Maandag 16/05/2022

Monsterachtige prehistorische garnaal at als een walvis

null Beeld University of Bristol - Rob Nicholls, Palaeocreations
Beeld University of Bristol - Rob Nicholls, Palaeocreations

De tamisiocaris borealis, zo heet het fossiel van het prehistorische zeemonster dat vijf jaar geleden ontdekt werd in Groenland. Vandaag is het fossiel grondig bestudeerd en uitgeplozen, tot een 3D-model toe, en blijkt het dier heel wat interessante informatie aan te leveren over de evolutie van het leven op onze planeet.

Stefan Grommen

Het fossiel van het vreemde wezen werd in 2009 door het team van dr. Jakob Vinther van de universiteit van Bristol bovengehaald uit sedimentair gesteente in Groenland. Die 'Sirus Passet'-formatie zou vol zitten met primitieve organisme uit het tijdperk van de 'Cambrische explosie', de zogenaamde 'oerknal van het leven' die tussen 542 tot 488 miljoen jaar geleden plaatsvond en waarin meercellige dieren massaal ontstonden.

Het fossiel van de tamisiocaris borealis toonde een vreemd, garnaalachtig wezen dat tot zeker 70 centimeter groot kon worden. Het ging om een 'anomalcaridide' (letterlijk 'rare garnaal'), een prehistorisch roofdier, dat kleine planktonachtige organismen uit het water filterde met twee uitsteeksels - een soort van 'kammen' - op zijn kop. Die voedingswijze doet heel erg denken aan de manier waarop walvissen het zeewater filteren met hun baleinen.

Geen 'mislukt experiment'
De onderzoekers, die ook een digitaal 3D-model maakten van het beest, denken dat de tamisiocaris borealis aanvankelijk een echt roofdier was, maar door de concurrentie van andere zeedieren en de beschikbaarheid van voedselrijk water evolueerde naar het filteren van kleiner voedsel. "Het feit dat grote, vrij zwemmende filtervoeders rondzwierven in de oceanen vertelt ons veel over het ecosysteem", zegt Vinther in een nieuwsbericht van de universiteit van Bristol. "Je voeden met de kleinste partikels door ze uit het water te filteren terwijl je actief rondzwemt: dat vergt veel energie en dus ook veel voedsel."

"We dachten ooit dat anomalcarididen een vreemd, mislukt experiment waren van Moeder Natuur", zegt medeauteur Nicholas Longrich. "Nu ontdekken we dat ze er in slaagden om een enorme evolutionaire explosie tot een goed einde te brengen, waarbij ze alles deden, gaande van als roofdieren functioneren tot zich voeden met minuscuul plankton."

Jakob Vinther en zijn collega's hebben over hun vondst gepubliceerd in Nature.

Still uit het 3D-model van het team van Vinther. Beeld Dr Jakob Vinther, University of Bristol
Still uit het 3D-model van het team van Vinther.Beeld Dr Jakob Vinther, University of Bristol
null Beeld Dr Jakob Vinther, University of Bristol
Beeld Dr Jakob Vinther, University of Bristol
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234