Vrijdag 22/11/2019

Archeologie

Miljoenen jaren oude tanden ontdekt in Duitsland die lijken op die van oermens Lucy

Duitse archeologen vonden in Eppelsheim een hoektand en een kies van vermoedelijk 9,7 miljoen jaar oud. Beeld Mainz Natural History Museum

Duitse archeologen hebben twee tanden ontdekt van vermoedelijk 9,7 miljoen jaar oud. De tanden vertonen grote gelijkenissen met die van de - slechts half zo oude - Ethiopische oermens Lucy. Maar concluderen dat er oudere voorvaderen van de mens al in Europa leefden, is vooralsnog voorbarig.

Een hoektand en een kies. Dat vonden archeologen die de bodem filterden op plaatsen waar de Rijn 15 miljoen jaar geleden gevloeid moet hebben, voordat de rivier zijn huidige weg baande. De tanden zijn uiterst bijzonder, omdat ze erg lijken op die van de wereldberoemde Lucy, de oermens die in 1974 in Ethiopië ontdekt werd. Ze hebben een gelijkaardige diamantvorm en ze zijn ongeveer even groot.

Alleen: de tanden die de archeologen nu ontdekt hebben in Eppelsheim in Rheinland-Pfalz, zijn wellicht ongeveer 9,7 miljoen jaar oud. Dat is nog eens 4 à 5 miljoen jaar ouder dan Lucy. En ze lijken in niets op eerdere archeologische vondsten in Europa of Azië. Iets wat de Duitse archeologen met verstomming slaat. Zo danig zelfs, dat ze hun ontdekking een jaar lang geheim hielden, kwestie van zeker te zijn dat ze er niet naast zatten.

Raadsel

"Het is een groot raadsel", vindt de verantwoordelijke voor het onderzoeksproject Herbert Lutz vandaag nog steeds. Dat liet hij verstaan aan de Duitse krant Die Welt. Hij is er in ieder geval van overtuigd dat de twee tanden wel samenhoren. Ze werden op amper 60 cm van elkaar gevonden. De archeologen zullen het gebied nu helemaal uitkammen om te zien of ze nog andere tanden of delen van een skelet kunnen terugvinden.

De Duitse onderzoekers zullen alle details van de hoektand en de kies nu delen in het onderzoeksnetwerk Researchgate, zodat internationale wetenschappers ermee aan de slag kunnen. Zij zullen de tanden, die naar verluidt zo goed geconserveerd zijn dat zelfs de groeiringen in het tandglazuur nog te zien zijn, nu ontleden en moeten uitzoeken of er verwantschappen zijn met eerdere ontdekkingen. "Het echte werk begint nu pas", aldus Lutz in de Duitse pers.

Mensapen

Professor Evolutiebiologie Dominique Adriaens (UGent) tempert tot dan al te wilde verwachtingen. Veronderstellingen als zouden de oudste voorvaderen van de mens niet uit Afrika stammen, zoals tot nog toe werd aangenomen, maar wel uit Europa, zijn volgens hem op weinig gebaseerd. "Die tanden kunnen even goed afkomstig zijn van mensapen die helemaal niet tot de mens geleid hebben", zegt hij. 

Dat er omstreeks die periode mensapen op het Europese continent leefden, weten we namelijk wel al lang, zegt Adriaens. En er is slechts één evolutielijn van de mensapen, degene waar ook de chimpansees vanaf stammen, die uiteindelijk tot de mens geleid hebben. De tanden in kwestie zouden even goed van een andere lijn afkomstig kunnen zijn, meent hij. 

Want ook voor de gelijkenis met de tanden van Lucy kan er perfect een andere verklaring zijn, zegt de professor. "We weten dat een aantal kenmerken in de loop van de evolutie verschillende keren ontstaan zijn. Het zou dus best kunnen dat die tanden op elkaar lijken, zonder dat er verder een specifieke verwantschap is. Dat zal nu nog nader onderzocht moeten worden. En hopelijk vindt men ook nog andere delen van een skelet, want twee tanden maken nog geen organisme."

Wie de tanden zelf eens wil bekijken, kan dat overigens. Vanaf eind deze maand worden ze opgenomen in de archeologische tentoonstelling in het Landesmuseum van Mainz die nu nog tot januari loopt. Daarna verhuist de bijzondere vondst naar het Natuurhistorisch Museum van Mainz. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234