Zondag 15/09/2019

SpaceX

Mag je zomaar alles in de ruimte schieten?

Beelden van de Tesla in de ruimte. Beeld AFP

Een blok beton meesturen, het leek Elon Musk maar een saaie boel. Daarom koos hij voor een Tesla Roadster als testvracht voor de lancering van de Falcon Heavy. Maar mag iedereen nu zomaar lukraak dingen in de ruimte sturen? Het ruimterecht biedt antwoorden. 

"Het ruimterecht is een vrij nieuwe tak van het internationaal recht", zegt Walter Thiebaut, bijzonder gasthoogleraar ruimterecht en ruimtepolitiek aan de KU Leuven. "Het heeft als voornaamste doel de ruimteactiviteiten te reguleren om vreedzaam gebruik en internationale samenwerking te stimuleren. In het Outer Space Treaty, het basisverdrag dat in 1967 door 104 landen werd ondertekend, staat dat 'de ruimte niet vatbaar is voor toe-eigening', met andere woorden: de ruimte is wel degelijk van iedereen."

Iedereen mag de ruimte dus vrij gebruiken, maar als iemand een raket wil lanceren, moet dat geregistreerd worden in het lanceringsregister van het land in kwestie en bij de Verenigde Naties. "De VN gaat na of er geen satellieten op de baan zweven waarmee je zou kunnen botsen, en of de regels over radiofrequenties en ruimtebanen correct worden nageleefd." 

"Op zich is het gebruik van de ruimte behoorlijk vrij. Alleen atoom- of massavernietingswapens mogen niet in een baan rond de aarde worden gebracht. Op de maan mogen er geen installaties neergepoot worden voor militair gebruik. Een hemellichaam kan door niemand opgeëist worden. De vlag die de Amerikanen als eerste plantten op de maan, was dus vooral symbolisch", aldus professor Thiebaut. 

Wat te denken over de knalrode Tesla Roadster die Elon Musk als testvracht gebruikt heeft bij de lancering? In de wagen zit een pop gekleed in ruimtepak en klinkt 'Life on Mars' bij wijze van postuum eerbetoon aan David Bowie voor eeuwig door de boxen. Een reclamestunt die tot de verbeelding spreekt. Maar wat als commerciële bedrijven binnenkort massaal het voorbeeld van SpaceX volgen en 'voor de fun' hun producten de ruimte insturen? Philip De Man is docent ruimterecht aan de KU Leuven en lid van de Belgische delegatie bij het VN-Comité voor het Vreedzaam Gebruik van de Ruimte: “Er is geen regel die de Tesla als testvracht verbiedt. De Verenigde Staten hebben aan SpaceX toelating geven voor de lancering, maar zij moeten zich niet uitspreken over de vracht aan boord." 

Ruimtepuin? 

Toch is het niet duidelijk of de Tesla in de ruimte een functioneel voorwerp is of behoort tot ruimtepuin. Volgens het geldend recht moet ruimtepuin in principe zoveel mogelijk vermeden worden, iets waar commerciële bedrijven mee rekening moeten houden. De regel is echter niet afdwingbaar en is bovendien alleen van toepassing op puin dat in een baan rond de aarde draait. "Maar de Tesla zweeft in een baan rond de zon", zegt professor De Man. "Daarover staat niks vermeld." 

Wat gebeurt er mocht het ooit tot een botsing komen tussen de Tesla en pakweg  een Russische satelliet? In de eerste plaats zijn de Verenigde Staten aanspreekbaar omdat zij de toelating gegeven hebben aan SpaceX voor de lancering. In tweede instantie zal de verzekering die Elon Musk heeft afgesloten, aangewend worden bij het uitbetalen van de schadevergoeding aan de VS. Over het algemeen komt zo’n crash maar heel zelden voor. Een uitzondering was de crash tussen een Amerikaanse en Russische satelliet in 2009. 

Commercieel gewin 

Vorig jaar presenteerde het Amerikaanse bedrijf Moon Express zijn plannen om grondstoffen te delven op de maan, een commerciële activiteit waar het Outer Space Treaty nog geen rekening had mee gehouden in 1967. “Daarvoor kwam er in 1997 een Maanverdrag dat stelt dat niemand hemellichamen, hun oppervlakte en wat zich daaronder bevindt, mag toe-eigenen. Maar het is onduidelijk wat er gebeurt als je die grondstoffen zou verplaatsen”, zegt professor De Man. 

Verder denkt hij niet dat commerciële bedrijven nu massaal het voorbeeld van SpaceX zullen volgen. "Ik verwacht geen plotse stijging van zwevende auto's in de ruimte. Het blijft een enorme investering”, besluit hij. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234