Dinsdag 26/01/2021

Vraag van de week

Kan een VR-bril criminelen op het rechte pad helpen?

Beeld Getty Images/iStockphoto

Met een virtualrealitybril op waan je je in een andere wereld. Het lijkt onwaarschijnlijk, maar zo’n bril die je in de toekomst laat kijken kan potentiële ­misdadigers van hun snode ­plannen afhelpen.

Wie ben jij over tien jaar? Wat voor werk doe je en waar woon je? Hoe ziet een dag er voor jou uit? Waarschijnlijk vind je het best moeilijk om je dit allemaal voor te stellen.

Toch kan volgens neuropsycholoog Liza Cornet (Universiteit Leiden) een levendig toekomstbeeld belangrijk zijn als het op het maken van goede keuzes aankomt. Samen met collega’s doet zij daar onderzoek naar. “Hoe je jezelf in de toekomst ziet, speelt een belangrijke rol in de beslissingen die je elke dag treft”, zegt Cornet. “Je maakt de afweging van wat het je vandaag oplevert, tegenover wat de consequenties in de toekomst zijn. En hoe meer jij nadenkt over de langetermijngevolgen, hoe doordachter je keuzes in het hier en nu vaak zijn.”

Eén groep die in het bijzonder gebaat kan zijn bij een levendiger toekomstbeeld, zijn jonge delinquenten. “Deze groep laat zich vaak leiden door kortetermijnopbrengsten, zoals snel geld krijgen. Daardoor verliezen ze de gevolgen op lange termijn, zoals een boete of gevangenisstraf, uit het oog. Het is interessant om te bedenken dat crimineel gedrag zou kunnen afnemen als je dat toekomstbeeld levendiger kunt maken.”

Volgens Cornet kan virtual reality hierbij helpen. “Als je een VR-bril en een koptelefoon opzet, sluit je twee van onze belangrijkste zintuigen, zien en horen, van de werkelijkheid af. Je kunt dan dus echt in die virtuele wereld gezogen worden.”

Je kunt niet alleen in een andere wereld opgaan, stelt Cornet, maar ook in een andere gedaante. Het kan dan gebeuren dat je net zo gaat handelen als die ander. “We noemen dat ook wel het Proteus-effect: het fenomeen dat je gedrag wordt beïnvloed door de kenmerken van de avatar die je belichaamt in de virtuele wereld.”

Voor de virtuele spiegel

Uit eerder onderzoek van Cornets collega Jean-Louis van Gelder bleek dit al. In zijn onderzoek moesten proefpersonen een aantal minuten met een VR-bril op voor een virtuele spiegel staan. Ze zagen dan niet zichzelf, maar een oudere versie van zichzelf, met rimpels en grijs haar. Het bleek dat deze mensen geneigd waren meer ethisch te handelen dan deelnemers die gewoon zichzelf hadden gezien. Dat komt mogelijk doordat we bepaalde stereotypen koppelen aan oudere mensen: namelijk dat ze bijvoorbeeld wijzer zijn en minder impulsief.

Het onderzoeksteam van de Universiteit Leiden wil samen met mensen die instaan voor de begeleiding van ex-delinquenten de techniek toepassen op mensen met crimineel gedrag.

Cornet is hoopvol: “We zien nu dat het belichamen van je oudere ik in elk geval een tijdelijk positief effect op gedrag kan hebben.” Wie weet krijgt iedere delinquent in de toekomst dus wel een VR-bril op de neus als onderdeel van zijn re-integratie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234