Zondag 15/12/2019

Wetenschap

Luchtvervuiling kan doordringen tot in de hersenen

Beeld ANP XTRA

Britse wetenschappers hebben piepkleine deeltjes uit vervuiling ontdekt in stalen van menselijk hersenweefsel. Het gaat om ijzeroxidedeeltjes, waarvan wordt aangenomen dat ze giftig zijn. Hoewel er nog geen bewijs voor is, is het volgens de onderzoekers niet ondenkbaar dat de deeltjes bijdragen aan hersenziektes zoals Alzheimer.

De onderzoekers van Lancaster University noemen hun ontdekking in het vakblad Proceedings of the National Academy of Sciences "vreselijk schokkend". Dit doet een hoop nieuwe vragen rijzen over de gezondheidsrisico's van luchtvervuiling, klinkt het.

Tot nu toe focusten studies vooral op de impact van vuile lucht op de longen en het hart. Deze nieuwe studie vormt het eerste bewijs dat minuscule magnetietdeeltjes - een ijzeroxide dat onder andere wordt gevormd bij de verbranding van diesel - hun weg kunnen vinden naar de hersenen. Magnetiet stimuleert de productie van vrije radicalen, die op hun beurt in verband gebracht worden met hersenziektes zoals Alzheimer.

Via reukzenuwen naar hersenen

De onderzoekers analyseerden hersenweefselstalen van 37 overleden mensen - 29 uit Mexico City en 8 uit Manchester. De donoren waren 3 tot 92 jaar oud, en sommigen leden aan een hersenziekte.

De magnetietdeeltjes die ze daarbij vonden, leken sterk op de deeltjes die ook aangetroffen worden in vervuilde lucht. Magnetiet kan in kleine hoeveelheden natuurlijk voorkomen in de hersenen, maar ziet er dan anders uit. De natuurlijke vorm is grillig en gekarteld, terwijl deze deeltjes effen en rond waren. Dergelijke deeltjes kunnen volgens de onderzoekers alleen gecreëerd worden in uitzonderlijke hitte, zoals die van een verbrandingsmotor.

Het gaat om minuscule deeltjes: ze zijn kleiner dan 200 nanometer in diameter. Ter vergelijking: een mensenhaar is minstens 50.000 nanometer dik.

Grotere deeltjes uit vervuiling, zoals roet, worden meestal tegengehouden in de neus. Kleinere kunnen de longen of de bloedbaan binnendringen. Maar deze deeltjes zijn zo klein dat ze via de reukzenuwen rechtstreeks in de frontale cortex van de hersenen kunnen binnendringen, aldus de onderzoekers.

Schadelijk?

"Die deeltjes zaten verspreid tussen de hersencellen", aldus de onderzoekers. "Het gaat om miljoenen deeltjes in één enkele gram hersenweefsel. Dat zijn miljoenen mogelijkheden om schade aan te richten."

Of ze dat ook effectief doen, is nog lang niet duidelijk. Het is pas de eerste keer dat deze deeltjes gevonden zijn in menselijke hersenen. De ontdekking opent een heel nieuw domein om te onderzoeken.

Maar de auteurs van deze studie vermoeden dat de deeltjes wel degelijk schadelijk zijn. "Ze bestaan uit ijzer, en ijzer is zeer reactief", zegt professor David Allsop. "Ze zullen dus bijna zeker schade aanrichten."

Dergelijke deeltjes werden bovendien eerder al gevonden in de eiwitafzettingen in de hersenen bij Alzheimerpatiënten. Toch zeggen onderzoekers dat het voorbarig is te stellen dat deze vervuilingsdeeltjes bijdragen tot Alzheimer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234