Zaterdag 04/12/2021

Internet

Internetcensuur neemt toe in Rusland en China, vpn-verbindingen verboden

Bezoeker van een internetcafé in Peking Beeld EPA
Bezoeker van een internetcafé in PekingBeeld EPA

Voor Chinezen en Russen wordt het internet straks nog minder vrij. Zondag kondigde Rusland een verbod af op zogeheten vpn-netwerken, internetverbindingen waarmee gebruikers versleuteld kunnen surfen. In hetzelfde weekend besloot Apple alle vpn-apps die 'The Great Chinese Firewall' kunnen omzeilen uit de Chinese App Store te verwijderen. Daarmee legt het techbedijf het restrictieve China geen strobreed in de weg. Drie vragen.

Wat is VPN?

Vpn-verbindingen bieden gebruikers de mogelijkheid hun locatie te veranderen en te verbergen. Dat geeft internetters niet alleen meer privacy, vooral op openbare wifi-netwerken of hotspots, maar ook toegang tot gecensureerde informatie. Door te simuleren dat ze in een ander, vrijer land achter het beeldscherm zitten kunnen Chinezen en Russen geblokte websites immers gewoon vinden. Tot grote frustatie van de overheden.

Nadat China afgelopen januari alle vpn-providers die niet door de staat zijn goedgekeurd in de ban deed, besloot Apple zaterdag alle vpn-apps uit de Chinese App Store te halen. Een dag later nam het Russische parlement een wet aan die alle vpn-technologie per 1 november verbiedt.

Wie zonder vpn-verbinding naar niet-beveiligde websites surft - te herkennen aan 'http' in plaats van het veilige 'https' in de adresbalk - geeft naast zijn locatie ook andere informatie prijs. Wie mét een vpn-verbinding surft doet dit niet. Vpn-providers bieden internetters namelijk een versleuteld privénetwerk, zonder tussenkomst van pottenkijkers.

Voegt Apple zich vaker naar Chinese censuur?

Ja, want China heeft Apple behoorlijk in haar zak. Na de Verenigde Staten haalt Apple de meeste omzet uit China. Afgelopen december blokkeerde Apple de app van The New York Times. De website van de Amerikaanse krant is al langer verboden terrein voor Chinezen - net als de websites van onder meer persbureau Reuters, de Duitse wereldomroep Deutsche Welle en de Amerikaanse krant The Wall Street Journal.

Volgens Apple verwijderde het de app van The New York Times 'op last van Chinese autoriteiten', maar het bedrijf doet meer om China te paaien. Een aantal jaar geleden blokkeerde het technologiebedrijf zijn eigen nieuwsapp en ook streamingdiensten iTunes Movies en iTunes Book Store zijn al enige tijd geblokkeerd. Deze maand kondigde Apple aan een eigen datacentrum in China te bouwen. Daarmee voldoet Apple aan de Chinese richtlijn dat alle digitale informatie over Chinese burgers in China zelf wordt opgeslagen.

Het Chinese internet verschaft gebruikers een compleet andere realiteit dan het wereldwijde web. In plaats van het verboden Facebook en Twitter, kent China een eigen sociaal netwerk: Weibo. De Chinese variant van zoekmachine Google is Baidu.

Het censuurbeleid van China is bijzonder restrictief. Voor iedereen met een website betekent dit buigen of barsten: wie zichzelf niet censureert, wordt in de ban gedaan. China staat op plaats 176 van de wereldwijde persvrijheidlijst van Reporters Without Borders, alleen Syrië, Turkmenistan, Eritrea en Noord-Korea doen het slechter.

Hoe is het gesteld met de Russische censuur?

De internetcensuur in Rusland krijgt steeds meer Chinese trekjes, al maakt president Vladimir Poetin het lang niet zo bont als zijn Chinese evenknie. Volgens het Britse dagblad The Guardian zouden verschillende ict-specialisten van de Chinese overheid en bedrijfsleven Rusland helpen aan een eigen variant op de 'The Great Chinese Firewall', door critici 'The Red Web' genoemd.

Net als in China is het in Rusland verplicht data van eigen burgers binnen de landsgrenzen op te slaan. Sociaal banenplatform Linkedin is vanwege die wet sinds november vorig jaar verboden. Veel andere sociale media zijn gewoon bereikbaar, al verkiezen veel Russen eigen platforms als VKontakte en Odnoklassniki boven bijvoorbeeld Facebook.

Ook de Russische informatiestroom wordt gecontroleerd. Onder het mom van een wet die Russische kinderen moet beschermen tegen informatie over drugs, zelfmoord en kinderporno, heeft Rusland sinds 2012 een zwarte lijst met daarop naar verluidt tienduizenden verboden websites of specifieke webpagina's. De Russische internetwaakhond Roskomnadzor kan zonder tussenkomst van een rechter websites verbieden.

Anders dan in China zijn de sites van de meeste buitenlandse media bereikbaar in Rusland. The New York Times, BBC, Al Jazeera, de Volkskrant - ze werken allemaal, mailt Rusland-correspondent Tom Vennink. 'Wel zijn er wat Oekraïense media geblokkeerd.'

Ook blokkeert het Kremlin bepaalde onwelgevallige informatie over de politieke oppositie of actiegroepen, evenals sommige informatie over de Russische annexatie van de Krim. Vennink: 'De website van Gary Kasparov, oud-wereldkampioen schaken en felle criticus van Poetin, is bijvoorbeeld geblokkeerd. Maar die van oppositieleider Aleksej Navalny werkt wel.'

Tot slot zijn verschillende pagina's van Wikipedia ontoegankelijk, net als bijvoorbeeld een website waar tieners anoniem informatie kunnen delen over hun seksuele geaardheid. Rusland staat op plaats 148 van de persvrijheidslijst van Reporters Without Borders.

Kijk verder

Ruslandcorrespondent Tom Vennink dacht dat het wel meeviel met de Russische bemoeienis met zijn privéleven. Tot hij erachter kwam dat het Kremlin rommelt met zijn gps-ontvangst.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234