Donderdag 17/10/2019

Borstkanker

Kijken moet, voelen mag: 3 vragen over zelfonderzoek bij borstkanker

Beeld BELGAIMAGE

Er zijn nog altijd vrouwen die niet weten hoe ze zelf hun borsten moeten onderzoeken op tekenen van kanker. In Nederland start daarom een nieuwe campagne. Hebben wij daar ook nood aan? 

Hoe bedreven zijn we in het zelfonderzoek?

Een rode of schilferige huid, een ingetrokken tepel, een deukje of een kuiltje. Vrouwen die regelmatig naar hun borsten kijken en zulke veranderingen opmerken, doen er goed aan om contact op te nemen met hun arts. Het kunnen signalen van borstkanker zijn. Maar volgens Marjolein De Jong, directeur van het Nederlandse Alexander Monro Ziekenhuis, zijn veel mensen zich daar niet van bewust. 

Navraag bij vierhonderd vrouwen in haar ziekenhuis leerde dat het merendeel niet of nauwelijks weet hoe ze signalen van borstkanker kunnen herkennen. En er zijn ook misverstanden: zeven op de tien vrouwen weten niet dat het bekijken van borsten betrouwbaarder en belangrijker is dan het bevoelen. In een nieuwe campagne ‘Ken je borsten’ stelt De Jong daarom heel duidelijk: ‘Kijken moet, voelen mag.’ 

Hoe het met de kennis over zelfonderzoek in ons land staat, is niet duidelijk. Er zijn hier nooit gelijkaardige rondvragen gebeurd. Wel geven verschillende experts aan dat er maar weinig mensen echt bedreven zijn in een borstzelfonderzoek.

Hoe pak je dit goed aan?

Een goed zelfonderzoek begint met een blik in de spiegel, stelt professor gynaecologische oncologie en borstkankerchirurg Wiebren Tjalma (UZ Antwerpen). “Je kijkt naar je borsten, eerst met de handen langs je lichaam en daarna met je handen omhoog. Het is de bedoeling dat je zo de vorm, de contour, de grootte en de kleur bestudeert. Zijn die anders dan de eerdere keren? Dan kun je gaan voelen, best ergens tussen de tiende en veertiende dag in de menstruatiecyclus. Dat moment is niet onbelangrijk, want borsten veranderen nogal eens doorheen de cyclus. Ze houden meer of minder vocht vast of kunnen meer of minder onregelmatig zijn.” 

Wie gaat voelen, doet dat best staand en liggend, telkens met een gestrekte hand en in ronddraaiende bewegingen. “Als je ongerust wordt door afwijkingen, neem je best contact op met de huisarts. Die zal kijken of verdere onderzoeken zoals bijvoorbeeld een mammografie aangewezen zijn”, zegt Tjalma. 

Is het echt nodig?

Over het belang van de zelfonderzoeken lopen de meningen nogal uiteen. Er zijn organisaties als Think Pink die het aanbevelen, maar de Stichting Tegen Kanker en Kom Op Tegen Kanker doen dat bijvoorbeeld niet. Lore Pil, expert preventie en vroegopsporing bij die laatste organisatie, wijst op de nadelen. “Zulke zelfonderzoeken kunnen ook misleidend zijn. Ze kunnen mensen een vals gevoel van zekerheid geven, maar evengoed leiden tot onnodige ongerustheid.” 

De bestaande studies naar zelfonderzoeken bij borstkanker, die weliswaar schaars en oud zijn, tonen geen verschil in sterftecijfers. “De kankers die na zelfonderzoek aan het licht kwamen, waren niet kleiner dan bij de vrouwen die niet aan zelfonderzoek deden”, schreef het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) enkele jaren geleden. 

Professor Tjalma erkent dat, maar blijft toch geloven in het belang van een regelmatig zelfonderzoek dat bestaat uit kijken én voelen. “Omdat het een goede manier blijft om je lichaam te leren kennen en veranderingen vast te stellen. Op die manier merk je soms ook andere dingen op, zoals een melanoom. Ik denk dat het vooral zaak is om het goed te kaderen en er geen obsessie van te maken. Extremen zijn nooit goed.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234