Dinsdag 04/08/2020

Maan sprokkelt tien keer sneller stof dan gedacht

Het maanstof heeft bijzondere eigenschappen; zo zijn schoenafdrukken zoals deze, van Buzz Aldrin, er heel goed in te zienBeeld NASA/Buzz Aldrin

De stoflaag die de maan bedekt blijkt tien keer sneller te groeien dan astronomen aanvankelijk dachten. Hoewel het nog steeds tergend langzaam gaat - een millimeter per 1.000 jaar - kan de snelle stofopbouw gevolgen hebben voor de zonnecellen die op de maan energie vergaren.

De bevindingen staan in het meteorologisch tijdschrift Space Weather. Ze zijn gebaseerd op 40 jaar oude informatie, die de NASA verzamelde met stofmeetapparaatjes, uitgevonden door Brian O'Brien. De apparaten vlogen mee met de maanmissies Apollo 12, 13 en 14, eind jaren zestig en begin jaren zeventig.

Te duur
Tot 1977 maten deze apparaten de stofopbouw op de maan, maar daarna besloot NASA dat het bijhouden te duur werd. NASA heeft deze informatie echter nooit in hun archieven gezet, en de stofmeter-data werden dan ook verloren geacht.

O'Brien ontdekte onlangs echter dat de gegevens van 'zijn' apparaten toch nog ergens opgeslagen lagen. Daarop besloot hij samen met een collega de data nog eens te bekijken. Ze ontdekten dat de stofopbouw maximaal tien keer zo snel ging als eerdere schattingen voorspelden.

Ondergesneeuwde zonnecellen
Dat kan gevolgen hebben voor allerlei apparatuur die op dit moment op de maan staat. Veel van het gereedschap krijgt namelijk energie van zonnecellen, en naarmate deze ondergesneeuwd raken door stofdeeltjes, neemt hun efficiëntie af. Hoe sneller dat gaat, hoe sneller de apparaten op de maan ermee ophouden.

Het maanstof, ook wel regoliet genoemd, is vooral afkomstig van de maan zelf. Door meteorietinslagen wordt maangesteente verpulverd, waarna het in een stofwolk over het maanoppervlak valt. Ook is straling vanuit de ruimte en van de zon verantwoordelijk voor een deel van de steenafbraak van de maan. Omdat dit al miljarden jaren aan de gang is, is de hele maan inmiddels bedekt met een dikke laag stof.

Stofatmosfeer
Volgens O'Brien verklaren die mechanismen niet de snelle stofopbouw, er moet meer aan de hand zijn. Hij oppert dat de maan misschien een soort stofatmosfeer heeft, die ervoor zorgt dat er constant kleine beetjes stof op het maanoppervlak vallen.

Hoewel de snellere opbouw van stof reden is voor aandacht van maanwetenschappers, moet de exacte snelheid nog preciezer worden vastgesteld. Afgelopen september stuurde ASA een satelliet naar de maan om onder meer het gedrag van het stof te bekijken. De satelliet kan in de toekomst mogelijk uitsluitsel bieden.

In de linkerhoek van dit maanexperiment zit een stofmeetapparaatje; zo groot als een luciferdoosje.Beeld NASA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234