Zondag 15/09/2019

Gezondheid

Microplastics zijn nu overal: ‘Mensen ademen ze voortdurend in’

Wetenschappers verzamelen sneeuwstalen op de Noordpool. Beeld EPA

Grenzen? Neen, dat kennen microplastics niet: ze zijn nu ook gevonden op het noordpoolgebied. Volgens wetenschappers kunnen de kleine stukjes plastic daar enkel via de lucht zijn gekomen. Dat betekent dat mensen wellicht voortdurend deze partikels inademen. ‘Ze kunnen zich vervolgens inkapselen in de longen.’ En wat dan?

Microplastics, het lijkt een probleem van oceanen: liters drijvende soep, weet u wel. Maar geen plek blijkt te ver voor deze vervuiling. Onderzoeksteams hebben in het ijs en in de sneeuw van het noordpoolgebied rond Spitsbergen en Canada duizenden stukjes plastic gevonden. Op Spitsbergen werden in één liter ijs zelfs meer dan 10.000 microplastics geteld. Ach, wat geeft het nog, zou men denken, wat meer of minder? Maar het onderzoek legt nieuwe informatie bloot: volgens de wetenschappers kunnen de stukjes daar enkel via de lucht gekomen zijn, niet via water. Dat betekent ook dat mensen wereldwijd wellicht voortdurend microplastics inademen. De Zwitserse en Duitse onderzoekers hebben hun bevindingen alvast neergepend in vakblad Science Advances.

Beeld EPA

Eerder werden al in verschillende afgelegen delen van de Pyreneeën microplastics gevonden, gebieden die lang als ongerept werden beschouwd. Onderzoek toonde ook toen aan dat ze daar via de wind verspreid werden. Wat er gebeurt als die stukjes ook de longen binnenwaaien, dat verontrust wetenschappers. 

“In zekere mate zijn die organen natuurlijk zelfreinigend”, zegt toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven). “Door te hoesten, bijvoorbeeld, beschermen ze zichzelf. Maar niet alles raakte de longen weer uit. Bekendste voorbeeld zijn asbestvezels. Waarbij ik meteen de kanttekening moet maken dat deze asbestvezeltjes zeer veel weerhaken hebben, waardoor ze zich goed in de longen vastklemmen. We mogen er van uitgaan dat microplastics gladder zijn, en dus veel minder gevaarlijk. Ze gaan zich minder sterk vasthechten. Toch is het de vraag wat er gebeurt. Gaan onze longen reageren? Deze microdeeltjes inkapselen? Met fibreus weefsel? Dat is geen goede zaak.”

Microplastics in ons lichaam

Bovendien krijgt ons lichaam ook via andere wegen al microplastics binnen. Via ons voedsel (bijvoorbeeld vis en schaaldieren) steken we minieme deeltjes letterlijk in onze mond. Die verlaten dan weliswaar onze organen via de stoelgang, maar wetenschappers vermoeden dat fracties achterblijven. “En als we dan ook nog microplastics inademen, wordt het een kwestie van ‘hoe veel kan de emmer verdragen, voor hij overloopt”, duidt Tytgat. 

“Vanaf welke concentraties wordt een mens ziek? Dat weten we nog niet, maar het gezond verstand zegt dat lichaamsvreemde stoffen te vermijden zijn. Ons lichaam reageert erop. Zeker als dat plastic ook nog gedrenkt is geweest in weekmakers of verven, die ook onnatuurlijk zijn.” 

De plastic soup beperken, eerder dan een beleid van ‘laat het allemaal maar waaien’, zal dus noodzaak zijn. “En verder onderzoek. Het zou goed zijn als we weten wélke afmeting schadelijk is. Grote partikels zullen niet in onze longen doordringen. De allerfijnste partikels kunnen dan weer door de membranen heen bewegen, en zo via zweet en urine het lichaam verlaten. Maar er zal een middenmoot zijn, vermoeden we, die de neiging heeft te blijven zitten mogelijk wordt ingekapseld. En dat wil je dus vermijden: dingen in een lichaam die er niet horen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234