Zaterdag 19/10/2019

Wetenschap

Lachen we echt minder naarmate we ouder worden?

Beeld © Josep Curto

U zoekt een verklaring voor een mysterie over mens, dier, voeding, gezondheid? Hier moet u zijn. 

Geeft het leven ons zodanig vaak een dreun dat het lachen ons letterlijk vergaat met het ouder worden? Het zou verklaren waarom we oudere mensen vaak ‘verzuurd’ vinden en Britten het over ‘grumpy old men’ hebben.

De Britse onderzoekster Lesley Harbidge (Glamorgan University) toonde in 2010 aan dat we als kind tot wel driehonderd keer per dag lachen, maar dat we het snel daarna almaar minder doen. Bij tieners ligt het gemiddelde nog op slechts zes keer lachen per dag. Bij twintigers zakt dat zelfs naar vier. Daarna klimt het gemiddelde terug naar vijf keer lachen per dag, misschien wel dankzij de kinderen die veel mensen rond die leeftijd krijgen, zo speculeren onderzoekers. Maar eenmaal de vijftig voorbij, gaat het bergaf en tegen de zestig kan er nog maar een zuinige tweeënhalve lach per dag van af.

Harbidge ontdekte ook dat oudere mensen vaker klachtenbrieven schrijven en burenruzies hebben dan jongere. Ook dat past in het beeld van de door het leven verzuurde oudere.

Toch is er anderszins maar zeer weinig stevig wetenschappelijk onderzoek dat bevestigt dat we minder gaan lachen naarmate de jaren verstrijken. Want lach­onderzoek is geen lachertje. Je kunt mensen onmogelijk jarenlang een lachsensor laten dragen en dus moeten psychologen het meestal stellen met ‘zelfrapportering’. Maar het is bekend dat die methode vol instinkers zit.

Om die redenen relativeerden Canadese psychologen van de Universiteit van Western Ontario in 1999 zelfs hun eigen onderzoek. Ze hadden volwassen proefpersonen laten noteren hoe vaak per dag ze lachten. Het gemiddelde was zeventien keer, wat dus veel meer is dan wat Harbidge ziet.

Maar er zaten erg veel verschillen in: de ene mens lachte naar eigen zeggen nooit, de andere wel zestig keer per dag. Bovendien bleek er geen enkel verband met leeftijd. Deze onderzoekers besloten daarom dat de methode van zelfrapportage niet betrouwbaar is.

Grove humor

Andere onderzoekers proberen in het lab uit te vissen hoe het zit. Ze laten kin­deren en volwassenen van verschillende leeftijden naar komische filmpjes kijken en meten hoe vaak ze de mond­­hoeken opkrullen en tegelijkertijd de ogen vernauwen, want die combinatie is ‘de echte oprechte lach’, wat niet hetzelfde is als glimlachen. Ook die experimenten tonen geen eenduidige resultaten. Soms lachen volwassenen zelfs meer dan kinderen, maar dat houdt wellicht verband met de inhoud van wat ze te zien krijgen. Want wat we grappig vinden, verschilt per leeftijd.

In het vakblad Psychology and Aging rapporteerde professor psychologie Jennifer Stanley (Universiteit van Akron, VS) dat oudere mensen duidelijk eerder van ‘verbindende’ humor houden. Daarbij lachen mensen eerder om een grappige situatie dan om grove humor waarbij je iemand uitlacht. Maar dat is humoronderzoek. Het lachonderzoek bewijst alvast niet meteen dat onze mondhoeken steeds vaker naar beneden hangen naarmate we ouder worden.

“Dat blijkt ook niet in de praktijk”, zegt ouderenpsycholoog Luc Van de Ven (KU Leuven). “Ouder worden zorgt wel voor een zekere melancholie. Maar zolang het leven meezit, gaan mensen met het ouder worden niet neerslachtiger worden.”

En de nieuwste Nationale Geluksstudie van professor Lieven Annemans (UGent) toont zelfs dat oudere Belgen zich vandaag opvallend gelukkiger voelen dan jongere. Of ze nu letterlijk vaak de mondhoeken opkrullen of niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234