Dinsdag 18/06/2019

Klimaatdebat

Met deze snelle ingrepen bespaart u op uw elektriciteitsfactuur én helpt u het klimaat

De investering in zonnepanelen betaalt zich al in enkele jaren terug. Beeld Hollandse Hoogte / Flip Franssen

Met allerlei kleine aanpassingen in uw dagelijks leven kan u het klimaat - een beetje - redden. Zonder uw leven om te gooien of uw bankrekening te plunderen. In dit dossier zoeken we uit welke veranderingen nodig zijn om de klimaatopwarming binnen de perken te houden. Vandaag: wonen. Zowat een derde van de klimaatimpact van een Vlaams gezin is te wijten aan het dak boven hun hoofd. Om de klimaatdoelen van Parijs te halen, mag tegen 2050 geen woning in België met fossiele brandstoffen worden verwarmd. Dat betekent: zo'n 100.000 huizen per jaar afschakelen vanaf 2021. Maar je kan ook kleiner beginnen.

Vervang ook werkende koelkast na 15 jaar

Een doorsnee gezin heeft 93 elektrische apparaten in huis, maar slechts vijf ervan zijn verantwoordelijk voor bijna de helft van je elektriciteitsverbruik. De vaatwas-, wasmachine en droogkast zijn drie slokoppen, maar op één en twee staan de koelkast en de diepvriezer. Die draaien dag en nacht, én er is meer stroom nodig om iets af te koelen dan om iets op te warmen.Is je koelkast of diepvriezer vijftien jaar of ouder, vervang ze dan door een nieuwe, zelfs al werkt de oude nog prima, adviseert het Vlaamse Energieagentschap.

“De uitstoot die vrijkomt bij de productie van het nieuwe toestel en de recyclage van het oude heb je na enkele jaren gecompenseerd door de veel efficiëntere manier waarop moderne toestellen werken”, zegt Bousse-maere, die ook afraadt om een oud toestel naar de kringloopwinkel te brengen. “Anders blijft het in roulatie. Recycleren via een recyclagepark of elektroketen is de enige klimaatvriendelijke optie.” Voor kleine toestellen als koffiezetapparaten en mixers geldt die redenering niet, omdat die maar weinig verbruiken.

Later dit jaar wordt trouwens de schaal voor energielabels die aan elektrische toestellen worden toegekend, aangepast. Toestellen die nu nog een A krijgen, zullen het dan met een G moeten doen. De huidige toppers met A+++ worden A.

Investeer in warmtepomp

Liefst 90% van onze huizen wordt nog met gas, stookolie of houtkachels verwarmd. “De nodige omschakeling is dus een gigantische opgave”, beseft klimaatspecialist Pieter Boussemaere. En een dure. “Voor België zijn er nog geen berekeningen gemaakt, maar de Nederlandse overheid zal jaarlijks 2 miljard euro extra moeten investeren om de volledige energietransitie te maken. Dat lijkt veel, maar om een idee te geven: het systeem van salariswagens kost de Belgische staat jaarlijks zo’n 4 miljard euro.”

Hoe we dan wel warm de winter doorkomen? Met een warmtepomp, al is die nu nog erg duur: tot 20.000 euro voor een systeem dat je hele huis verwarmt en je van warm water voorziet. “Het duurt nu dertig jaar of meer voor je die investering hebt terugverdiend, en da’s vooral de schuld van de overheid, die de benodigde elektriciteit voor zo’n pomp veel te zwaar belast”, stelt Boussemaere. “75 tot 80% van je factuur bestaat uit belastingen, terwijl elektriciteit dé kern van de klimaatoplossing is. Belast gas of stookolie, en mensen zullen vanzelf de juiste keuzes maken.”

Via subsidies van de Vlaamse overheid krijg je wel tot 40% van de aankoopprijs van een warmtepomp pomp terug. Wie de investering nu nog te zwaar vindt, kan bij zijn renovatie of nieuwbouw wel al wachtbuizen voor de warmtepomp plaatsen. Zo hoef je over enkele jaren je vloer niet uit te breken. “Kies ook voor vloerverwarming”, zegt Boussemaere. “Die vergt veel minder energie dan radiatoren.” Ben je van plan zonnepanelen te leggen? Leg er dan meteen tien extra voor je toekomstige warmtepomp.

Een ander alternatief is om je huis aan te sluiten op een warmtenet. “Da’ s een soort collectieve centrale verwarming waarbij een netwerk van buizen verbonden is met één centrale verwarmingsbron. Bijvoorbeeld een afvalverbrandingsoven of zwembad. Onder meer in Roeselare en Brugge worden sommige wijken zo al veertig jaar verwarmd.”

Ook internet vergt veel energie

Ons internetgebruik beslaat 2% van de globale uitstoot van broeikasgassen. Voor wie foto’s of bestanden in de cloud opslaat, lijken die data ergens in de lucht te zweven tot je ze weer downloadt. De realiteit is minder romantisch: over de hele wereld staan naar schatting drie miljoen gebouwen vol energieverslindende servers. Die bewaren alle gegevens die wij naar de cloud sturen op harde schijven.

Om die supercomputers tegen oververhitting te beschermen, is afkoeling nodig, en dat vergt massa’s energie. De techgiganten zijn zich daarvan bewust. Apple beweert dat al zijn servers op hernieuwbare energie draaien, bij Google en Facebook is dat voor de helft het geval.

