Dinsdag 22/10/2019
Zilvervisjes hebben werelden gezien die ik mij niet kan voorstellen, vanuit perspectieven die mij naar adem zouden doen happen. Beeld © H. Bellmann/F. Hecker

Column De Schaal van Mulders

Hoe kun je overleven in deze wereld als je al meeleeft met franjestaarten?

Jean-Paul Mulders onderzoekt alles wat u bij de hersenkwabben kan grijpen.

In mijn toilet staat sinds kort een val tegen zilvervisjes, gekocht bij Kruidvat. De val blinkt uit door haar eenvoud. Het is een driehoekig kartonnetje waarin zilvervisjes beschutting kunnen zoeken. Ze komen dan vast te zitten in de lijm die aan de binnenkant is aangebracht. Op de buitenkant staat een zilvervisje waar een dikke rode streep doorheen is getrokken, die lijkt op een parkeerverbod.

Ondanks zijn feeërieke benaming, is de zilvervis geen erg populaire levensvorm. Op de website die ik raadpleeg, wordt hij omschreven als ongedierte. Ik lees dat er ook een ‘ovenvisje’ bestaat en een ‘papiervisje’. Ze lijken zo goed op elkaar dat ze vaak allemaal zilvervisjes genoemd worden. Dat is de reden waarom ik de val in huis heb gehaald. Ik wil niet dat visjes de duizenden boeken te lijf gaan die ik blijf bewaren, hoewel ik weet dat we allang in de cloud leven.

Het neemt mij voor hen in dat zilvervisjes lichtschuw zijn. Hoewel het nachtdieren zijn, hoeven ze niet te drinken. Ze verstaan de kunst om vocht rechtstreeks uit de lucht te halen. Ze behoren tot de franjestaarten, wat ik mooier vind dan Lepisma saccharina. Het zijn primitieve wezens, die volgens sommige taxonomen niet eens tot de insecten moeten worden gerekend. Maar ze hebben werelden gezien die ik mij niet kan voorstellen, vanuit perspectieven die mij naar adem zouden doen happen.

Na één nacht blijkt er een dikke zilvervis in de lijm gestold te zitten en twee kleintjes. Dat doet mij denken aan mijn eigen gezinsvorm. Ik voel de drang om de val te verstoppen voor mijn dochter. Wij lezen voor het slapengaan verhalen over de eekhoorn, de mier en de boktor. Het zilvervisje zou daar perfect in passen.

Empathie is een lastig verschijnsel: je weet waar je begint, maar je weet niet waar je uitkomt. Hoe kun je overleven in deze wereld als je al meeleeft met franjestaarten?

Je kunt veel zeggen van de natuur, maar niet dat ze teerhartig in elkaar is gepuzzeld. Het is eten of gegeten worden. Ik kan urenlang kijken naar documentaires waarin de ene bestaansvorm de andere probeert te verschalken. Vaak gebeurt dat met listen en vermommingen. Mannetjesspinnen moeten het vrouwtje een cadeautje geven als ze willen paren. Op het eerste gezicht lijkt dat romantisch, maar het is eerder een voorzorgsmaatregel om in leven te blijven. “De afwezigheid van een geschenk,” aldus een onderzoeker in het wetenschappelijke tijdschrift Biology Letters, “is voor vrouwelijke spinnen de belangrijkste reden om hun mannetje op te eten.” Sommige mannetjes zijn doortrapter dan andere. Ze wikkelen een steentje in spinsel, en komen weg met de copulatie voor zij haar cadeautje uitpakt.

Of neem de mimische octopus, ook bekend als Thaumoctopus mimicus. Die kan zich vermommen als wel vijftien verschillende zeedieren waaronder de schol, de platvis, de bidsprinkhaankreeft, de zeeanemoon en de kwal.

Dat vind ik buitengewoon boeiend. Toch voel ik soms heimwee naar de tijd toen ik nog geloofde dat alles gewoon was zoals het eruitzag.

De lucht was helderder in die dagen.

De octopus was geen kwal. De minister geen struikrover.

De glazenwasser geen seriemoordenaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234