Maandag 24/06/2019

IJskappen smelten misschien toch niet sneller dan ooit

Een satellietbeeld van Antarctica. Vooral de westelijke kant van het continent smelt. Beeld REUTERS

Groenland en de West-Antarctica smelten, maar doen ze dat ook steeds sneller? Volgens een nieuwe analyse is het nog te vroeg om dat te kunnen zeggen. Het versnelde smelten dat satellieten de afgelopen jaren waarnamen, kan een toevallige gril zijn van het 'ijsweer'.

Tot die opvallende constatering komen wetenschappers van onder meer de Universiteit van Utrecht in het vakblad Nature Geoscience. Als de grote ijskappen in het huidige, versnelde tempo blijven smelten, kan dat 56 centimeter zeespiegelstijging opleveren rond het jaar 2100. Maar eerlijk is eerlijk, zo schrijven de Utrechters in het vakblad: om het zeker te weten, zullen wetenschappers nog tien tot twintig jaar stug moeten doormeten.

Zonder de versnelling van het smeltproces staat de zeespiegel aan het einde van deze eeuw naar verwachting 'slechts' 10 tot 15 centimeter hoger.

Ruizig signaal
"Je moet als wetenschapper toch zorgvuldig zijn", zegt hoogleraar polaire meteorologie Michiel van den Broeke, mede-opsteller van de nieuwe berekeningen. "We kijken naar een erg ruizig signaal. Vooral op Antarctica begint het er aardig op te lijken dat de smelt steeds sneller gaat. Maar we moeten nog even geduld hebben voordat we kunnen vaststellen of er sprake is van een versnellende trend."

Zo is er in het hoge noorden momenteel sprake van een stroming die veel warme lucht naar de ijskap voert. De wetenschap is nog verdeeld over de vraag in hoeverre die 'Noord-Atlantische oscillatie' onder invloed staat van de opwarming van de aarde. Zo zijn er meer natuurlijke schommelingen die de smelt beïnvloeden: "Zo'n ijskap moet zich dan even aanpassen. Dat kan jaren, maar ook tientallen jaren duren."

De studie komt kort voor de bekendmaking van het nieuwe rapport van het VN-panel voor klimaatonderzoek IPCC. Een uitgelekt concept daarvan noemt een stijging tussen 29 en 96 centimeter nog 'waarschijnlijk'.

Minder nauwkeurig
Enkele jaren geleden stelden Van den Broeke en collega's ook al dat de ijskappen van zowel Groenland als Antarctica steeds sneller smelten - wat zou uitdraaien op een zeespiegelstijging van zo'n 43 centimeter extra in 2100. Dat was op basis van een andere, minder nauwkeurige methode, waarbij men met computermodellen schat hoeveel sneeuw er op de ijskappen valt en hoeveel er verdwijnt.

Momenteel smelt op Antarctica jaarlijks zo'n 150 miljoen ton aan ijs en op Groenland 250 tot 300 miljoen ton. Opgeteld komt dat neer op een zeespiegelstijging van rond de 1,5 millimeter per jaar. Dat is overigens een gemiddelde: door verschillen in de zwaartekrachtverdeling op aarde en bewegingen van de landmassa's loopt de werkelijke stijging per plaats sterk uiteen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden