Woensdag 03/03/2021

Wetenschap

Miljarden cicaden komen na winterslaap van 17 jaar allemaal samen uit de grond aan Amerikaanse oostkust

null Beeld BELGA/AFP
Beeld BELGA/AFP

Het is weer bijna tijd voor een bijzonder fenomeen aan de Amerikaanse oostkust. Miljarden cicaden komen dan allemaal samen uit de grond gekropen na een winterslaap van 17 jaar. Het is van 2004 geleden dat dit nog eens gebeurde in vijftien Amerikaanse staten tegelijkertijd. De insecten zijn onschadelijk, maar door hun paringsdrang maken de mannetjes wel een hels lawaai.

De staten die dit jaar in mei een cicadenplaag kunnen verwachten zijn Delaware, Georgia, Illinois, Indiana, Kentucky, Maryland, Michigan, North Carolina, New Jersey, New York, Ohio, Pennsylvania, Tennessee, Virginia, West Virginia, en ook Washington D.C. De insecten behoren tot drie soorten van het geslacht van de magicicada met een 17-jarige levenscyclus. Er bestaan ook soorten met een cyclus van dertien jaar. 

Dat betekent dat de cicaden dertien of zeventien jaar lang als nimfen (larven) onder de grond leven, waar ze zich voeden met sap van planten- en boomwortels. En dan plots, als ze volledig ontwikkeld zijn, komen ze in enkele weken tijd allemaal samen bovengronds om uit hun larvenhuid te kruipen. Na die vervelling zijn ze volwassen en kunnen ze zich voortplanten.

null Beeld X01186
Beeld X01186

Ze worden vaak verward met sprinkhanen, maar je kan ze herkennen aan hun roodachtige ogen, hun zwarte lijf en hun oranje vleugels. Al na enkele weken is het feest voorbij en zijn ze allemaal gestorven. Maar tegen dan hebben ze wel voor het nageslacht gezorgd door hun eitjes te leggen.

De uitbraak van deze periodieke cicaden in hun 17de levensjaar zal normaal rond half mei gebeuren, als het enkele dagen 18 graden Celsius is op tien centimeter onder de grond. Ze zullen met miljoenen, zelfs miljarden zijn en je zal ze in vijftien staten aan de oostkust van de VS overal kunnen aantreffen. In parken, bossen, woonwijken. Soms landen ze zelfs op mensen, weet Gary Parsons, entomoloog aan de Michigan State University. Ze zijn onschadelijk, maar Parsons waarschuwt er wel voor dat huisdieren die erop kauwen ziek kunnen worden. En de bronstige mannetjes zijn berucht voor het oorverdovende lawaai dat ze maken. Ze halen makkelijk de kaap van 100 decibels, vergelijkbaar met het geluid van een motorfiets die naast jou staat te brommen.

Een cicade kruipt uit zijn larvenhuid. Beeld Wikimedia Commons/Lorax
Een cicade kruipt uit zijn larvenhuid.Beeld Wikimedia Commons/Lorax

Waarom de cicaden genetisch geprogrammeerd zijn om zeventien jaar in hun schuilplaats onder de grond te blijven, dat staat wetenschappelijk niet vast. Mogelijk is het een techniek voor zelfbehoud, omdat het samen bovengronds komen in zulke grote aantallen bescherming biedt tegen vijanden. Die zijn nochtans ook talrijk. Vogels, eekhoorns, spinnen, mieren en schildpadden smullen ervan. Maar er blijven altijd wel genoeg cicaden leven om de voortplanting te verzekeren.

Ze zouden zich ook verdedigen door de duur van hun levenscyclus die een priemgetal is én lang is: dertien of zeventien jaar. Dat zou voorkomen dat andere roofdieren, die cicaden eventueel op het menu hebben staan en die zelf om de twee tot vijf jaar pieken, zich aan de cyclus van hun potentiële prooi zouden aanpassen. Stel dat er twaalfjarige cicaden zouden bestaan, dan zouden die mogelijk al snel met uitsterven bedreigd zijn, omdat ze bij iedere uitbraak ten prooi kunnen vallen aan roofdieren die elke twee, drie, vier en zes jaar pieken.

Een uniek schouwspel wordt het ongetwijfeld weer. Of zoals Michael Raupp, een entomoloog aan de Universiteit van Maryland, aan Newsweek zei: “Een geweldige kans voor miljoenen mensen om getuige te zijn en te genieten van een opmerkelijk biologisch fenomeen in hun eigen achtertuin dat nergens anders ter wereld plaatsvindt, echt een leerzaam moment”.

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234