ook al roken ze niet op het moment van het ongeval, verhoudings­gewijs veel vaker betrokken te zijn bij een ongeval. Idem dito voor mensen die in een echtscheidingsprocedure zitten. Gaan we deze categorieën er dan ook allemaal uitlichten en viseren?

"Nee, als we het aantal verkeersongevallen van het ene jaar op het andere met 20 tot 25 procent willen vermin­deren, dan zie ik maar één sluitende oplossing: voer het rijbewijs met punten in. Kijk naar Frankrijk, kijk naar Nederland: de impact daar was ronduit spec­taculair. Weinig mensen beseffen het, maar het rijbewijs met punten staat ook in ons land al in de wet. Alleen zijn de uit­voeringsbesluiten nooit getekend, uit politieke onwil."

Ook de strafuitvoering in ons land laat nog flink wat te wensen over, zo onderstreept hij. "Van de boetes die politierechters vandaag opleggen, wordt welgeteld 24 procent geïnd. Dit is, ook dat blijkt uit de vakliteratuur, op lange termijn de allergrootste criminogene factor: straffeloosheid lokt misdaad uit. Willen we daarnaast toch zwaarder focussen op alcohol in het verkeer, laat ons dan in eerste instantie werk maken van een hogere pakkans. Het aantal controles opvoeren zal op termijn veel rendabeler blijken dan de invoering van een nul­tolerantie."

Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

Karin Genoe, topvrouw van het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid, zit op eenzelfde lijn. Al legt ze enkele andere accenten. "De eenvoudigste boodschap, en die verkon­digen we ook in onze BOB-campagne, is dat je niet rijdt als je gedronken hebt. Ook al omdat we uit ervaring weten dat net het gebruik van één of twee glazen alcohol vaak de deur openzet om toch nog maar een glaasje extra te drinken.

"Tegelijk is er genoeg wetenschappelijk onderzoek voorhanden dat aantoont dat het risico op een ongeval na alcoholgebruik pas groot wordt eens je de grens van 0,5 promille voorbij bent. Met het huidige aantal agenten inzetten op nultolerantie dreigt dan ook weinig productief te zijn: het risico is groot dat we veel mensen gaan controleren die pakweg één glas op hebben, maar daarmee een relatief klein risico vormen in het verkeer. Terwijl de echt zware gevallen dan vaak de dans zullen blijven ontspringen."

Professionele chauffeurs

Want wat leren ons de ervaringen in landen waar vandaag al een nultolerantie wordt gehanteerd?, vraagt Genoe. "Dat een kleine groep veelplegers niet of nauwelijks op andere gedachten te brengen valt, terwijl zij dus echt een groot risico vormen. Vanuit het BIVV pleiten we er dan ook voor om in eerste instantie in te zetten op meer controles, om zo de pakkans op te drijven." Het is weinig geweten, maar voor profes­sionele chauffeurs is het alcoholgehalte sinds begin dit jaar al beperkt tot 0,2 promille. De politiediensten controleren daar ook effectief op, maar dit lijkt vooralsnog niet meteen tot een spectaculaire stijging van het aantal positieve gevallen te lijden. "Vermoedelijk omdat er binnen deze groep al niet echt overdreven veel problemen waren", stelt Genoe. "Ook werkgevers houden hier wellicht een oogje in het zeil."

Mix van maatregelen

Eind 2012 voerde het BIVV een zogenaamde attitudemeting uit bij Belgische chauffeurs. Daaruit bleek dat amper 14 procent van de bevraagden in dat jaar al minstens één keer gecontroleerd was op alcohol. Dit terwijl in 2011 vanuit politieke hoek een jaarlijkse controleratio van een op de drie chauffeurs naar voren was geschoven. "De objectieve pakkans is intussen ongetwijfeld wat verhoogd, maar aan dat objectief van een op de drie zitten we nog lang niet", geeft Genoe toe.

"Ik denk dat we daar nog flink wat progressie kunnen boeken. En inderdaad, ervaringen in het buitenland geven aan dat de invoering van het rijbewijs met punten zeker een positieve impact zou hebben op het aantal verkeers­ongevallen, maar ook dat kost natuurlijk geld. Laat ons dus eerst het bestaande arsenaal aan maatregelen verder optimaliseren. Een goed en efficiënt verkeersbeleid valt of staat niet met één maatregel. Het moet een mix zijn van sensi­biliserende en bestraffende maatregelen die elkaar aanvullen."

Beeld PHOTO_NEWS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234