Donderdag 06/05/2021
null

Vraag van de week

Is een leugentje om bestwil eigenlijk oké?

Beeld Getty Images/EyeEm

Geheimen hebben we allemaal. Dat we niet alles delen met een ander en niet altijd eerlijk zijn, is niet zo vreemd.

Wat houd jij geheim? Misschien rook je stiekem, heb je iets gestolen of heb je vannacht gedroomd over stomende seks met je ex. Geheimen hebben we allemaal, groot en klein. Volgens psycholoog Andreas Wismeijer (Tilburg University) is dat niet zo gek.

“Wanneer je een geheim hebt, houd je willens en wetens informatie achter. Daarvoor moet je soms liegen, manipuleren of situaties vermijden”, vertelt Wismeijer. Dat klinkt allemaal nogal negatief, maar niet eerlijk zijn heeft ook voordelen. Als jij een hekel hebt aan je baas, en stiekem in zijn koffie spuugt, kun je dat voor je baanzekerheid maar beter geheim houden. Soms leveren geheimen je zelfs iets extra’s op, bijvoorbeeld wanneer je zwartrijdt met de trein. Je komt én van A naar B én hoeft niet te betalen. Je hebt dus dubbele winst. In de wetenschap wordt dit het freerider-­effect genoemd. Mensen die niet eerlijk zijn worden zo beloond.

Dat eerlijkheid niet heilig is, wordt ons al vroeg aangeleerd. Denk maar eens terug aan vroeger, wanneer je van die oom en tante een cadeau kreeg dat je verschrikkelijk vond. Je ouders leerden je toen dat je maar beter kon liegen om de lieve vrede te bewaren. Maar ook op subtielere wijze wordt kinderen geleerd niet altijd eerlijk te zijn. Had jij bijvoorbeeld een mooie vaas kapotgeschoten met je bal, dan werden je ouders boos. Maar wanneer jij gewoon je mond hield en de kat de schuld gaf, was er niks aan de hand. Zo leren we al vroeg dat een leugentje om bestwil wel kan.

Brute eerlijkheid

Volgens Wismeijer kan een geheim ook ‘zwaar op je drukken’. Uit Amerikaans onderzoek bleek dat mensen die met een groot geheim in hun hoofd zitten, het leven zwaarder vinden. Wismeijer: “Het brein herkent het hebben van geheimen als een signaal dat jouw sociaal netwerk niet van hoge kwaliteit is, je durft de mensen om je heen blijkbaar niet te vertrouwen.” Het is een teken dat jij er alleen voor staat en dat maakt het leven moeilijker.

Daarnaast kunnen anderen je niet helpen als je iets geheimhoudt. Hangt je huwelijk aan een zijden draadje, omdat je verliefd bent op een ander? Dan kan niemand te hulp schieten als je blijft zwijgen. Niemand die jou kan vertellen dat hij of zij hetzelfde heeft meegemaakt of tips kan geven.

Alles geheimhouden raadt Wismeijer niet aan, maar brute eerlijkheid ook niet. “Dat kan niet alleen jou in de problemen brengen, maar ook de persoon aan wie je het geheim vertelt.’’ Als jij iemand vertelt dat je een ernstig misdrijf hebt gepleegd, breng je de ander in een lastige positie. De oplossing ligt daar ergens tussenin. En eigenlijk doen we dat al. We nemen zelden geheimen mee het graf in, de meeste worden aan iemand verteld, of in ieder geval deels.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234