Maandag 18/11/2019

Wetenschap

Kunnen combinaties van onschuldig voedsel onze gezondheid schaden?

Vis met spinazie, is dat wel gezond? Beeld THINKSTOCK

Nooit fruit eten na een warme hap, want dan gisten de fruitsuikers en dat geeft buikpijn. Melk en sinaasappelsap niet na elkaar drinken: dan klonteren de melkeiwitten en dat levert problemen op met de spijsvertering. Het zijn twee van de vele waarschuwingen op internet, voor Voedselcombinaties Die U Nooit Moet Proberen. Kunnen onschuldige voedingsmiddelen opeens de gezondheid schaden als ze samen in het maag-darmkanaal belanden?

Er zijn inderdaad duo's die in het lichaam samenspannen, zegt Frans Kok, hoogleraar voeding en gezondheid in Wageningen. Vooral bekend zijn combinaties die de opname van mineralen remmen. Wie bij de bonenschotel een glas wijn drinkt, neemt uit de bonen minder ijzer op. Polyfenolen in wijn reageren met ijzer waardoor er minder van beschikbaar komt. En wie kaas of melk combineert met spinazie of rabarber neemt minder calcium op uit de melkproducten. Het oxaalzuur in de groenten vormt met het calcium een onoplosbare verbinding. Tot problemen leidt dat meestal niet. Er zijn immers ook tal van stoffen die de opname van mineralen bevorderen. Zo stimuleert vitamine C de opname van ijzer. Brood bevat ijzer en daarom is fruit bij ontbijt of lunch een goed idee.

Neem ook gerust fruit als toetje, zegt Kok. Na een warme maaltijd duurt het weliswaar uren voordat de maag leeg is en in die tijd kan de gist in het fruit inderdaad het fruitsuiker omzetten. 'Maar dat gebeurt op beperkte schaal en het kan geen grote gevolgen hebben.' Ook de combinatie van melk en sinaasappelsap is ongevaarlijk. Het melkeiwit caseïne klontert altijd in de maag, legt Kok uit, en dat komt door de lage zuurgraad in de maag. Sinaasappelsap heeft een pH van 3,5 en de maag een pH van 2, zegt hij, dus kan de maag nooit te zuur worden door sinaasappelsap.

Zou je dat wel doen: melk en sinaasappelsap? Beeld THINKSTOCK

Nitraat en nitriet

Er is een voedselcombinatie waarvoor we jarenlang van officiële zijde zijn gewaarschuwd: vis met bladgroenten. Die groenten bevatten nitraat en een klein deel daarvan wordt, na aanraking met speeksel, omgezet in nitriet. In de maag kan nitriet samen met de eiwitten uit de vis worden omgezet in nitrosamines. En nitrosamines zijn kankerverwekkend. Althans bij ratten. Het Voedingscentrum adviseerde daarom lange tijd om vis te combineren met nitraatarme groenten, zoals worteltjes of bloemkool.

Een half jaar geleden werd duidelijk dat de wetenschappelijke basis voor dat advies niet klopt. De EFSA, het Europese centrum voor voedselveiligheid, en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit zetten alle studies op een rijtje en concludeerden dat er geen verband is tussen de consumptie van nitraatrijke groente en kanker. Het belastende onderzoek was gedaan bij ratten en de spijsvertering van de rat zit nu eenmaal anders in elkaar dan die van de mens. Vermoedelijk maken mensen in hun maag ook nog eens te weinig nitrosamines aan om kanker te veroorzaken.

Verwaarloosbaar

'In het verleden is geen rekening gehouden met de gezondheidsbevorderende effecten van de betrokken groenten', zegt Wieke van der Vossen, kennisspecialist voedselveiligheid en voedselkwaliteit bij het Voedingscentrum. Die effecten zijn groot: het eten van groenten wordt in verband gebracht met een lagere bloeddruk, een kleinere kans op bepaalde vormen van kanker en met minder hart- en vaatziekten. Dat weegt ruimschoots op tegen de risico's, die verwaarloosbaar zijn. Een half jaar geleden heeft het Voedingscentrum het advies herzien. Vis met spinazie, sla en bietjes, het mag weer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234