Vrijdag 23/08/2019

Vervuiling

Middellandse Zee vier keer vuiler dan Noordzee: dweilen met de kraan open

Beeld AFP

De Middellandse Zee blijft een van de meest vervuilde zeeën ter wereld. Er drijft vier keer meer zwerfafval in rond dan in de Noordzee, blijkt uit een net gepubliceerde studie van het gezaghebbende Franse zeeonderzoeksinstituut Ifremer.

Bijna een kwart eeuw heeft Ifremer de Middellandse Zee – op locaties bij Marseille en aan de noordoost kant van het eiland Corsica – gemonitord. Aan het begin van de studie, in 1994, werden daar gemiddeld zo’n honderd stuks zwerfafval (plastic flessen, plastic tassen, blikjes, verpakkingen van voedingsmiddelen en kleding) geregistreerd in onderzoeksgebieden van elk één vierkante kilometer. Sinds 2012 blijkt dat twee keer zoveel geworden. Dus tweehonderd stuks drijvend zwerfafval per vierkante kilometer, met zelfs pieken van bijna driehonderd stuks in 2015. Tussen 60 en 80 procent van al die troep is plastic.

Tussen zestig en tachtig procent van het zwerfvuil in de Middellandse Zee is plastic, blijkt uit nieuw onderzoek. Beeld REUTERS

Zorgen

Onderzoekster Olivia Gérigny (36) is zelf verknocht aan de Middellandse Zee. Drie jaar woont ze in de havenstad Toulon en daarvoor ruim twintig jaar op Corsica. De zorgen om de vervuiling van de Middellandse Zee zijn bekend, zegt ze aan de telefoon, alleen wordt die zelden over zo’n lange periode in eenzelfde gebied onderzocht. Het leeuwendeel van de aangetroffen rommel komt in zee vanaf het land. Bijvoorbeeld via rivieren als de Rhône of de Po. Zwerfafval wordt op stranden ook door de wind in zee geblazen. Sommigen mensen gooien plastic flessen gewoon in zee. Op de routes van veerboten drijft meer afval dan elders. Door de stromingen verplaatst de rommel zich ook. Wat Italianen in zee gooien, kan eindigen op de bodem voor de kust van Marseille en wat Fransen dumpen verpest de zeebodem bij Barcelona.

Recent kwam het Wereld Natuur Fonds (WWF) met een zorgwekkende studie over de vervuiling van de Middellandse Zee. De studie van Ifremer laat zien dat mate van vervuiling kan variëren, dat er soms een goed jaartje tussen zit waarin minder troep wordt geteld maar ook dat de gemeten vervuiling gestaag toeneemt en ondertussen wel is verdubbeld. Gérigny maakt zich zorgen om zeezoogdieren (onder andere schildpadden, dolfijnen) die sterven in netten die door vissers zijn verloren maar ook om stukken plastic die zijn neergedaald op de zeebodem waar ze hoornkoraal en koraal verstikken. “Een zwervend stuk scheepstouw rond een hoornkoraal zal de boel na verloop van tijd kapot trekken. Het duurt decennia om zo’n indrukwekkend stuk weer terug te krijgen.”

Onderzoekster Olivia Gérigny. Beeld PriveFoto

Noordzee

De ‘gesloten’ Middellandse Zee is veel kwetsbaarder dan een oceaan of een open zee als de Noordzee waar de sterke stromingen de boel tenminste nog kunnen doorspoelen. In de Noordzee is ook gemeten en daar werden vijftig stuks zwerfafval gevonden op een vierkante kilometer. Vier keer minder dus dan in Europa’s grootste vakantiezee.

Positief vindt Gérigny dat de ‘ecologische bewustwording’ in de loop der jaren is gegroeid, zowel onder bewoners van de kustgebieden als bij toeristen. “Toen ik jong was, gooiden mensen hun peuken op het strand. De wind blies ze in zee. Nu zie ik vaak dat mensen hun peuk uitdrukken in het zand en hem vervolgens in een afvalbak gooien. Over het algemeen zijn mensen zich ervan bewust welke ecologische gevaren de zee bedreigen. We halen onze voeding uit de zee en dus willen we dat ook beschermen.”

Plastic op de bodem van de Middellandse Zee. Beeld REUTERS

Dweilen met de kraan open

Regelmatig ziet ze ook bezorgde burgers het strand opruimen. “Dat is absoluut sympathiek, maar het is dweilen met de kraan open. Als je thuis een overstroming hebt, draai je allereerst de kraan dicht voordat je gaat deppen. Opruimen is prima en het is ook belangrijk goede afspraken te maken met vissers die dan zwerfafval aan land brengen. Maar veel belangrijker is dat regeringen maatregelen nemen als een verbod op plastic tassen. Er worden al veel maatregelen genomen door verschillende landen en in Europees verband. Rietjes, plastic vorkjes voor picknick: het is goed als die niet in zee eindigen. Je kunt altijd meer doen maar je kunt niet zeggen dat er niets gebeurd. Dat is op zich positief.”

En al die honderdduizenden die nu aan de Middellandse Zeestranden zitten? Heeft de onderzoekster een boodschap voor de badgasten: “Dezelfde boodschap als aan de bewoners. Let op hoe je met je afval omgaat. Neem een asbakje mee naar het strand en gooi je peuken in een afvalbak als je weggaat. Met een windvlaag liggen ze anders zo in zee.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden