Donderdag 24/10/2019

update

Netflix weigert verwijzing naar Zelfmoordlijn bij serie '13 Reasons Why'

Het personage Hannah pleegt zelfmoord in de serie en laat 13 tapes na waarin ze uitlegt waarom. Beeld Netflix

De Amerikaanse streamingdienst Netflix weigert om bij afleveringen van de veelbesproken reeks 13 Reasons Why verwijzingen te plaatsen naar de Zelfmoordlijn of zelfmoord1813.be. Dat heeft Gwendolyn Portzky, coördinator Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie (VLESP), vandaag in het Vlaams Parlement gezegd.

Over de Netflix-reeks 13 Reasons Why is de voorbije dagen en weken al redelijk wat inkt gevloeid. De reeks gaat over een 16-jarig meisje dat zelfmoord pleegt en voor 13 personen die daar volgens haar mee schuld aan hebben, een boodschap heeft achtergelaten. De reeks is onder meer omstreden omdat de zelfdoding van het meisje erg expliciet in beeld wordt gebracht. Uit onderzoek blijkt dat zoiets kan aanzetten tot kopieergedrag.

Weinig hefbomen om mastodont als Netflix iets op te leggen

Volgens experte Gwendolyn Portzky (VLESP) is de reeks niet zonder gevaar, met name voor mensen die met suïcidegedachten zitten. Zij heeft zelf ook contact opgenomen met Netflix België met de vraag om minstens bij elke aflevering die hier getoond wordt een verwijzing naar de Zelfmoordlijn en zelfmoord1813.be te plaatsen.

Vanuit de Verenigde Staten werd die vraag echter afgewezen. Portzky betreurt dat, maar kan ook enkel vaststellen dat men vanuit Vlaanderen weinig hefbomen heeft om een mastodont als Netflix iets op te leggen.

Omdat de reeks wel leeft onder jongeren, heeft VLESP wel adviezen opgesteld voor ouders en scholen. "Daarbij geven we het advies om erover in gesprek te gaan en een open discussie te voeren", zegt Portzky.

Censuur

Vlaams parlementslid Freya Van den Bossche (sp.a) vindt echter dat er forsere ingrepen nodig zijn, zoals bijvoorbeeld het "knippen van de zelfdodingsscène". Ook Elke Van den Brandt (Groen) vindt dat er vanuit het voorzorgsprincipe misschien "straffere maatregelen" mogelijk zijn.

Hoewel de serie volgens minister van Welzijn Jo Vandeurzen "alle mediarichtlijnen met de voeten treedt" heeft een verbod of censuur volgens de CD&V-minister weinig zin.

"Het lijkt ons belangrijk de reeks niet te gaan verbieden of in het illegale te duwen, aangezien dit de jonge doelgroep vermoedelijk alleen maar meer zal triggeren om er naar op zoek te gaan. (...) Als je iets expliciet verbiedt, kan het een nog grotere aantrekkingskracht krijgen."

Richtlijn voor Vlaamse televisiemakers en scenaristen

Binnenkort komt er alvast voor Vlaamse televisiemakers en scenaristen een richtlijn van hoe ze in hun creatieve werk moeten omgaan met zelfdoding. Een gelijkaardige richtlijn bestaat al voor de media.

Bedoeling is dat de Werkgroep Verder, de organisatie die nu al toeziet op de naleving van de mediarichtlijn, in juni de fictierichtlijn afrondt. Het overleg daarover loopt en morgen is er ook een overleg voorzien met minister van Media Sven Gatz (Open Vld).

De Werkgroep Verder, de organisatie voor hulp aan nabestaanden na zelfdoding, heeft intussen bijna 15 jaar ervaring met de manier waarop media best omgaan met zelfdoding. De organisatie heeft ook wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen voor die media opgesteld. Die richtlijnen moeten er onder meer voor zorgen dat er minder zelfdodingen zijn naar aanleiding van berichten die in de media verschijnen. Denk bijvoorbeeld aan de piek in zelfdodingen na de zelfmoord van Steve Stevaert.

Volgens minister van Welzijn Jo Vandeurzen is de "de kwaliteit van de berichtgeving over zelfdoding sinds 2004 verbeterd". "Journalisten blijken steeds vaker de richtlijnen te kennen en te willen respecteren", aldus de CD&V-minister vandaag tijdens een hoorzitting in het Vlaams Parlement.

Bijvoorbeeld Thuis of Familie

Maar omdat het thema zelfdoding niet alleen in de klassieke nieuwsmedia aan bod komt, maar ook in steeds meer films en fictiereeksen (denk bijvoorbeeld aan Thuis of Familie), dringt zich ook daar een richtlijn op. Die richtlijnen komen er binnenkort aan.

Vandeurzen: "Het doel is om te komen tot hanteerbare richtlijnen die geen beknotting van artistieke vrijheid inhouden, maar wel een uitdaging zijn om creatiever om te gaan met plotwendingen, alternatieve scenario's, en cliffhangers."

Het is de Werkgroep Verder die de richtlijnen zal uitwerken. In juni moeten ze klaar zijn. Volgens Lore Vonck, coördinator van de Werkgroep Verder, is er al onderzoek gedaan en is er bij verschillende betrokkenen (de grote tv-zenders, de scenaristen,...) input gevraagd.

VAF

Volgens Vonck is het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) alvast niet ingegaan op de uitnodiging mee te werken aan de fictierichtlijn. Het VAF ontkent dat met klem. "We hebben toen effectief geantwoord door door te verwijzen naar de door het Fonds gesubsidieerde beroepsverenigingen die de makers en producenten van fictie vertegenwoordigen", klinkt het. "We vonden dit een evidentie. De redenering was toen dat we als Fonds de nodige voorzichtigheid en terughoudendheid aan de dag moeten leggen om in te grijpen in de artistieke vrijheid bij het verbeelden van zelfdoding in fictie en het daarom beter vinden dat degenen die fictie maken hier zelf hun verantwoordelijkheid in opnemen."

"Het moge duidelijk zijn dat het VAF - indien dit alsnog nodig zou blijken - zijn bijdrage zal leveren, maar steeds met bovenstaande reserve over ingrepen in het artistieke/inhoudelijke creatieproces. We gaan er trouwens van uit dat dit niet anders zal zijn in de andere fictie-uitingen zoals de podiumkunsten en literatuur", aldus het VAF.

Wie vragen heeft rond zelfdoding kan terecht op de zelfmoordlijn via het gratis nummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234