Zondag 19/01/2020

Gezondheidszorg

"Huisarts heeft te weinig kennis om antidepressiva voor te schrijven"

Beeld Thinkstock

Huisartsen hebben te weinig tijd en kennis om de gevaren van antidepressiva in te schatten. Dit zegt de Deense hoogleraar Peter Gotzsche, die internationaal applaus én afkeer oogst met zijn messcherpe kritiek op veelgebruikte medicijnen.

Dat in België een op de tien mensen antidepressiva slikt, noemt Peter Gotzsche "een ramp voor de gezondheidszorg, want antidepressiva doen meer kwaad dan goed". Zijn boek Dodelijke Psychiatrie en Stelselmatige Ontkenning verschijnt deze week.

Huisartsen schrijven in ons land 75 procent van alle antidepressiva voor. Maar volgens Gotzsche zijn antidepressiva te ingewikkeld om over te laten aan huisartsen. "Psychiaters hebben al moeite om symptomen van een depressie te onderscheiden van bijwerkingen van het medicijn. Laat staan huisartsen die maar 10 minuten tijd hebben per patiënt en bovendien op de hoogte moeten zijn van zoveel meer medische zaken."

Peter Gotzsche Beeld rv

Gotzsche werkte zelf jarenlang als artsenverkoper en productmanager voor een farmaceutisch bedrijf en kent die wereld dus van binnenuit. Daarna koos hij voor een academische carrière, publiceerde in medische topbladen en werd medeoprichter van de Noorse Cochrane Colaboration, een gezaghebbende scheidsrechter bij het keuren van medische studies.

Waarom deugen veel studies naar de effectiviteit van antidepressiva niet?

Gotzsche: "Om vele redenen, maar ik zal een voorbeeld geven. Antidepressiva hebben vaak duidelijke bijwerkingen, zoals een droge mond. Proefpersonen die in de controlegroep zitten en een placebo (neppil) krijgen, wéten dus dat ze het echte medicijn niet gebruiken. Alleen dat al kan de resultaten behoorlijk vertekenen. Wat het beeld ook verstoort: studies waar antidepressiva slecht uit de bus komen, worden vaak niet gepubliceerd.

"Door met zulke factoren rekening te houden, ontdekte ik dat antidepressiva helemaal niet werken. Terwijl er wel nadelen zijn: je raakt emotioneel verdoofd, je seksleven gaat eraan, je kunt er verslaafd aan raken en het risico op suïcide stijgt. Psychotherapie, een behandelmethode zonder medicatie, pakt beter uit. Eigenlijk is het zo simpel: vraag een kind of het een goed idee is om een pil te slikken die niks goeds voor je doet, maar wel het risico op zelfdoding vergroot. Duidelijker dan dat kan ik het niet zeggen."

De Nederlandse hoogleraar Jim van Os, vindt dat u 'op hoogstpersoonlijke en megalomane wijze claimt het beste te weten voor alle patiënten, terwijl u zelf nog nooit een patiënt hebt behandeld'.

"Je hoeft zelf geen patiënten te behandelen om de effectiviteit van een geneesmiddel te beoordelen. Sterker nog: artsen krijgen vaak een vertekend beeld van de pillen, juist doordat zij die voorschrijven. Je geeft een patiënt een medicijn en hij knapt op. Dat heb ik goed gedaan, denkt de arts dan al snel.

"Terwijl het net zo goed het natuurlijke verloop van de ziekte kan zijn en de patiënt dus is opgeknapt ondanks het medicijn. Of: je haalt een patiënt van een medicijn af en de patiënt gaat zich slechter voelen. Dan is het verleidelijk om te concluderen dat het medicijn dus werkt, terwijl er ook sprake kan zijn van ontwenningsverschijnselen omdat de patiënt verslaafd was geraakt aan het medicijn. Trouwens, patiënten die dit lezen en die willen stoppen met hun medicatie, doe het nooit op eigen houtje, maar zoek daarvoor medische hulp."

U reist nu al jaren de wereld rond om te waarschuwen voor de gevaren van medicatie. Heeft het effect?

"Dat vind ik moeilijk in te schatten. Vooruitgang zal hoe dan ook met kleine stapjes gaan. De farmaceutische industrie is zo machtig, het hele systeem zou op de schop moeten. Het allerbelangrijkste is dat we studies naar medicijnen niet meer aan die bedrijven zelf overlaten. Dat moeten onafhankelijke wetenschappers zelf gaan doen, met overheidsgeld. Het argument dat zoiets onbetaalbaar zou zijn, gaat er bij mij niet in. Weet je wat pas duur is: al die schadelijke medicijnen die we massaal slikken."

Begin volgend jaar zouden er in ons land richtlijnen moeten komen voor huisartsen over hoe ze precies moeten omgaan met depressie, en dus ook met het voorschrijven van antidepressiva.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234