Maandag 09/12/2019

Klimaatopwarming

Naar 150.000 Europese hittedoden door klimaatopwarming?

De oproep van deze demonstranten kan jaarlijks 150.000 mensenlevens redden. Beeld AFP

Extreme weersomstandigheden kunnen tegen het einde van deze eeuw jaarlijks 150.000 Europese levens eisen. Al wordt de soep niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend. En er is ook een voordeeltje: het aantal koudedoden neemt fel af in onze contreien.

De zon is lang niet altijd onze vriend. Zo kreunt het Middellandse Zeegebied al enkele dagen onder een kanjer van een hittegolf. Op verscheidene plaatsen stijgt het kwik boven 40 graden, wat al verscheidene levens eiste. Als we niets doen aan de klimaatverandering, wordt dat op termijn nog veel erger. 

Kanttekeningen

Tegen het jaar 2100 zullen elk jaar zo'n 150.000 ‘hittedoden’ vallen in Europa. Dat is ongeveer het vijftigvoud van het huidige aantal hittedoden. En al even sterk: twee derde van de totale Europese bevolking zal blootgesteld worden aan rampen die verband houden met de klimaatopwarming, zoals overstromingen en hittegolven. De voornaamste schuldigen: extreem hoge temperaturen, stormen, droogte, bosbranden en overstromingen. Dat blijkt uit een studie in opdracht van de Europese Commissie.

Als we niets doen, zal de global warming lelijk huis houden. Maar er zijn ook bescheiden kanttekeningen bij de studie te maken. Zo vertrekt de studie vanuit het idee dat de mens zich niet zou aanpassen en dat er ook geen maatregelen zouden worden getroffen. 

Dat haalt ook Jae Young Lee aan, een onderzoeker van het Instituut voor Gezondheid en Milieu aan de Seoul National University. Hij schreef een commentaarstuk, dat samen met de studie werd gepubliceerd in het Britse medische tijdschrift The Lancet

“De mens staat erom bekend zich aan te passen en minder kwetsbaar te worden voor extreme weersomstandigheden, door de vooruitgang van de medische wereld, beter geïsoleerde huizen en airconditioning. De resultaten kunnen dus overschat zijn”, schrijft hij. “Al zal dit onderzoek nuttig zijn voor beleidsmakers om de klimaatverandering af te remmen, ondanks de beperkingen en vooronderstellingen.”

Pyrrusoverwinning

Daar valt weinig tegen in te brengen. Maar dat is geen verborgen gebrek, maar net het uitgangspunt van de studie, benadrukt Hans Bruyninckx, directeur van het Europees milieuagentschap EEA. "Het BAU-principe: business as usual”, zegt Bruyninckx. De bedoeling was te tonen wat er zou gebeuren als we niét ingrijpen. En die resultaten zijn overduidelijk. Eigenlijk is de studie een pleidooi voor adaptatie, om wel degelijk in te grijpen. Om het klimaatakkoord van Parijs te volgen, bijvoorbeeld."

Maar er is ook een pluspuntje, namelijk het aantal slachtoffers van de vrieskou. Volgens de studie vallen in Europa jaarlijks zo'n 100 koudedoden. Als de situatie onveranderd blijft, dan wordt dat met maar liefst 98 procent teruggedrongen. Dan blijven er dus nog twee over. Een pyrrusoverwinning, zou je kunnen zeggen, al zijn er ook andere stemmen.

Bjorn Lomborg, bijvoorbeeld. De Deense klimaatscepticus schreef in 2001 het spraakmakende boek The Skeptical Environmentalist. Hij plaatste toen al vraagtekens bij de 'pessimistische en onrealistische' voorspellingen over het klimaatprobleem. Volgens Lomborg zou de studie het aantal koudedoden schromelijk onderschatten.

Hij verwijst naar enkele studies die dat aantal veel hoger leggen. Zo stelde The University College London (UCL) vorig jaar dat er in de winter van 2014-2015 - alleen al in het Verenigd Koninkrijk - maar liefst 43.900 winterdoden vielen. Er waren een resem aanleidingen, gaande van griep tot een bejaarde die uitglijdt op een stuk ijs, zijn of haar heup breekt en daaraan bezwijkt. 

Dat de studie melding maakt van slechts 100 koudedoden noemt hij lachwekkend, in een uitgebreide reactie op Facebook. Hij beschuldigt de onderzoekers ervan de positieve elementen van klimaatverandering structureel te onderschatten.

Lomborg is intussen een paria in het klimaatdebat, zijn naam doet menige klimaatexpert steigeren. Al lijkt de kloof inzake koudedoden tussen beide studies wel heel groot. Veel respons komt daar niet op. "Die man is al zijn geloofwaardigheid kwijt", zegt Bruyninckx. "Ik wens niet op zijn uitspraken te reageren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234