Zaterdag 14/12/2019

Global Warming

Klimaatcode rood, 30 jaar eerder dan verwacht

Beeld Getty Images

De opwarming van de aarde loopt uit de hand, zo toont de nieuwste check-up van de planeet door 456 van de beste onderzoekers. Dat is zowat dertig jaar vroeger dan voorspeld. "Vanaf nu bevinden we ons op onbekend terrein. Nooit leefde de mens in zo'n verstoord klimaat."

Permanent sneuvelen records als het gaat over de koorts van deze aarde. Of het nu de temperatuur zelf betreft, de zeespiegel, de verhitting van de oceanen, smeltende poolkappen of droogte en tropische stormen; alle indicatoren gaan in het rood, zo laat de meest recente grote doorlichting van onze planeet zien. Die fase was eigenlijk pas tegen de tweede helft van de eeuw voorspeld.

Onder leiding van de klimaatafdeling bij het Amerikaanse overheidsagentschap NOAA hebben 456 klimaatwetenschappers uit 62 landen de meest recente informatie doorgelicht. "Het moment om de dokter te bellen was jaren geleden. Vandaag manifesteren talloze symptomen van de ziekte zich volop en tegelijkertijd", concludeert Deke Arndt, hoofd klimaatonderzoek bij NOAA en co-auteur van het rapport State of the climate.

Een collega werd er filosofisch van en vatte de 300 pagina's samen in een haiku: "El Niño groeit/ warme ondiepe waters / stromen naar het oosten/ de koorts van de aarde neemt toe."

Dat eerste, El Niño, is het enige dat, met veel goede wil, als een relativerend element in de diagnose kan worden gezien. Het is een weerfenomeen dat af en toe opduikt en zorgt voor een warmer zeeoppervlak in de Stille Oceaan. Dat kan het weer overal op de planeet verstoren. Vorig jaar was er een uitzonderlijk sterke El Niño, waardoor alle symptomen van de opwarming intenser werden.

Zo was de droogte in 2015 de extreemste sinds 1980, brak het seizoen van tropische stormen alle records en waren er ook uitzonderlijk veel branden en overstromingen.

Maar El Niño is maar één ingrediënt van een steeds hetere soep van klimaatverstoring. "Gemiddeld doet het fenomeen de temperatuur met 0,15 graden stijgen. Zelfs zonder dat effect zou 2015 alle warmterecords hebben gebroken", stelt klimaatpionier Michael Mann (Pennsylvania State University).

"Vergelijk het met het tij dat stijgt en een enkele golf die ervoor zorgt dat dat uitloopt in overstromingen aan de kust", zegt Mann. "De toenemende opwarming van de aarde, door de mens, in combinatie met af en toe El Niño, resulteert hoe dan ook in steeds meer temperatuurrecords die sneuvelen." Voorlopig ziet het er niet naar uit dat die extra invloed van El Niño binnenkort afneemt.

Geen toevalstreffers

Ondertussen gaat de broeikasgasuitstoot door het dak, net zoals de temperatuur, de zeespiegel, extreem weer en andere effecten van klimaatverstoring. "Die zijn niet langer subtiel", weet Mann. "Ze ontrollen zich steeds heftiger voor onze ogen." En dat betekent dat de mens voortaan in een ongekende omgeving en klimaatsysteem leeft.

Wat de oorzaak betreft: sinds de metingen begonnen heeft er nooit meer broeikasgas in de atmosfeer gezeten. Voor het eerst is de kritieke grens van 400 deeltjes per miljoen CO2overschreden. Daarom is het niet verwonderlijk dat de temperatuur blijft stijgen. 2015 was het warmste jaar en 2016 is goed op weg dat record te breken. Vandaag is de wereld ruim een graad warmer dan voor de industriële revolutie, die massa's meer broeikasgas de atmosfeer in heeft gespuwd.

Sommige wetenschappers betwijfelen dan ook dat het nog mogelijk zal zijn de opwarming onder de anderhalve graad te houden, zoals 177 landen acht maanden geleden in Parijs beloofden.

Ook is steeds duidelijker dat de warmterecords geen toevalstreffers zijn. Vijftien van de zestien warmste jaren ooit gemeten voltrokken zich in de afgelopen zestien jaar.

De zeespiegel is daardoor hoger dan ooit, namelijk gemiddeld 70 millimeter hoger dan in 1993. Elk jaar stijgt hij met 3,3 millimeter en ondertussen zijn de oceanen ook steeds warmer. Dat lijkt niet zo problematisch, maar het is de oorzaak van zware overstromingen en vernietigend extreem weer. Zo waren er vorig jaar meer tropische stormen dan ooit en was extreme hitte lokaal extremer dan voorheen. "In Noord-Amerika, Centraal-Azië en delen van Centraal-Europa zijn er in 2015 meer uitzonderlijk warme en uitzonderlijk koude dagen geweest dan ooit tevoren", zo staat in het rapport.

Krimpende gletsjers

De hitte doet de koelkasten van de aardbol, de poolkappen, wegsmelten. 2015 was het 36ste jaar op rij waarin de gletsjers krompen. Op de Noordpool was er in februari minder zee-ijs dan in de afgelopen 37 jaar en het was er liefst 2,8 graden warmer dan in pre-industriële tijden. Ook de ijskap op Groenland, die de zeespiegel met zeven meter doet stijgen als ze desintegreert, is op de helft van de oppervlakte aan het smelten.

Meer dan duizend hittedoden in Pakistan, zware voedseltekorten door droogte in Ethiopië, dodelijke virussen die opnieuw ontdooien op de Noordpool (DM 3/8), bosbranden in Indonesië en massaal veel algen voor de Noord-Amerikaanse kust die de visserij schaden: het zijn maar enkele van lang lijst van gevolgen voor de mens. Dat de VN nu ook de luchtvaartsector moeten waarschuwen voor slechtere zichtbaarheid, overstroomde landingsbanen, stofstormen, ijsvorming en turbulentie als gevolg van de opwarming is nog een ander.

Hoe de opwarming nog zijn tanden zal laten zien, is niet altijd te voorzien. Maar zeker is dat we "vertrokken zijn voor steeds hogere temperaturen en de zware impact daarvan", besluiten de NOAA-onderzoekers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234