Zondag 05/07/2020

Wereldaidsdag

Leven met hiv: "Eigenlijk maakt het geen verschil"

Thierry Franck: "We zijn allemaal mensen, geen robots. Het gebeurde weleens dat het condoom er niet bij was."Beeld De Morgen

Vandaag is het Wereldaidsdag. Naar schatting 19.000 Belgen leven met hiv, vooral homomannen en personen afkomstig uit sub-Saharaans Afrika. Door de wetenschappelijke vooruitgang hoeft het virus niet langer dodelijk te zijn, maar het taboe blijft groot.

"Begin 2004 kreeg ik te horen dat ik met het hiv-virus was besmet. Op dat moment had ik geen idee welke impact dat op mijn leven kon hebben. Ik dacht dat ik ging ziek worden, aftakelen, sterven", zegt Thierry Franck (47), medewerker bij Sensoa Positief. Het expertisecentrum ondersteunt mensen met hiv en hun omgeving.

Eind de jaren negentig zijn echter een rist efficiënte hiv-remmers op de markt gekomen, zodat goed behandelde patiënten nu een nagenoeg normale levensverwachting hebben. Ook Franck. "Ik neem twee pillen per dag. Bij de meeste therapieën is dat nu naar één pil teruggebracht, maar het 'oude' regime werkt persoonlijk goed. Leven met hiv houdt voor mij in dat ik twee keer per jaar bloed laat afnemen en evenveel keer met de hiv-arts afspreek om die bloedwaarden te bespreken. Lichamelijk is hiv voor mij geen euvel."

Op sociaal vlak is leven met het virus dan weer niet zo vanzelfsprekend, geeft de Antwerpenaar aan. "Er kleeft nog altijd een groot stigma aan de ziekte. Er heerst in onze maatschappij een taboe op seks, waardoor de ziekte minder bespreekbaar wordt. Ten tweede is er de fout, de schuld, de schaamte. 'Je wist toch dat je met condoom moet vrijen', hoor je dan. Uiteraard, maar we zijn allemaal mensen, geen robots. Het gebeurde weleens dat het condoom er niet bij was. Achteraf kan je je zelfverwijten maken, maar dat helpt je geen meter vooruit. En tot slot is er de onwetendheid. Heel wat mensen kennen hiv, maar vaak is het een ver-van-hun-bedshow. Kan ook niet anders, aangezien er maar 16.000 hiv-patiënten medisch worden opgevolgd. Statistisch ken je bijna niemand in je omgeving."

Franck heeft nu zes jaar "een heel fijne relatie". "Toen ik mijn partner heb leren kennen, heb ik mijn ziekte snel opgebiecht. Een moeilijk moment, maar hij heeft daar heel warm, menselijk op gereageerd. Het heeft wat voeten in de aarde gehad maar nu accepteert ook zijn familie mij volledig. Als je leeft met hiv, moet je enkele mensen in je omgeving durven vertrouwen. Dat is niet enkel goed voor jezelf, dat is het ook voor de buitenwereld. Zo worden mensen met hiv geconfronteerd en gaan ze zien dat het eigenlijk geen verschil maakt."

Beeld De Morgen

Verstrenging beleid

Het Aidsreferentiecentrum (UZ Gent) begeleidt patiënten psychologisch en dient hen hiv-remmers toe. Centrumhoofd Linos Vandekerckhove over de hiv-situatie in ons land: "Tot een tweetal jaar geleden telde men in België jaarlijks 1.200 nieuwe infecties, maar dat is nu gedaald tot rond de 1.100. Wel moeten we een belangrijk onderscheid maken tussen hetero- en homoseksuelen."

Sinds 2011 is er een daling bij de heteropopulatie. Vooral bij personen afkomstig uit sub-Saharaans Afrika is het aantal nieuwe besmettingen teruggedrongen. Vandekerckhove: "Dat is wellicht te wijten aan een verstrenging van het migratiebeleid. Doordat de regering meer mensen terugstuurt, en seropositiviteit niet langer een criterium is om mensen hier te houden, zie je een daling in de statistieken. Een andere reden kan zijn dat er een reële daling heeft plaatsgevonden en dat er effectief minder seropositieven zijn."

Hiv en aids: het verschil

Het hiv-virus tast het afweersysteem aan. Aids is het laatste stadium van een hiv-infectie. De afweer is zo ernstig aangetast dat het lichaam zich niet langer kan beschermen. Door tijdig te starten met hiv-remmers krijg je geen aids.

Bij de homoseksuelen stijgt het aantal hiv-infecties dan weer licht. "Er is als het ware sprake van micro-epidemieën binnen de epidemie. Tegen dat de diagnose bij sommigen is gesteld, heeft die al anderen besmet. Problematisch als je weet dat tachtig procent van de hiv-infecties via homoseksueel contact wordt overgedragen."

