Vrijdag 02/12/2022

Portret

Hopen op een nieuwe wind voor het VN-klimaatpanel

Het IPCC is volgens sommigen te neoliberaal en Angelsaksisch. De nieuwe directeur moet meer diversiteit brengen. Beeld afp
Het IPCC is volgens sommigen te neoliberaal en Angelsaksisch. De nieuwe directeur moet meer diversiteit brengen.Beeld afp

Morgen weten we of Jean-Pascal van Ypersele de voorzittersstoel van het internationaal klimaatpanel IPCC mag inpalmen. Zo ja, dan wordt hij niet alleen het gezicht van een panel dat, ondanks een Nobelprijs, herhaaldelijk in verlegenheid werd gebracht. "Een tweede adem zou goed zijn."

FEMKE VAN GARDEREN

Rajendra Pachauri (75) zette deze maand zijn taken als voorzitter van het gerenommeerde IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) stop. Hij had zich zijn afscheid wellicht anders voorgesteld. Zonder schandpaal bijvoorbeeld. Maar Pachauri werd begin dit jaar in zijn thuisland beschuldigd van seksuele intimidatie. Een vrouw die voor zijn onderzoeksbureau TERI werkte, beweerde bestookt te zijn met mails en sms'jes. De voorzitter ontkende dat, maar zag zich eind februari wel genoodzaakt om zijn ontslagbrief aan VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon te richten. Door de aantijgingen kon hij niet meer de leiding geven die het IPCC nodig had, zo vond hij.

Wie Pachauri opvolgt, moet morgen duidelijk worden. Dan duidt het IPCC tijdens de 42ste plenaire vergadering in Dubrovnik in Kroatië zijn opvolger aan. Van onze landgenoot Jean-Pascal van Ypersele wordt gezegd dat hij de beste papieren heeft. Hij was lange tijd ook de enige kandidaat-voorzitter.

Maar morgen staan er toch vijf concurrenten tegenover hem (zie kader). Allemaal willen ze over twee maanden hun stempel drukken op de klimaatconferentie in Parijs, waar een nieuw klimaatplan ondertekend moet. Het IPCC zal dat plan niet zelf opstellen. Wel evalueert en bundelt het panel alle laatste wetenschappelijke inzichten, zodat politici geholpen kunnen bij beleidsbeslissingen.

'Onvermijdelijke fouten'

Het nieuwe klimaatopperhoofd weet best te zwemmen in woelige waters. Zo leert althans de Pachauri-periode. De man bezorgde, samen met Amerikaans oud-vicepresident Al Gore, het panel in 2007 de Nobelprijs voor de Vrede, maar hij kon niet voorkomen dat datzelfde panel regelmatig in opspraak raakte. Zo bleken er op een bepaald moment e-mails gehackt van een Britse klimaatwetenschapper die een belangrijke rol speelde in de IPCC-klimaatrapporten. Uit die mails zou blijken dat er in de jaren 90 gegevens over de aardopwarming verdoezeld zouden zijn.

Later dook in een rapport ook de fameuze voorspelling op dat de gletsjers op de Himalaya in 2035 zouden weggesmolten zijn. Die voorspelling bleek gebaseerd op een masterscriptie van een student aardrijkskunde en op een artikel uit een tijdschrift voor bergbeklimmers. Koren op de molen van klimaatsceptici, was het telkens.

Maar echt in diskrediet hebben die fouten het IPCC nooit gebracht, meent Mathias Bienstman, beleidsmedewerker bij de Bond Beter Leefmilieu. "Ik wil die fouten niet goedkeuren. Maar ze hebben nooit de belangrijkste boodschappen van het IPCC onderuitgehaald." Je mag volgens hem niet vergeten dat die rapporten duizenden pagina's lang zijn. "Kan niet dat je dan nergens iets mist."

Wel noemt Bienstman het jammer dat het IPCC niet voldoende middelen heeft om in zo'n geval tegenwerking te bieden. "Je kunt gelijk hebben, of gelijk krijgen. Het is in dat laatste deeltje dat het panel faalt." Hij wijst op de logge organisatie, de piepkleine organisatie ook. "De communicatie kan veel beter. Sneller ook. Dan zou het IPCC veel meer op het publieke debat kunnen wegen."

Dat onderschrijft Aviel Verbruggen, die als lid van het IPCC meewerkte aan drie rapporten. Ook hij noemt de fouten onvermijdelijk. "Ze doen niets af aan het belang en de kwaliteit van het panel." Hij wijst er ook nog op dat iedereen, ja zelfs de nieuwe voorzitter, op vrijwillige basis meewerkt.

Jean-Pascal van Ypersele. Beeld BELGA
Jean-Pascal van Ypersele.Beeld BELGA

Evenwichtiger

Verbruggen zegt vooral bezorgd te zijn over de neoliberale, Angelsaksische benadering van sociaaleconomische vragen bij het IPCC. Hij heeft het dan over de overgrote merendeel Engelstalige wetenschappers. "Er zou een beter evenwicht moeten komen, wat dat betreft. Nu overheerst de kennis uit één deel van de wereld en dat zorgt voor een vertekend beeld."

Zeker bij het opstellen van de laatste samenvatting kan dat problematisch zijn. Verbruggen doelt op de SPM, de summary for policymakers: een dertig pagina's tellend document dat gepuurd wordt uit het originele meer dan duizend pagina's tellende klimaatrapport. De tekst moet regel voor regel door alle nationale overheden goedgekeurd worden. "Omdat die boodschap zo belangrijk is, proberen alle betrokkenen te wegen. Zeker rijke en olielanden zijn in deze discussies vaak oververtegenwoordigd." Verbruggen hoopt ook dat de opvolger van Pachauri voor een tweede adem zorgt. "Het moet vooral dynamischer en evenwichtiger." Afwachten of de nieuwe voorzitter diezelfde doelstellingen beoogt.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234