Donderdag 03/12/2020

Wetenschap

Legendarische radiotelescoop Arecibo – bekend uit James Bond – staat op instorten

Afgebroken steunkabels zorgen voor onherstelbare schade aan de Arecibo-radioschotel, die tussen 1963 en 2016 met een diameter van 300 meter de grootste ter wereld was.Beeld via REUTERS

Alsof je midden in de Puerto Ricaanse wildernis ineens op een langverloren restant van een hoogtechnologische beschaving stuit. De wereldberoemde radioschotel van Arecibo, bekend van zijn wetenschappelijke doorbraken én zijn bijrollen in Hollywood, staat nu echter op instorten. 

Het grijsmetalen gevaarte van ruim 300 meter doorsnede, dat plots opdoemt tussen voorts ongerept groene boomtoppen, biedt een majestueuze, ietwat vervreemdende aanblik. Niet gek dus dat het fotogenieke gevaarte een graag geziene gast was in Hollywood. Van James Bond-film GoldenEye, waarin een jonge Pierce Brosnan gevaarlijk boven de schotel bungelde, tot sciencefictionfilms als Contact en een tv-serie als The X-Files, steeds weer dook de iconische radioschotel op. Maar nu, na bijna zestig jaar in dienst van de wetenschap, is het dan toch game over

Tussen 1963 en 2016 was de radioschotel zelfs de grootste telescoop ter wereld. 57 jaar lang overleefde het astronomische instrument aardbevingen, orkanen en overig natuurgeweld, maar afgelopen augustus moest het zich gewonnen geven. Toen brak een van de steunkabels, viel bovenop de schotel en sloeg een langwerpig gat van zo’n 30 meter.

Hoewel het ernaar uitzag dat ingenieurs de schade konden herstellen, brak deze maand een tweede kabel, die opnieuw een groot stuk van de schotel beschadigde. Deze week maakte de Amerikaanse National Science Foundation, beheerder van de telescoop, bekend dat de schade inmiddels onherstelbaar is. De schotel staat letterlijk op instorten en wordt daarom afgebroken.

Bericht van aliens

Door de jaren heen stond de telescoop garant voor vele baanbrekende wetenschappelijke ontdekkingen. Zo was Arecibo de eerste die het bestaan van de – destijds – nog theoretische neutronensterren kon bevestigen, en ontdekte het de eerste drie zogeheten exoplaneten, verre werelden die draaien om een andere ster dan de zon.

Daarnaast speelde de telescoop ook een grote rol in de jacht op radioberichten van intelligent buitenaards leven. Zo gebruikte het afgelopen maart na ruim twintig jaar stopgezette SETI@home-programma hoofdzakelijk meetgegevens van Arecibo. Vrijwilligers zetten daarbij de rekenkracht van hun privécomputers in om tussen oude meetgegevens naar berichten van aliens te zoeken.

In 1974 haalde de schotel het wereldnieuws met het zogeheten Arecibo-bericht, waarin het voor aliens bedoelde informatie over het leven op aarde de kosmos in zond. Uit het bericht, dat in totaal uit 1.679 bits bestond, kan een ontvanger een grof plaatje reconstrueren waarin onder meer getallen, informatie over ons DNA en het zonnestelsel, rudimentaire afbeeldingen van mensen en een plaatje van de telescoop zelf verborgen zitten. 

Zover we weten is op dat bericht nooit een antwoord gekomen, al maakten grappenmakers in het Verenigd Koninkrijk in 2001 wel een graancirkel – zogenaamd gefabriceerd door buitenaardse wezens – die eruitzag als een replica van het bericht. Die graancirkel kreeg daarom al snel de naam ‘Arecibo-antwoord’ mee. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234