Maandag 21/10/2019

Klimaat

"Je hoeft onder het zeeniveau niet per se natte voeten te krijgen. Kijk maar naar Nederland"

Beeld REUTERS

Smeltend ijs op Groenland en Antarctica doet het zeeniveau almaar sneller stijgen. Ieder jaar versnelt het proces met 0,08 millimeter, zeggen wetenschappers van de Universiteit van Colorado. Zij deden voor het eerst onderzoek op basis van satellietbeelden.

Dat het smeltende ijs op Groenland en Antarctica samen met smeltende gletsjers en de opwarming van het zeewater een rol speelt in de stijging van het zeeniveau, staat al langer vast. Alleen werd de impact van het smeltende ijs volgens de onderzoekers zwaar onderschat.

Vorige eeuw steeg het zeeniveau aan een gemiddelde van 2 millimeter per jaar. Voor deze eeuw wordt gerekend op een gemiddelde jaarlijkse stijging van 3 millimeter. Toch is een verhoging van het zeeniveau met 65 centimeter veel waarschijnlijker dan 30 centimeter.

Hyperbool

De Amerikaanse onderzoekers komen tot die conclusie na een studie van satellietgegevens tussen 1992 en 2014. In die 22 jaar zag het team een stijging met 7 centimeter. Dat komt overeen met de aangenomen gemiddelde stijging met 3 millimeter per jaar. Maar het proces versnelt wel ieder jaar. Tegen 2100 zou het peil jaarlijks met 10 millimeter stijgen.

"We zien een hyperbool in plaats van een lineaire lijn", zegt glacioloog Frank Pattyn (VUB). "De onderzoekers zien een versnelling, en ze hebben gelijk." Hij is niet verbaasd over de geschatte stijging van 65 centimeter tegen 2100. Die past volgens de glacioloog binnen de verwachtingen van de VN-koepel voor klimaatonderzoek IPCC. Bovendien zijn er wetenschappelijke studies die een stijging van anderhalve meter mogelijk achten.

In plaats van satellietbeelden gebruikt Pattyn liever actuele modellen die processen en interacties tussen klimaat, oceaan en ijsbeweging simuleren om een voorspelling te maken. De Amerikaanse onderzoekers gaan ervan uit dat factoren die vandaag gelden, de komende decennia gelijk blijven. Pattyn betwijfelt dat. Klimatoloog en voormalig vicevoorzitter van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) Jean-Pascal van Ypersele (UCL)  geeft hem gelijk. "Het is dubieus om op die manier te extrapoleren, maar hun resultaat bevestigt wat we al wisten." 

Voeten in het water

Tegen de stijging van het zeeniveau valt weinig te beginnen. Ook het behalen van de klimaatdoelstellingen van Parijs zal voor 2100 weinig impact hebben. Als er niets gebeurt, dreigen grote delen van West- en Oost-Vlaanderen tegen de eeuwwisseling te overstromen.  Het maakt een toekomstig debat over de aantrekkelijkheid van onze kustlijn overbodig, maar zo ver zal het niet komen.

Een kaart op de website Before The Flood toont welke gebieden van België vandaag onder water zouden staan bij een stijging van de zeespiegel met 65 centimeter. Beeld Climate Central

"Je hoeft onder het zeeniveau niet per se natte voeten te krijgen, kijk maar naar Nederland." Pattyn vermoedt dat de zee zal oprukken, maar snorkelen door de straten van Oostende? Dat niet. "In Nederland en het Verenigd Koninkrijk zeggen ze: 'Laat de wetenschappers maar discussiëren, wij bereiden ons voor op 2 meter, een ruime marge.'" 

In 2011 keurde de Vlaamse regering het Masterplan Kustveiligheid goed. Daarin wordt rekening gehouden met een stijging van 30 centimeter tegen 2050. In december is gestart met het Complex Project Kustvisie. Dat moet onze kust voorbereiden op 2100. "De voorspelde stijging is de laatste jaren steeds groter geworden", zegt Youri Meersschaut van het departement Maritieme Toegang. "Ook wij denken in de richting van 2 meter."

De grootste zorg van Pattyn en Van Ypersele is geen Atlantis aan de Noordzee, maar de impact van stormweer. Die zal door het verhoogde zeeniveau vele malen groter zijn. Sinds deze week ligt In het oog van de klimaatstorm van Van Ypersele in de boekhandel. De klimatoloog voorspelt dat de kust op langere termijn drastisch zal veranderen.

"Ik kijk verder dan de eeuwwisseling. Tegen 2300 verwacht het IPCC een stijging tussen de 1 en de 3,5 meter. Tegen 2500 kan dat oplopen tot 6,5 meter." Dat beleidsmakers  moeilijk warm te maken zijn voor mogelijke gebeurtenissen over driehonderd jaar, geeft Van Ypersele toe. "Maar je kunt wel al bouwvergunningen tegengaan in gebieden die binnen afzienbare tijd kunnen overstromen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234