Vrijdag 24/01/2020

Gezondheid

Kan een mug hiv overdragen?

Beeld THINKSTOCK

Een onwaarschijnlijk scenario is het niet: een mug zuigt bloed van iemand die met hiv is geïnfecteerd en schakelt vervolgens over op het volgende nietsvermoedende slachtoffer. Verspreidt het virus zich dan ook?

"Officieel is het antwoord daarop nee", zegt Bart Knols, muggenonderzoeker bij het Wageningse In2Care. Vlak nadat hiv in de jaren tachtig was ontdekt, wilden Amerikaanse onderzoekers van de Centers for Disease Control (CDC) meteen weten hoe het zit met mogelijke hiv-muggen, zegt hij. Muggen verspreiden immers ook andere virussen, zoals het gelekoortsvirus, het knokkelkoortsvirus en het Westnijlvirus. Na veldstudies en laboratoriumonderzoek met apen konden de Amerikanen geen bewijs vinden voor muggen die al prikkend hiv verspreiden.

Geen bloedtransfusies

Dat is ook logisch. Als een mug net bloed heeft gezogen en direct daarna iemand anders prikt, komt het bloed van die eerste drinkbeurt niet bij slachtoffer nummer twee in de bloedbaan. Hooguit kwijlt de mug wat van zijn eigen speeksel in de wond. Met andere woorden: een mug doet niet aan bloedtransfusies, dus via deze weg is een hiv-infectie uitgesloten. Daarnaast is hiv niet aangepast om in de muggenmaag te overleven, laat staan dat het zich al vermenigvuldigend door het lichaam van het insect weet te verspreiden, tot aan het speeksel toe. Juist dat laatste is wat de typische muggenvirussen zo besmettelijk maakt voor mensen.

Einde verhaal? Nee. De wetenschap heeft namelijk niet honderd procent uitgesloten of de snuit waarmee een mug prikt in zeldzame gevallen tóch als een soort besmette injectienaald werkt, vindt Knols. "Van steekvliegen is wel aangetoond dat ze restjes hiv op hun monddelen kunnen meenemen", vertelt hij. "Dat andere soorten virussen bij muggen op dezelfde manier kunnen meereizen, weten we ook al. Of dat ook voor hiv geldt, is nog niet bewezen."

Mogelijk infectiegevaar

In theorie zou het kunnen. Hiv overleeft slechts enkele tientallen seconden op een muggensnuit, dus de mug zou snel van slachtoffer moeten wisselen. Eén hiv-deeltje is niet virulent genoeg: pas als de mug per toeval vele virusdeeltjes draagt, is er mogelijk infectiegevaar. "Per muggenbeet is de infectiekans waarschijnlijk astronomisch klein', zegt Knols. 'Maar dat wil niet zeggen dat het nooit gebeurt. In miljoenen Afrikaanse hutten slapen hele groepen mensen, onder wie veel hiv-dragers, samen met honderden of zelfs duizenden bijtende muggen per nacht. Dat gaat soms mis, vermoed ik."

Knols zou zijn theorie weleens willen onderzoeken, maar stuit daarbij op veel weerstand. 'In Kenia bliezen ze mijn voorstel om te bekijken hoe vaak muggen hiv bij zich dragen, af. Het ligt gevoelig denk ik: als iemand bewijst dat er ook maar een kleine kans bestaat dat je hiv kunt krijgen door een muggenbeet, zou dat grote maatschappelijke gevolgen hebben en het toerisme daar om zeep helpen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234