Vrijdag 20/09/2019

Klimaatverandering

Nieuw rapport: wereld is ‘ernstig onvoorbereid’ op gevolgen klimaatverandering

Overstromingen, zoals deze in Freetown, Sri Lanka, zouden alsmaar vaker voorkomen. Beeld AFP

De Global Commission on Adaptation (GCA), waarin 18 landen zetelen, pakt uit met een nieuw klimaatrapport. Daaruit blijkt nog maar eens dat de wereld ‘ernstig onvoorbereid’ is voor de effecten van de klimaatverandering.

Dit gebrek aan voorbereiding zal volgens de opstellers van het rapport, onder wie voormalig VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon, Microsoft-oprichter Bill Gates en het hoofd van de Wereldbank, armoede, watertekort en stijgende migratiegolven veroorzaken. Het rapport waarschuwt voor een “onweerlegbare menselijke tol”.

Volgens het rapport zou 3 biljoen dollar (zo'n 2.7 biljoen euro) nodig zijn om wat zij als ‘klimaat-apartheid’ bestempelen, te voorkomen. Dat is het geval wanneer rijken de nadelige effecten van de klimaatverandering kunnen ontlopen, terwijl de armen alle lasten dragen. Toch zou deze kost veel lager uitvallen dan indien er helemaal niets gebeurt, benadrukken de onderzoekers.

Politieke onwil grootste bedreiging

Volgens de opstellers van het rapport is echter niet het financiële, maar de politieke onwil het grootste obstakel tot ingrijpende veranderingen. Ze benadrukken dat een “revolutie” nodig is in hoe de gevaren van de klimaatopwarming worden benadrukt en verholpen.

De auteurs lijsten de belangrijkste maatregelen op. Volgens hen moet er eerst en vooral geïnvesteerd worden in tijdige waarschuwingssystemen voor natuurrampen. Daarnaast moet er ook geld gaan naar teelten die de droogte beter kunnen weerstaan en moeten mangrovebossen hersteld worden, omdat zij de kustlijn beschermen tegen overstromingen. Andere maatregelen die de auteurs oplijsten zijn onder meer het wit schilderen van de daken, om zo hoge temperaturen in te dijken.

In het voorwoord benadrukken Ban Ki-moon en co dat de klimaatverandering al realiteit is. “De klimaatcrisis is hier en nu: enorme branden teisteren fragiele leefomgevingen, de waterkranen lopen leeg, droogte verdort het landschap en enorme overstromingen vernielen het hele hebben en houden van mensen. Tot dusver is de reactie hierop ondermaats geweest.”

Ban Ki-moon onderstreept er nogmaals de politieke korte termijn visie. “Ik ben echt bezorgd omwille van het gebrek aan inzicht bij politieke leiders. Ze zijn meer geïnteresseerd in verkozen en herverkozen te raken dan in klimaatmaatregelen. Kijk bijvoobeeld naar de Amerikaanse president Donald Trump.”

‘Klimaat-apartheid’

Volgens het rapport zijn ernstige gevolgen nu al niet meer te vermijden, maar kunnen er wel enkele doeltreffende maatregelen worden getroffen. Indien dit niet gebeurt, zouden tegen 2030 100 miljoen mensen extra in armoede worden geduwd. Het aantal personen dat kampt met watergebrek zou meer dan verdrievoudigen van 1,4 miljard naar 5 miljard, waardoor er een echte wateroorlog zou ontstaan. Bovendien zouden miljoenen mensen verdreven worden uit hun huis, omwille van de stijgende zeespiegel.

Patrick Verkooijen, die aan het hoofd staat van het Global Center on Adaptation, waarschuwt voor een ware ‘klimaat-apartheid’. “Wat we zien, is een risico op klimaat-apartheid, waar de rijken kunnen ontsnappen en de rest hun wonden moeten likken. Dat is moreel onrechtvaardig.”

Maar naast het morele hoop Verkooijen dat ook het economische een rol kan spelen in het overtuigen van politieke leiders. “Het is in het eigenbelang om te investeren in adaptatie.” Het rapport schat namelijk dat een investering van 1,6 biljoen euro maar liefst 7,1 biljoen kan opbrengen door het vermijden van rampen en het stimuleren van economische groei.

Het rapport besluit dat het verlagen van de CO2-uitstoot vitaal is, maar dat daar maar liefst 20 keer meer geld naar gaat dan naar het voorbereiden op de nieuwe omstandigheden. Volgens de auteurs moeten de effecten van de klimaatverandering meegenomen worden in de beslissingen die over de toekomst gaan. Verkooijen geeft daarbij het voorbeeld aan van Frankrijk, waar grote bedrijven verplicht worden de klimaatrisico’s voor hun bedrijven aan te geven.

Belangrijkste maatregelen

Vroege waarschuwingssystemen

Een waarschuwing die 24u op voorhand wordt uitgestuurd voor een opkomende storm of hittegolf kan de schade met 30% inperken, aldus het rapport. Daarbij worden levens en goederen gespaard die 10 keer zoveel kosten als het systeem zelf. In Bangladesh hebben dergelijke systemen, sinds de verwoestende Bhola-cycloon in 1970 die aan 300.000 mensen het leven kostte, al meer dan 100.000 mensen gered.

Aangepaste infrastructuur

Daarnaast roept het rapport ook op tot het inrichten van ‘klimaatvriendelijke' infrastructuur. Zo gebruiken Shanghai en andere Chinese steden speciale extra doorsijpelende voetpaden, naast daktuinen en parken. Ook het wit schilderen van daken zou kunnen helpen. In het Indische Ahmedabad zorgde dat voor een temperatuurdaling met 5 procent.

Bescherming van de mangroves

Mangrovebossen beschermen 18 miljoen personen en voorkomen jaarlijks 80 miljard dollar aan overstromingsschade. Maar bouwprojecten, vervuiling en de klimaatopwarming bedreigen deze nuttige bossen. Volgens het GCA is het beschermen ervan echter meer dan de moeite waard, aangezien het 10 keer de kosten zal opleveren als return.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234