Kijk uit voor ‘sjoemelstroom’

Met groene stroom kan je je klimaatimpact met 6 tot 8% laten krimpen. Vier op de tien Vlaamse gezinnen hebben een groenestroomcontract, maar zo groen is die elektriciteit niet altijd. “Elk Europees bedrijf dat hernieuwbare energie opwekt, krijgt een bewijs dat aan andere leveranciers mag worden doorverkocht”, weet Boussemaere. “In Noorwegen heeft haast niemand zo’n contract, want alle stroom is er groen. Met als gevolg dat Noorse energieproducenten hun certificaten verkopen in België en Nederland.”

Onze noorderburen hebben er zelfs een woord voor: sjoemelstroom. Bij Ecopower, Energie 2030, Wase Wind en Trevion mag u volgens www.mijngroenestroom.be zeker zijn dat uw geld enkel naar groene energiebronnen gaat. Engie Electrabel, Essent en Luminus bengelen helemaal onderaan.

Isoleer je huis

Om een gemiddelde eengezinswoning zonder isolatie het hele jaar door aangenaam warm te houden, heb je 3.300 m³ aardgas nodig. Isoleer je het goed, dan volstaat 600 m³ - vijf keer minder dus. “Zo bespaar je zo’n 1.300 euro op je jaarlijkse gasfactuur”, zegt Boussemaere.

“Isoleer eerst je dak, daarna je muren, ramen en vloer.” Op milieucentraal.nl lijst de Nederlandse overheid op hoeveel welke ingreep je gemiddeld kost en hoe snel je die hebt terugverdiend. Zowel voor een rijhuis als een (half)open bebouwing is vloerisolatie de goedkoopste manier om energie te besparen, maar niet zo praktisch als je je vloer moet openbreken.

Het grootste verschil maak je met het opvullen van de ruimte tussen de spouwmuren, de dubbele buitenmuren die bedoeld waren om vochtproblemen te voorkomen.

Let wel: niet elk isolatiemateriaal is even klimaatvriendelijk. Bij de productie van houtvezel - de beste optie - komt zó weinig CO2 vrij dat het in hooguit twee winters wordt gecompenseerd door het lagere gasgebruik. Reken bij glaswol op hoogstens drie jaar en bij cellenglas op elf jaar. “Maar een goed geïsoleerd huis gaat wel dertig jaar mee”, nuanceert Boussemaere.

Snelle winst voor klein budget

• Waterbesparende douchekop. Zo’n douchekop mengt water met lucht, waardoor je tot 40% minder water verbruikt, zonder dat je er veel van merkt. Je koopt er al een vanaf 25 euro. In twee jaar verdien je je investering terug.
• Geen eigen dak? Stap in een energiecoöperatieve. Je investeert mee in bijvoorbeeld zonnepanelen op het dak van een schooltje en geniet mee van de mogelijke winsten ervan.
• Plaats reflecterende folie achter je radiator. Die weerkaatst de warmte die anders via de muur verloren gaat.
• Plaats ook tochtstrips en hang gordijnen.
• Laat een specialist je thermostaat nakijken. Want je verwarming draait vaak langer of harder dan nodig.

Hoeveel winst boek je per jaar met deze ingrepen?

Deze cijfers zijn berekend door milieucentraal.nl voor een gemiddelde hoekwoning met drie bewoners. Uitgangspunt: HR-combiketel, geen isolatie en enkel glas.

Zonnepanelen (2.700 Wattpiek 10 panelen)

De eenmalige investering bedraagt 4.400 euro. Per jaar boek je 550 euro winst.

Zonneboiler

Je betaalt 3.000 euro en haalt hier 110 euro per jaar uit.

Isoleren schuin dak (bij verwarmde zolder)

Je investeert 4.700 euro en boekt per jaar 700 euro winst.

Isoleren spouwmuur (bij verwarmde zolder)

De eenmalige kosten liggen op 2.100 euro, en je haalt er 700 euro per jaar uit.

Warmtepomp (5kW hybride bij HR-ketel)

Voor dit type moet je rekenen op een eenmalige kost van 4.000 euro. Jaarlijks boek je hier 250 euro winst mee.

HR++ glas (vervanging enkel glas)

Enkel glas vervangen kost 3.500 euro. Per jaar bespaar je hier 340 euro mee.

Isoleren vloer (begane grond)

Voor vloerisolatie moet je rekenen op een eenmalige kost van 1.600 euro. Je haalt hier 220 euro per jaar uit.

 Al deze ingrepen samen leveren jaarlijks  2.870 euro op.

Met één simpele vingerknip zullen we de klimaatverandering niet oplossen. En de huidige generaties kunnen het niet alleen doen. Al is het maar omdat we op dit moment de effecten van de uitstoot uit de jaren tachtig voelen. Wachten heeft dus echt geen zin meer. 

Lees meer:

Wat mag er allemaal (niet) op uw bord: eetgewoontes aanpassen heeft al positief effect op klimaatverandering

Red zelf het klimaat: is elektrisch rijden echt een oplossing?

Vliegen blijft negatieve impact hebben op het klimaat, maar toch kan u verschil maken

‘Een CO2-heffing zal alles duurder maken. Maar de opbrengst is voor iedereen even groot’, zegt econoom Brent Bleys.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden