Zaterdag 21/09/2019

Vraag van de week

Is er een truc om sneller uit de file te komen?

Binnenkort staan we weer met z’n allen in de file. Beeld Tim Coppens

De vakantie is bijna voorbij, de files zullen weer gaan aanzwellen. Kun je iets doen om er sneller doorheen te gaan dan de rest? De snelste rijstrook opzoeken? Wachten met ritsen tot op het allerlaatste moment? Lekker snel optrekken zodra de file voorbij is?

Het gras op de rijstrook naast je lijkt altijd groener. Lijkt, want dat is vooral perceptie. In een beroemde studie uit 1999 filmden Amerikaanse onderzoekers files op een tweebaansweg. De auto vanwaaruit werd gefilmd, zat op de rijstrook die iets harder reed. Toch dacht 70 procent van de proefpersonen die de film bekeken dat er harder werd gereden op de volgepakte rijbaan naast hen. Het is gezichtsbedrog: op de langzame rijstrook rijden méér auto’s waardoor het lijkt alsof er sneller gereden wordt. Daarbij speelt onze psyche een rol: onze geest laat verlies zwaarder wegen dan winst.

“In werkelijkheid is tijdens een file de gemiddelde snelheid op de verschillende rij­stroken vergelijkbaar”, zegt Victor Knoop, docent Transport & Planning. “Gemiddeld wordt op de linkerrijstroken iets harder gereden, maar ook niet de hele tijd. Zelfs de snelste rijstrook gaat bij perioden langzamer dan de rest.”

Volgens Knoop heeft het daarom geen zin telkens de rijstrook op te zoeken die het snelste gaat of lijkt te gaan. Drie jaar geleden werden in Nederland 64 files van 5 tot 10 kilometer onderzocht. Met de computer werd een optimale strookwisselstrategie vastgesteld. En wat bleek? De tijdwinst blijft veelal beperkt tot een minuut. In minder dan 10 procent van de gevallen is de tijdwinst vijf minuten of meer.

Opgeheven middelvinger

Heel laat invoegen na een wegversmalling of de ritsstrook helemaal uitrijden, geeft ook het gevoel dat je de file te slim af bent. Is dat ook zo? Volgens Marieke Martens, hoogleraar verkeerspsychologie, is dat individuele voordeel marginaal. “Maar als er een rijstrook ligt, is het wel slim om die te gebruiken. Dat is voor alle weggebruikers het beste.” Vergelijk het met water: dat stroomt sneller door een trechter dan door een rietje. Late ritsers verdienen dus geen opgeheven middelvinger maar waardering? “Nu ja”, nuanceert Martens, “je moet natuurlijk niet met 80 kilometer langs scheuren als de rest praktisch stil staat. Dat is gevaarlijk. Maar inderdaad: ál het asfalt benutten vergroot de doorstroming en is gunstig voor jezelf, maar vooral voor het collectief.”

Ten slotte: snel optrekken zodra de file voorbij is? Hoe effectief is dat? “Daar is wel echt tijdwinst te boeken”, zegt Knoop. “Automobilisten houden meestal zo’n 1,3 seconden afstand van hun voorganger. Zodra we vooraan in de file staan, laten we grotere gaten vallen. Dan zit er wel 2 seconden tussen. Dat lijkt weinig, 0,7 seconden verschil, maar het telt wel op. Stel dat je een file hebt van 1.800 auto’s en dat iedereen 0,7 seconden eerder optrekt, dan scheelt dat voor de eerste auto maar 0,7 seconden, maar voor de laatste scheelt het 21 minuten.”

Er bestaat dus geen slimme truc om je beduidend sneller door een file te worstelen dan de rest. Er zijn wel slimme strategieën, maar daarmee help je vooral het collectief vooruit.

Volgens Martens zijn de meeste file­rijders daar trouwens niet mee bezig. “Het idee dat iedereen koste wat het kost zo snel mogelijk van A naar B wil, is achterhaald. We luisteren een lekker muziekje, plegen wat telefoontjes en geven ons over aan de dagelijkse files. Het zijn de onverwachte files die de grootste frustraties opleveren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234