Zondag 28/11/2021

Comic Sans 4ever

Hoera, laat ons Comic Sans-dag vieren

null Beeld rv
Beeld rv

Hoezee, vandaag vieren we Comic Sans-dag. Een guitig lettertype dat wereldwijd wordt verfoeid. Want prima voor de uitnodiging voor een kinderfeestje, minder geschikt voor veel andere dingen.

U krijgt er, helaas, geen vrije dag voor. Maar laat u dat vooral niet tegenhouden om vandaag de Comic Sans-dag te vieren. Jawel, het vermaledijde lettertype - een lullig lettertype, volgens Erik Desombere, docent typografie aan het Antwerpse Sint-Lucas - heeft een eigen feestdag, waarop het gebruik volop aangemoedigd wordt.

De eerste editie dateert van 2009. De Nederlandse 3FM-dj's Coen Swijnenberg en Sander Lantinga mikten op de herwaardering van de zachte, bolle letters. "Ooit kreeg je een punt extra als je er je werkstuk mee opleukte, tegenwoordig is er geen buurtkrant meer die zich eraan waagt", was de uitleg. En dat vonden ze jammer.

's Werelds bekendste lettertype - misschien met uitzondering van Times New Roman - zag het levenslicht in 1994. De Amerikaan Vincent Connare werkte destijds voor Microsoft, en merkte daar plots op dat bij een softwareprogramma's tekstballonnen gevuld werden met Times New Roman, waardoor ze te streng oogden.

Dat kan beter, dacht Connare, en hij ging zelf aan de slag. Voor zijn luchtig en informeel lettertype liet hij zich inspireren door ogenschijnlijk handgeschreven tekstballonnen in strips. Met komische toestanden heeft de naam Comic Sans dus niets vandoen.

null Beeld rv
Beeld rv

Dra werd het lettertype aangeboden bij allerlei Microsoftproducten, waardoor het voor iedereen toegankelijk was. En toen ging zowat heel de wereld er mee aan de haal. Uitnodigingen voor feestjes, thesissen en eindwerken, mededelingen in dokter-wachtkamers en bedrijfslogo's: overal werd Comic Sans gezien als een uitstekende typografische keuze. Weinig mensen hebben kaas gegeten van lettertypes, maar Comic Sans herkent iedereen. In verschillende kleuren vaak, want daar leent het lettertype zich uitstekend toe.

Waarom precies Comic Sans het zo goed deed, is niet helemaal duidelijk. "Ik zou het niet weten", geeft ook Desombere toe. "Ik vermoed dat net het contrast met strakke, minimalistische lettertypes zoals Helvetica mensen aanspreekt. Het is een heel toegankelijk lettertype dat spontaniteit uitstraalt. Dat kunnen mensen wellicht wel appreciëren."

Maar het duurde niet lang voor de alomtegenwoordigheid van Comic Sans in grafisch verantwoorde milieus de haren ten berge deed rijzen. Gelijkgestemde zielen, verenigd in hun afgrijzen, vonden elkaar op het internet, zoals op bancomicsans.com. Daar jutten ze elkaar op in hun weerstand, wisselen ze foto's uit van Comic Sans op rare plaatsen en lachen ze met onverlaten die denken dat het in deze wereld aanvaardbaar is om dit compleet ridicule lettertype achteloos te gebruiken. Via het internet zijn mokken, T-shirts, petjes en andere gadgets te vinden die oproepen tot een wereldwijd verbod op het lettertype.

Ontwerper Connare, die wel kan lachten met de hetze, vertelde zelf dat zijn lettertype de top drie heeft gehaald van thema's waarover gezeurd wordt op Twitter. Comic Sans zit daarbij geprangd tussen vliegtuigmaatschappijen (eerste plaats) en Justin Bieber.

null Beeld rv
Beeld rv
null Beeld rv
Beeld rv

Vanwaar toch dat belabberde imago van Comic Sans? Hoe is het mogelijk dat een lettertype zoveel ergernis opwekt? Allereerst: het is simpelweg lelijk, vindt Desombere. "Net niet losjes vanuit de hand geschreven, met een povere zwart-witverhouding." Bij goede lettertypes is witruimte namelijk even belangrijk als de letter zelf. De ruimte tussen twee letters, de witte binnenvlakken bij een o of b, ze vereisen van de typograaf een constante afweging.

"Bij Comic Sans is de kleine r te breed, terwijl de t links een streepje heeft dat totaal overbodig is. Je merkt dat de ontwerper gewoon zijn buikgevoel heeft gevolgd. Er is totaal niet over nagedacht", luidt het scherpe oordeel van Desombere.

Maar er is meer. "Comic Sans is als lettertype helemaal uit de hand gelopen", schrijft Simon Garfield in zijn boek Just My Type, een geestig overzichtswerk over typografie dat vaak gebruikt wordt in grafische opleidingen. "Het werd met duidelijke bedoelingen ontworpen door een professionele man met een stevige filosofische basis in de grafische kunsten. Het werd met een warm hart losgelaten op de wereld. Het was nooit de bedoeling om afschuw of afkeer te veroorzaken, laat staan om te belanden op de zijwand van een ambulance of een grafsteen. Comic Sans moest speels zijn. En was, vreemd genoeg, niet voorbestemd om ooit een lettertype te zijn."

Garfield legt de vinger op de wonde: Comic Sans, bedoelt voor tekstballonnen, groeide uit tot een razend populair lettertype dat te pas en te onpas werd gebruikt. Toen in 2011 het Higgs-deeltje werd ontdekt, was dat wereldnieuws. Zo ook op Twitter. Niet alleen omdat deze wetenschappelijke doorbraak zo spectaculair was, maar ook omdat het CERN voor de officiële presentatie koos voor het kinderlijke Comic Sans. Hilariteit alom!

Twee jaar geleden bracht het Vaticaan een 62 pagina tellend e-book uit als eerbetoon voor paus Benedictus. Er zijn foto's in te vinden van Benedictus die zijn hand legt op een babyhoofdje, de essentie van het christendom wordt onderzocht, de goede werken van de paus besproken. Heel ernstig allemaal, ware het niet dat de teksten geschreven zijn in Comic Sans, waardoor de boodschap totaal de mist in gaat.

null Beeld rv
Beeld rv
null Beeld rv
Beeld rv

"Comic Sans ziet er prima uit op snoepverpakking", legt David Combs van bancomicsans.com uit. "Maar waar het echt niet kan, is op een grafsteen. Jawel, echt gezien!"

Zijn vrouw Holly herinnert zich een dokterskabinet: "Er lag een brochure waarin het prikkelbare-darmsyndroom uitgelegd werd. In Comic Sans." Volgens het echtpaar is het foutieve gebruik even erg als op een galabal opdagen in een clownspak. Kan niet.

Inmiddels lijkt het hoogtepunt van Comic Sans achter ons te liggen. Omdat er zo mee gelachen werd, maar evengoed omdat er inmiddels speelse alternatieven bestaan die er beter uit zien. Toch valt een heropleving allerminst uit te sluiten. De Comic Sans-dag kan vooralsnog niet omschreven worden als cultureel relevant, maar verenigingen die opkomen voor mensen met dyslexie moedigen het gebruik wel aan. Ze merken dat kinderen met leesstoornissen baat hebben bij het lettertype, omdat het zo vlot te lezen is.

Vergeet ook niet dat dit bloeiende tijden zijn voor hipsters, die alles leuk vinden zolang ze er een ironisch sausje over kunnen gieten. Zo ook Comic Sans. De anti- Comic Sans T-shirts bestonden al, nu is er ook textiel te vinden waarin de omgekeerde boodschap wordt gepropageerd. In Comic Sans, dat spreekt.

Het Comic Sans Project, te vinden op tumblr, streeft naar eigen zeggen de rehabilitatie van het lettertype na door bekende logo's in Comic Sans om te zetten. Nu ja, rehabilitatie. Over bancomicsans.com: "Wij bewandelen het juiste pad, terwijl zij verloren lopen in haat, chaos en negativiteit. Comic Sans zal overwinnen!"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234