Vandekerckhove hamert erop om ons niet blind te staren op absolute aantallen: "Een lichte stijging in de statistieken gaat om een handvol personen, niet om honderden, maar dan nog. De ambitie moet zijn om tot nul hiv-infecties te komen. Elke infectie is er één te veel. Zeker als je weet dat we eigenlijk over de middelen beschikken om het aantal heel laag te houden."

De professor verwijst naar het beleid van de Amerikaanse metropool San Francisco, waar historisch veel homo's wonen. "Daar is sprake van een uitstekende driepijlerstrategie. Er zijn enorm veel campagnes om bewustwording rond hiv te creëren. Ook worden mensen die seropositief zijn, onmiddellijk op therapie gezet. En tot slot is er preventieve medicatie."

Dat laatste is heel erg belangrijk, het gaat om PrEP (pre-exposure prophylaxis, fvd), preventieve geneesmiddelen voor mensen die nog geen hiv hebben, maar een verhoogd risico op besmetting lopen. Iemand die de hele week werkt en in het weekend bewust onveilige en risicovolle seksuele betrekkingen heeft, kan op vrijdagochtend, zaterdag en zondag preventief medicatie nemen. Vandekerckhove: "Ook in ons land is het middel verkrijgbaar, artsen kunnen het voorschrijven maar het wordt nog niet terugbetaald. Op dit moment heeft Gilead, de producent van de aidsremmer Truvada, een dossier ingediend bij minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) om de terugbetaling te regelen."

Besmetting: feiten en mythes

Naast bloed-bloedcontact, waarbij de kans op besmetting het grootst is, kan een besmetting ook bij onbeschermde seks gebeuren. De overdracht door speeksel is veeleer een theoretisch fenomeen, want je zou al vijf liter speeksel van een seropositief iemand moeten innemen om besmet te worden. Eigenlijk is die kans dus onbestaande.

Geen getalm

Wellicht zal het nog een hele tijd duren vooraleer die terugbetaling er daadwerkelijk komt. Een frustratie van Vandekerckhove: "We kunnen niet verwachten dat alles op één, twee, drie wordt geregeld en terugbetaald, maar voor zomer 2017 wil ik graag een uitspraak van De Block. Als zorgverstrekker is het frustrerend om leden van risicogroepen hier op consultatie te zien, terwijl PrEP dat misschien had kunnen voorkomen."

Nog Vandekerckhove: "Door het Tropisch Instituut Antwerpen wordt nu nog een haalbaarheidsstudie uitgevoerd, maar talmen kan in principe niet. Een studie uit 2011 heeft al aangetoond dat PrEP werkt. Het niet terugbetalen zou bijna onethisch zijn."

Een andere manier om de hiv-besmettingen in te dijken is door patiënten de mogelijkheid te geven zich vroeg te behandelen en zo nieuwe infecties te voorkomen. Vorige week heeft De Block beloofd om vanaf 2017 aidsremmers onmiddellijk na de diagnose terug te betalen. Tot nu kregen patiënten geen remmers zolang hun weerstand niet onder een bepaalde drempel was gedoken. De beslissing van De Block is niet enkel een plus voor de patiënt, het verkleint ook het risico op overdracht.

Tot slot rest ons de vraag: komt er ooit een hiv-vaccin en zo ja, wanneer? Vandekerckhove: "Wereldwijd zijn er 38 miljoen seropositieven, 15 à 16 miljoen zijn op therapie. De problematiek is verre van opgelost. Wereldwijd zien we dat grote donoren zoals de Wereldbank en overheden de financiering van onderzoek proberen terug te schroeven. Dat zou dramatisch zijn. De vraag naar een vaccin is zeer hoog en recent zijn er enkele belangrijke doorbraken geweest. Maar een echte omwenteling is nog niet voor morgen, ook omdat het uittesten van een vaccin op de mens bijzonder moeilijk is en op ethische hindernissen stuit. Mag men bijvoorbeeld een proefpersoon, aan wie een nieuw vaccin werd toegediend, aanraden om bij seksueel contact geen voorzorgen meer te nemen?"

Wist u dat?

Onderzoek wees aan dat in bepaalde gevallen hiv-patiënten geen condoom meer hoeven te dragen tijdens seks met een vaste partner. Er is een advies van de Hoge Gezondheidsraad in België uitgesproken waarin staat dat seropositieve patiënten zonder condoom zouden kunnen vrijen. Als mensen langdurig onder therapie staan, een langdurige relatie hebben - en de seronegatieve partner dus op de hoogte is van de seropositiviteit van zijn partner - en als er bovendien geen andere soa's aanwezig zijn, kan het overwogen worden om het condoom achterwege te laten.

Leef je met hiv? Heb je vragen over hiv? Heb je behoefte aan een gesprek? Raadpleeg levenmethiv.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234