Dinsdag 21/01/2020

Wetenschap

Klopt dit wel? Mensen die snoozen zijn intelligenter

Beeld Thinkstock

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: nachtbrakers zijn intelligenter.

Wie 's ochtends een keertje extra de wekker laat snoozen is niet lui, maar vooral intelligent en creatief. Dat blijkt althans uit een nieuw onderzoek, schreven verschillende media eind vorige week. Zulke weetjes doen het altijd goed. Maar dat maakt ze nog niet per se betrouwbaar.

We zoeken daarom de bron op. Opmerkelijk genoeg gaat het om een oud onderzoek uit 2009, dat weer nieuws werd omdat de Britse krant The Independent eerder die week een stukje erover publiceerde. Geen nieuws dus.

De studie zelf dan. Die blijkt niet over snoozen te gaan, maar over uitslapen. De psycholoog Satoshi Kanazawa ondervroeg tienduizend mensen naar hun slaapritme, van bedtijd tot opstaan, en legde die naast hun IQ-scores uit de kindertijd. En jawel: wie als kind een IQ van 110 of hoger had, ging gemiddeld tien tot twintig minuten later naar bed. De volgende dag stonden ze zo'n tien minuten later op. Grote kanttekening bij dat verschil: slechts 2,5 procent ervan hingen samen met IQ. Van een stevig verband valt dus niet te spreken.

Kanazawa kon ook niet uitsluiten dat de verschillen überhaupt aan IQ te wijten waren. Het zou bijvoorbeeld kunnen dat mensen die later naar bed gaan en opstaan, dat doen omdat ze het zich kunnen permitteren. Denk bijvoorbeeld aan mensen die een baan hebben waar geen strenge werktijden aan verbonden zijn, iets dat zomaar vaker zou kunnen gelden voor hoger opgeleiden. "Mensen hebben de neiging later naar bed te gaan als ze de kans krijgen", bevestigt Domien Beersma, emeritus hoogleraar chronobiologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. In het weekend maakt bijna iedereen het een uurtje later.

Stoorfactoren

Dit type stoorfactoren duiken altijd op in studies waarbij grote groepen mensen worden gevolgd. Liever had Eric-Jan Wagenmakers van de Universiteit van Amsterdam (UvA) een scherp experiment gezien. "Maar omdat experimenteel onderzoek hier vrijwel uitgesloten is, lijkt het me heel moeilijk om er iets zinnigs over te zeggen."

Wat ook niet helpt: hoofdonderzoeker Kanazawa is erg omstreden vanwege zijn racistische aannames in eerdere onderzoeken die hij volgens critici met slechte statistiek onderbouwde. Zo stelde hij ooit dat Afrikanen dommer zijn omdat ze evolutionair achtergesteld waren en dat zwarte vrouwen van nature lelijker zijn dan andere vrouwen. Om deze uitlatingen kreeg Kanazawa een publicatieverbod van een jaar opgelegd door zijn werkgever, de London School of Economics (LSE).

Een zwak, piepklein verband waar allerlei gaten in te schieten zijn: we houden het oordeel op 'twijfelachtig'.

Klopt dit wel? Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234