Woensdag 24/07/2019

Meer dan 600 Belgische vrouwen namen tijdens zwangerschap geneesmiddel dat leidt tot handicap bij kind

Beeld thinkstock

Vier families hebben zich vandaag in Brussel burgerlijke partij gesteld omdat hun kinderen autistisch of gehandicapt zijn, nadat de moeders tijdens hun zwangerschap een geneesmiddel hadden genomen met daarin valproaat. Die actieve stof komt onder meer voor in sommige medicijnen tegen epilepsie. Nog een vijftiental andere gezinnen zouden zich aansluiten. Volgens de Onafhankelijke Ziekenfondsen namen tussen 2010 en 2014 zo'n 600 à 700 zwangere vrouwen met epilepsie het geneesmiddel in.

Het actieve bestanddeel valproaat, dat onder meer aanwezig is in het geneesmiddel Depakine, kan zware gevolgen hebben op de ontwikkeling van ongeboren kinderen.

Hoewel het risico gekend is sinds de jaren 80, worden Depakine en andere geneesmiddelen met valproaat nog steeds voorgeschreven. Volgens de analyse van de Onafhankelijke Ziekenfondsen nemen 12.500 vruchtbare vrouwen en tienermeisjes dit geneesmiddel.

Daarnaast verzamelde het ziekenfonds cijfers over het aantal terugbetalingen voor medicijnen met valproaat bij zwangere vrouwen tussen 2010 en 2014, en veralgemeende die resultaten vervolgens voor het hele land.

In totaal zouden in die periode tussen 600 en 700 zwangere vrouwen zijn blootgesteld aan de stof. Dat komt overeen met ongeveer een zesde van het totale aantal epileptische vrouwen. Nochtans vermeldt de bijsluiter wel dat zwangere vrouwen valproaat beter vermijden, en dat ze het enkel en alleen mogen innemen als andere middelen tegen epilepsie bij hen geen effect hebben.

"De cijfers voor 2015 tonen aan dat er minder zwangere vrouwen waren die valproaat gebruikten, maar het gebruik bij de groep vruchtbare vrouwen is min of meer gelijk gebleven. Het advies heeft voorlopig dus weinig effect", zegt dokter Ann Ceuppens van de studiedienst van het ziekenfonds, die benadrukt dat de cijfers voor 2015 nog onvolledig zijn.

Grote onrechtvaardigheid

De vier families die vandaag klacht hebben ingediend, willen vooral dat de verantwoordelijkheid voor de gebrekkige informatie rond de stof, aan iemand wordt toegewezen. "Het is al sinds de jaren tachtig geweten dat valproaat schadelijke gevolgen kan hebben voor zwangere vrouwen, maar toch is er nooit iets van gezegd", zegt hun advocaat Vincent Lurquin, die spreekt van een "grote onrechtvaardigheid".

Maandag was al in de pers verschenen dat de families een klacht zouden indienen tegen onbekenden. "Wegens de media-aandacht hebben gisteren en vandaag al een vijftiental families contact met ons opgenomen. Zij tonen ook interesse om zich burgerlijke partij te stellen in deze zaak", zegt Nathalie Raemdonck, voorzitster van de BVSVS.

Onder die families zijn ook vijf Vlaamse gezinnen. "Vanaf onze oprichting zijn we al een tweetalige vereniging, maar tot nu toe was het moeilijk om ons verhaal ook in Vlaanderen bekend te maken", zegt Raemdonck. "Dat deze affaire nu ook daar bekendraakt en gezinnen met ons contact opnemen, is dus een goede zaak."

"Geen probleem"

Een van de vier gezinnen die zich vandaag al burgerlijke partij stelden, is dat van Nathalie Wery, die twee kinderen met een beperking heeft. Zij neemt al sinds ze een tiener was het medicijn Depakine, dat valproaat bevat. "Toen ik eind jaren negentig zwanger was, ben ik naar de dokter gegaan, maar die verzekerde mij dat er geen contra-indicatie was, waardoor ik de behandeling heb voortgezet. Dat terwijl er alternatieven waren zonder valproaat", zegt ze.

Het is pas in 2013, na het bekijken van een televisiereportage, dat ze het verband legde tussen de beperkingen van haar kinderen en haar medicatie.

Wery wil met haar burgerlijke partijstelling vooral dat er erkenning komt voor de betrokken gezinnen en dat zwangere vrouwen die in dezelfde situatie zitten in de toekomst beter worden geïnformeerd.

Pictogram

De Onafhankelijke Ziekenfondsen willen nu dat epileptische vrouwen beter geïnformeerd worden over de potentiële gevaren van valproaat. Ze vragen de overheid om bijvoorbeeld een pictogram aan te brengen op de verpakking van de middelen in kwestie, en vragen ook de andere ziekenfondsen om hun leden informatie te verstrekken over de risico's van bepaalde geneesmiddelen tijdens de zwangerschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden