Maandag 14/10/2019

Wetenschap

Nieuw stuk kaak nodig? Kweek het op je ribben

Blauwe plekken op de kaak en oorschelp van het jongetje Beeld Repro Van Nooten

Een op maat gemaakt kaaktransplantaat, gekweekt op de ribben van de patiënt. Amerikaanse wetenschappers van Rice University in Houston hebben deze techniek met succes op schapen getest, in samenwerking met onderzoekers van de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Voor bottransplantaties bij bijvoorbeeld mondkankerpatiënten moeten doktoren nu nog botweefsel oogsten uit andere delen van het lichaam, zoals de heup. De onderzoekers willen hier een alternatief voor vinden door een mal op de ribben van de patiënt te plaatsen.

Tijdens de experimenten printten de wetenschappers de mal met een 3D-printer, om deze te vullen met botmateriaal of synthetisch bot. Tegelijkertijd maakten de wetenschappers een kaakdefect bij een schaap. Vervolgens verwijderden ze een stukje van de buitenste laag van een rib om een onderliggende laag bloot te stellen die stamcellen bevat. Op deze laag plaatsten de wetenschappers de mal.

In de loop van 9 weken groeiden stamcellen uit de rib naar de mal en vormden daar een nieuw stuk bot. Vervolgens kon een chirurg de mal van de rib halen en het nieuwe transplantaat in de kaak van het schaap plaatsen.

De ribben zijn ideaal voor deze techniek, stellen de onderzoekers. Ribben vormen een goede bron van stamcellen, zijn makkelijk bereikbaar en men kan meerdere ribben tegelijk gebruiken om bot op te groeien. Bij een eerste test op schapen bleek de methode effectief te zijn.

Botmassa kweken

Manieren om botmassa te kweken met stamcellen bestaan al, vertellen kaakchirurg Tim Forouzanfar en onderzoeker Marco Helder van het VUmc, die niet betrokken zijn bij dit onderzoek. Zo plaatsten Finse doktoren al in 2009 een kaakmal in de buikspier van een patiënt, om daarin nieuw weefsel te kweken.

“Het is een goede techniek die je snel kunt toepassen, mits het defect klein is”, legt Forouzanfar uit. Al meent de chirurg dat voor kleine defecten de methode eigenlijk niet nodig is. Dit omdat kleinere hoeveelheden botweefsel uit bijvoorbeeld de heup of de schouder van de patiënt te oogsten zijn. Jeroen van den Beucken, medisch bioloog bij Radboud UMC en co-auteur van het onderzoek, vertelt echter dat niet elke patiënt over geschikt botweefsel beschikt. Zo kunnen de botten van ouderen zich vaak minder goed herstellen na een breuk. Met deze methode kunnen chirurgen toch geschikt bot uit het lichaam van de patiënt gebruiken.

Verdeeld

De experts zijn het niet eens over de verdere mogelijkheden van deze techniek. Forouzanfar en Helder menen dat de methode zich niet leent voor het oplossen van grotere defecten, omdat stamcellen zich moeilijk spreiden over grote oppervlakten. Van den Beucken ziet juist wel potentie voor grotere reconstructies. Hij stelt dat men meerdere mallen kan maken waarin elk een stukje van het uiteindelijke transplantaat wordt gekweekt, om die onderdelen samen te voegen tot één stuk botweefsel.

De experts van het VUmc denken dat de techniek kan worden versimpeld. “Je zou een structuur direct op het beschadigde stuk kaak moeten zetten, met een stamcelbevattende laag daarop”, legt Helder uit. Hiermee zou direct op de kaak een nieuw stuk bot kunnen groeien, en hoeven chirurgen het niet elders te laten groeien om het vervolgens te verplaatsen.

Het Amerikaanse ministerie van Defensie financiert het onderzoek, als onderdeel van een breder programma om betere gezichtsreconstructies voor gewonde militairen mogelijk te maken. Uiteindelijk moet de procedure ook voor burgers beschikbaar zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234