Zaterdag 17/08/2019

Gezondheid

Kunnen we ons DNA veranderen door meditatie?

Beeld THINKSTOCK

Mindfulness en meditatie helpen de aandacht verscherpen, zorgen voor mentale ademruimte en geven ontspanning. Ook in de behandeling van psychische aandoeningen als depressie en angststoornissen bleek de methode al bijzonder effectief. Een nieuwe studie toont echter aan dat meditatie niet alleen goed is voor de geestelijke gezondheid, ook onze fysieke toestand kan er wel bij varen, zo blijkt. "Het heeft een positieve invloed op de structuur van ons DNA", zegt Canadees onderzoekster Linda Carlson.

"Ik denk, dus ik ben", zei Descartes. "Alleen in de twijfel, kan de mens zeker zijn van zijn bestaan." En hoewel in die filosofie zeker een grond van waarheid zit, impliceert ze ook een grote misvatting: namelijk dat onze geest en ons lichaam als twee los van elkaar functionerende entiteiten gezien kunnen worden.

Lange tijd werd die absolute tweedeling tussen lichaam en geest door alle betrokken wetenschappen min of meer onderschreven, maar in de moderne tijd kwam daar verandering in. Steeds vaker gingen takken als gezondheidspsychologie en psychosomatiek het verband tussen fysieke klachten en hun mogelijk psychologische oorzaken onderzoeken.

DNA

Een recente studie binnen dat vakgebied wijst nu uit dat ons lichaam en onze geest wel degelijk onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Het onderzoek, dat peilt naar de invloed van mindfulness bij patiënten met borstkanker, geeft aan dat de mentale toestand waarin we ons bevinden een meetbare invloed heeft op onze fysieke gezondheid, meerbepaald op ons DNA.

Volgens Dr. Linda E. Carlson, coördinatrice van het Canadese onderzoek, zou de techniek van mindfulness ervoor zorgen dat de telomeren in ons DNA langer hun lengte behouden. Waarom dat belangrijk is, onthult de wetenschap.

Beeld THINKSTOCK

Telomeren

Telomeren zijn enkel- of dubbelvormige stringen die ingekapseld in beschermende eiwitten het uiteinde van onze chromosomen uitmaken. Wetenschappers vergelijken telomeren nog al eens met het plastic uiteinde van een schoenveter. "De telomeerstringen vormen een beschermend omhulsel aan het uiteinde van onze chromosomen dat het verval van ons genetisch materiaal tegen gaat", zegt Carlson.

"Verkorte telomeren lijken niet onmiddellijk één specifieke ziekte te veroorzaken, maar feit is wel dat hun lengte afneemt naar mate onze leeftijd vordert", gaat de onderzoekster verder. "Ook bij mensen die lijden aan bepaalde ziekten, zoals kanker, diabetes, hart- en vaatziekten of bij mensen die dagelijks onder een hoge dosis stress staan, blijken telomeren korter dan gebruikelijk".

Onze telomeren hun lengte zo lang mogelijk laten behouden, lijkt dan ook essentieel voor onze gezondheid. Eén van de manieren om dat te bewerkstelligen, blijkt nu dus mindfulness te zijn.

Onderzoek

Voor haar onderzoek deelde Carlson 88 patiënten die recentelijk borstkanker overwonnen, in drie groepen in. De eerste groep liet ze gedurende acht weken een kankerherstelprogramma volgen. In dat programma werd de participanten gevraagd geregeld een yoga- of mindfulnesssesie bij te wonen. De tweede groep liet ze deelnemen aan een twaalf weken durende groepstherapie, waarbinnen de patiënten hun moeilijke emoties en herinneringen met elkaar konden delen. De laatste groep was een controlegroep. Mensen uit die categorie kregen enkel een zes uur durende stressbeheersingscursus.

De resultaten van het onderzoek waren formeel. Bij de eerste twee onderzoeksgroepen bleek de lengte en structuur van de telomeren intact. Bij de controlegroep bleken de telomeren daarentegen aanzienlijk in lengte afgenomen. Zowel mindfulness als emotieondersteunende groepstherapie blijken dus een positieve werking op het DNA en dus op onze gezondheid te hebben.

Achtergrond

Het is overigens niet de eerste keer dat de positieve effecten van mindfulness op de fysieke gezondheid door de wetenschap worden belicht. In 2013 toonde een onderzoek aan de universiteit van Wisconson-Madison al aan dat het DNA van mensen die aan meditatie doen "aanzienlijk verschilt in genetische en moleculaire structuur" ten opzichte van mensen die dat niet doen. Het voornaamste verschil zat hem in het level van de zogenaamd pro-inflammatorische genen. Die genen bepalen de snelheid waarmee iemand van een stressvolle situatie herstelt.

Dat er een correlatie zou bestaan tussen de lengte van telomeren en de algemene gezondheid, werd echter al voor het eerst geopperd in 2008. Toen ontdekte een studie dat stressbeheersingstechieken, bepaalde vormen van aerobic en een veganistisch eetpatroon, een gunstige invloed hadden op de lengte van de telomeerstringen bij prostaatkankerpatiënten.

Beeld THINKSTOCK

Baat het niet

Als de productiviteitsverhogende, aandachtsbevorderende en ontspanningsgerelateerde voordelen van mindfulness u nog niet voor de ZenBoeddhistische meditatietechniek overstag deden gaan, misschien kan de belofte van een betere fysieke gezondheid dat dan wel? Volgens de wetenschap lijkt het alvast het proberen waard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden