Dinsdag 21/01/2020

Klopt dit wel?

Is de onvruchtbaarheidsapocalyps nabij?

human sperm Spermatozoiden Sperma Beeld ThinkStock

"De kwaliteit van het sperma van de westerse man holt achteruit", schrijft de Nederlandse krant AD vandaag. "Steeds meer jongetjes worden groot met slechter sperma", meldt de Nederlandse zender NOS. Om de zoveel tijd duiken onderzoeken over de kwaliteit van sperma op, maar telkens bleek het onderzoek achter zulke claims rommelig of onbetrouwbaar. Lees hier het artikel dat we eerder schreven over sperma-onderzoeken.

Spermacellen tellen is een lastig klusje en het aantal cellen per zaadlozing schommelt bij mannen nu eenmaal behoorlijk. Knap lastig om daar een dalende lijn door te trekken.

In augustus berichtten The New York Times, The Guardian en veel andere grote media over een nieuw sperma-onderzoek dat dat probleem omzeilt: het is namelijk op honden uitgevoerd, door een klein laborantenteam dat al 26 jaar op dezelfde manier sperma verzamelt en telt. Ook al zijn honden geen mensen, toch zou het viervoeteronderzoek iets zeggen over menselijke vruchtbaarheid, omdat honden immers onze huisgenoten zijn en waarschijnlijk dezelfde gifstoffen binnenkrijgen. En wat blijkt nu: ook hun sperma neemt in kwaliteit af. Wie de nieuwskoppen gelooft, ziet de onvruchtbaarheidsapocalyps langzaam naderen. Is dat terecht?

De studie zelf, uitgevoerd door Richard Lea van de Universiteit van Nottingham, valt inderdaad niet te betichten van de gebruikelijke bezwaren. Sterker nog: het onderzoek is behoorlijk rigoureus. Zo keek Lea's team niet alleen naar spermacellen, maar zocht het ook naar sporen van giftige chemicaliën in gecastreerde teelballen (en die vonden ze).

Maar toch wijzen de resultaten er niet ontegenzeggelijk op dat honden daadwerkelijk minder vruchtbaar zijn geworden. Het is niet alsof de kwakjes, die de onderzoekers overigens eigenhandig uit de hondenpiemels 'masseerden', na 26 jaar minder zaadcellen bevatten: de spermaproductie schommelde van jaar tot jaar, maar gemiddeld bleef het gelijk. Ook niet anders na al die jaren: het uiterlijk van de spermacellen.

Het enige resultaat dat overeind blijft, is dat de zaadcellen minder goed zijn gaan zwemmen: van 90 procent vooruitzwemmende cellen in 1988, tot zo'n 60 procent nu. Belangrijk wel, maar of dat aan de chemicaliën ligt of aan iets dat alleen voor honden geldt, blijft gissen. 'De studie lost het 'dalende spermakwaliteit bij mensen'-debat niet op, concludeert toxicoloog Richard Sharpe van de universiteit van Edinburgh in een commentaar.

Dit artikel verscheen op 15 augustus 2016

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234