Donderdag 27/06/2019

Interview

"Kunstmatige intelligentie als toverstok of als groot gevaar: zo simpel is het niet"

We associëren artificiële intelligentie nogal gauw met robots die de boel overnemen, maar eigenlijk is het vooral een resem technieken die ingewikkelde, saaie of complexe processen in het dagelijks leven makkelijker maken, zoals toepassingen waarmee landbouwers online kunnen monitoren hoe hun koeien het stellen. Beeld AP

Artificiële intelligentie (AI) is geen magie maar ook geen bedreiging. Wel is het een manier om veel slimmer met onze steeds complexere wereld om te gaan, maar  België dreigt die boot te missen. Dat stellen AI-specialisten in een nieuw beleidsadvies.

Te hoge verwachtingen enerzijds en misplaatste angst anderzijds. Dat is wel vaker het resultaat wanneer we iets maar vaag kennen. Ook met kunstmatige intelligentie is dat zo, zegt Luc Steels van het Artificial Intelligence Lab van de VUB. Hij presenteert morgen bij de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten het  standpunt van een werkgroep AI-experts voor beleidsmakers.

Brede lagen van de bevolking en dus ook bedrijfsleiders en bestuurders zijn niet mee over wat AI is, schrijft u. Een probleem?

Luc Steels: “Zeker. Want zo zijn we niet bezig met wat AI werkelijk kan betekenen. We moeten onze fantasieën over kunstmatige intelligentie  dringend opbergen. Het superintelligent schepsel dat alles kan wat wij kunnen maar dat mogelijk kwaadaardig is, dat is sciencefiction. Toch zijn dat de twee manieren waarop de meesten iets vernemen over AI: als een toverstok of als een groot gevaar. Dat moet anders. Want ondertussen biedt AI nieuwe toepassingen die onze levens kunnen verbeteren en die toekomstige welvaart verzekeren. Maar daar gebeurt hier te weinig onderzoek naar.”

 We zijn te veel bezig met mythes en te weinig kennis?

 “Er is wel al AI-onderzoek, maar dat beperkt zich tot een paar academici en start-ups. Als je ziet wat de mogelijkheden zijn en wat de ontwikkelingen zijn in de VS en China, volstaat dat echt niet. We hebben een soort ‘ecosysteem’ nodig dat onderzoekers, bedrijven, financiers en overheid samenbrengt om AI zo optimaal mogelijk in onze maatschappij te verweven. Dat betekent onder meer dat ons chronisch tekort aan informatici en ingenieurs eigenlijk nog problematischer is en we in het onderwijs nog doeltreffender nieuwe generaties moeten stimuleren om deze richting in te slaan. We zitten met een serieuze achterstand op dat vlak. Ook de bredere samenleving en zeker de jeugd moeten we beter informeren.”

Wat zijn de belangrijkste misvattingen?

“AI wordt vaak gelijkgesteld aan ‘de robots die komen’. Dat is niet alleen belachelijk overdreven door de zware batterijbeperkingen bij die robots, AI is ook geen robotica. Het is een brede verzameling IT-technieken die vooral een extra laagje intelligentie legt op wat al bestaat, onder andere door patroonherkenning. Zoals de weg zoeken in de auto en dan een gps gebruiken die rekening houdt met het verkeer of met werken. Of informatie zoeken op het internet, wat dankzij AI snel en efficiënt gebeurt."

Hoe ziet AI er in de toekomst uit ? 

"Er zijn eindeloos veel mogelijkheden in het verkeer, de gezondheidszorg, het onderwijs, veiligheid en zelfs in kansarmoede-bestrijding. In de medische wereld kan AI helpen om beter diagnoses te stellen. Administraties en advocaten kunnen er slimmer en gerichter enorm veel informatie mee doorzoeken. Wie geen universiteit kan betalen, kunnen intelligente leerprogramma's aan een opleiding helpen

"Ook in andere beroepen kan het helpen om het bos door de bomen te zien. We verzuipen in steeds ingewikkelder informatie, van de arts die wekelijks honderden nieuwe studies ziet verschijnen tot de architect die met almaar meer regels rekening moet houden."

Dreigt AI dan geen jobs overbodig te maken?

“Ook die angst wordt te veel opgeklopt. Jobs zullen ofwel beter, vlotter, optimaler worden dankzij AI, of ze zullen verschuiven naar nieuwe soorten jobs.  AI kan de menselijke intelligentie niet vervangen. Echte intelligentie veronderstelt creatief denken en buiten de patronen kijken. Dat zie ik niet gauw gebeuren. In het beste geval is AI in staat om van menselijk gedrag te leren hoe problemen het best kunnen worden opgelost. Maar de mens is nog voor erg lange tijd de oorsprong van de meeste kennis. De toekomst zit in de samenwerking tussen mens en machine. "

Hoe erg is het als we die systemen door de Amerikanen of Chinezen laten ontwikkelen?

"Dan verliezen we impact en voordelen. De Amerikanen of Chinezen zullen echt geen Nederlandse versies van AI-toepassingen maken.  Ook riskeren we dan geen grip te krijgen op de ethische vragen over privacy en verantwoordelijkheid, zoals wanneer een medische beslissing door AI is genomen, maar fout blijkt. En zo verliezen we ook kansen op jobs in dit domein. Redenen te over dus om een groot initiatief op te zetten, een strategisch plan en zo'n ecosysteem, zoals dat met IMEC ook voor micro-elektronica is gebeurd."

Dit kan straks in België dankzij AI

1. Vervoer

Minder ongevallen, files en vervuiling zijn mogelijk dankzij zelfrijdende auto's die slim communiceren met de omgeving. Ook de autonome scheepvaart komt eraan. 

2. Gezondheidszorg

AI kan beter patronen herkennen in testgegevens, zoals vlekjes op een röntgenfoto, dan de mens. Slimme robots helpen bij operaties en AI kan razendsnel zoeken in de massa medische studies en er zijn toepassingen om thuis patiënten op te volgen. 

3. Onderwijs 

Intelligente digitale 'leerkrachten' kunnen een model maken van de kennis van een leerling en vervolgens voorbeelden en feedback aanbieden op basis van wat je al kent, zodat je kunt leren op maat. 

4. Veiligheid 

AI kan de vele gegevens die via camera's, sociale media, en andere kanalen binnenlopen met patroon- en gezichtsherkenning analyseren en zo helpen in de strijd tegen onder andere terreur en witteboordcriminaliteit.

5. Cultuur 

Muziek, films en andere kunst maken en verspreiden krijgen een boost door  een gepersonaliseerd aanbod, de monitoring van reacties en verfijnde virtual reality.

6. Achtergestelde groepen 

Intelligente online leersystemen geven kansarme groepen massaal toegang tot kwalitatieve opleidingen, tot en met de cursussen van Stanford. Ook medische zorg, expertise in bijvoorbeeld landbouw, urbanisme of bosbeheer kan op maat beschikbaar worden voor groepen die veel minder toegang hebben tot kennis. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden