Donderdag 27/06/2019

Mijn kleine oorlog met de demon Wikipedia 94.226.168.214

Charles Ducal is Dichter des Vaderlands. Wikipedia is, zo zegt hij, een formidabel project, tenzij de leugen onuitwisbaar wordt.

Vanmorgen ijlt mijn secretaris, wit van woede, mijn woning in. "Heer, heer! Eén ogenblik!" Sinds ik benoemd ben tot Dichter des Vaderlands en op zondag ga klinken met de koning, hou ik er inderdaad een secretaris op na. Een oud-leerling, die ik twee jaar geleden een gespiekt examen heb vergeven. Behalve het zoeken van rijmwoorden en het beantwoorden van fanmail, actualiseert hij ook het Wikipedia-item onder mijn naam als ik een nieuw boek uit heb of met pensioen ga. Mijn secretaris ziet er vanochtend uit of hij niet geslapen heeft en de hele nacht een demon heeft bevochten. Wat ook zo blijkt te zijn. De demon heet Wikipedia 94.226.168.214.

Op 16 januari staat in een, overigens uitstekend, artikel in De Standaard dat de toekomstige Dichter des Vaderlands "ooit lid was geweest van de extreem linkse organisatie Amada". Gelukkig voor Amada is dat nooit het geval geweest. Ik heb tijdens mijn studentenjaren als marxistisch-leninistische militant druk vergaderd, krantjes verkocht en door de megafoon de wereld toegesproken, maar daarna ben ik leraar en schrijver geworden. Sympathisant van Amada, ik wist goed waarom, maar nooit lid, ook wetend waarom. Dat laatste heb ik indertijd verschillende keren beschreven, onder meer in mijn verhalenbundel 'De meesterknecht'. De avond van die zestiende januari slaat 94.226.168.214 voor de eerste keer toe.

Overlegpagina
Ook het Wikipedia-item meldt nu dat ik na mijn studententijd "lid werd van de extreem linkse maoïstische Amada". Mijn pupil verwijdert de toevoeging, 94.226.168.214 zet ze er opnieuw in, mijn pupil verwijdert ze opnieuw, enzovoort, een vijftal keer. Gelukkig heeft Wikipedia een overlegpagina. Daarop meldt mijn secretaris dat de mededeling fout is: de Dichter des Vaderlands zegt het immers zelf. Hij schrapt de foute toevoeging. Waarop 94, die nu 94.111.121.151 heet, onmiddellijk terugkaatst met 'herstellen gedocumenteerde informatie' en zijn bron noemt: gedichten.nl en de Nederlandse Poëzie Encyclopedie. Mijn jonge internetwacht vraagt daarop aan beide bronnen de foute info te schrappen. Wat die onmiddellijk doen. Hij schrapt opnieuw de foute toevoeging.

Waarop het opnieuw aan 94 is om ze terug te plaatsen, ditmaal met als bron een artikel uit Het Nieuwsblad van 2009 over de eerste Melopee-poëzieprijs en de mededeling "krantenbron is neutraler dan aangepast artikel door vrienden auteur". Waarop mijn onervaren vriend, de wanhoop nabij, de fiets op springt om mij zijn ontslag aan te bieden. Ik schiet in een lach en vraag waar hij naartoe wil.

Pestkop internet
Op 29 januari bericht De Morgen in de marge van een, alweer uitstekend, artikel dat Charles Ducal na zijn studietijd "actief bleef in de maoïstische partij Amada, de voorganger van de PVDA". Overgenomen van Wikipedia via een link op de website van de Dichter des Vaderlands? Waarschijnlijk, en ik kan het de krant niet kwalijk nemen. Want: mea maxima culpa, die link heb ik zelf in alle naïviteit aangebracht. Waarmee de overwinning van 94.226.168.214 een feit is.

Het staat nu immers in de krant, een 'neutralere bron' dan de auteur of zijn intussen op vakantie naar Ispahan vertrokken oud-leerling. De absurde cirkel is rond: 94enz is zijn eigen bron geworden. Proficiat.

Dit voorbeeld van pesten op het internet is op zich natuurlijk irrelevant. Who cares? Maar de prof literatuur aan wie ik het vertel, zucht diep en heft dan een klaagzang aan over de meest onmogelijke fouten in scripties. Het zegt iets over hoe het begrip 'encyclopedie' is uitgehold. Het woord heeft de connotatie van zakelijke en betrouwbare informatie, geredigeerd en gecontroleerd door academici en vakspecialisten. In die zin is Wikipedia natuurlijk geen encyclopedie.

In wezen is het een formidabel project. Iedereen wordt uitgenodigd zijn kennis gratis beschikbaar te stellen voor iedereen, uitgaande van een aantal normen en richtlijnen. Wikipedia wordt wereldwijd gebruikt als een valabele bron, niet alleen door wie op zoek is naar de echte naam van Marilyn Monroe of als scholier een werkje over president Lincoln moet maken, maar ook door studenten, journalisten, makers van serieuze websites, schrijvers van schoolhandboeken en de Dichter des Vaderlands. Omdat het gratis informatie biedt is het voor de modale internetgebruiker de enige encyclopedie geworden die nog bestaat. Wikipedia is doorgaans de eerste link in de Google-lijst als je een lemma intikt.

Sluipend verlies
Als kind heb ik op school geleerd niet alles te geloven wat in de krant staat. De leraar ging daarmee in tegen het onuitroeibare geloof van "het is waar, want het staat in de krant". Maar een krant, hoeveel onzin ze soms ook verkoopt, wordt tenminste door journalisten gemaakt, die Janssens of Peeters heten, onder een redactie werken en zo nodig deontologisch ter verantwoording kunnen worden geroepen. Wikipedia wordt door Jan en alleman gemaakt. Foute info verspreidt zich vanuit een bron over het net en is onmogelijk nog te herstellen, zoals de kleine oorlog met 94enz. aantoont.

Beeld kos
 
Wikipedia wordt door Jan en alleman gemaakt. Foute info verspreidt zich vanuit een bron over het net en is onmogelijk nog te herstellen, zoals de kleine oorlog met 94enz. aantoont.

Dat is niet de schuld van de stichters, moderatoren en andere medewerkers van Wikipedia, die respectabele doelstellingen nastreven en hun uiterste best doen de site te zuiveren van foute informatie, vandalisme en ideologisch gekleurde ingrepen. Ook dat heb ik de afgelopen tijd gelukkig mogen ervaren. Het is de schuld van ons allemaal en dus van niemand. Het is het sluipend verlies van het besef dat de leugen uitwisbaar moet blijven, dat controle-instrumenten op de correctheid en objectiviteit van informatie waterdicht moeten zijn. Een gratis encyclopedie waar iedereen anoniem kan aan meeschrijven kan die controle natuurlijk onmogelijk garanderen.

Misschien moeten we in het onderwijs en de journalistieke wereld het besef herstellen dat een bron die niet waterdicht is, niet gepermitteerd is voor wie de maatschappelijke verantwoordelijkheid heeft correct en betrouwbaar te informeren. En ten tweede zou een encyclopedie van allen voor allen anonieme tussenkomsten automatisch moeten blokkeren en met open vizier moeten gemaakt worden, door geregistreerde gebruikers, die bij een ernstige inbreuk op de spelregels hun recht mee te schrijven, voorgoed verliezen.

 
Misschien moeten we in het onderwijs en de journalistieke wereld het besef herstellen dat een bron die niet waterdicht is, niet gepermitteerd is voor wie de taak heeft correct en betrouwbaar te informeren
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden