Zondag 25/10/2020

Wetenschapsvraag van de week

Hoe komt het dat kinderen ook ­kanker krijgen?

Als er een aangeboren afwijking in je DNA zit, sta je met 0-1 achter.Beeld Getty Images

Kinderen zijn door de band genomen gelukkig en kerngezond. Ze hebben veel energie en ­herstellen snel. Toch kunnen ook zij kanker krijgen. Hoe zit dat precies?

Eerst even een lesje in cellen en DNA. “Kanker ontstaat door een ongecontroleerde deling van cellen, die wordt veroorzaakt doordat er veranderingen in de DNA-code zijn opgetreden”, begint arts-onderzoeker Karin van der Tuin van het Leids Universitair Medisch Centrum. Eén zo’n verandering in het DNA kan meestal niet zoveel kwaad, maar als de veranderingen zich opstapelen, kan een normale cel een kankercel worden.

Er zijn drie mogelijke oorzaken voor het ontstaan van zo’n DNA-verandering.

De eerste: kopieerfouten. Cellen vermenigvuldigen zich elke dag, dat is ook nodig om bijvoorbeeld wondjes te genezen. In elke cel zit DNA, en dat moet dus iedere keer gekopieerd worden. Je kunt het DNA zien als een groot boek vol letters. Die letters vormen hoofdstukken. “Dat zijn onze erfelijke eigenschappen”, zegt Van der Tuin. “We hebben eigenschappen voor de kleur van ons haar of ogen, maar ook eigenschappen die instructies geven voor het functioneren van een cel.”

Het kopiëren van al dat DNA is best een uitdaging, want er zit wel twee meter DNA in elke cel. Je kunt je voorstellen dat als er zoveel vermenigvuldigd moet worden, het ook een keertje mis kan gaan. Als dat vermenigvuldigen vaker misgaat, kun je kanker krijgen.

Is dit dan de reden dat een kind kanker krijgt? Meestal niet. Kinderen hebben hun cellen nog niet zo vaak gedeeld als oudere mensen. Een verandering in cellen kan ook veroorzaakt worden door invloeden van buitenaf. Als je bijvoorbeeld veel alcohol drinkt, rookt of elke zomer je huid laat verbranden, kun je je DNA kapotmaken.

Maar ook hier geldt: de meeste kinderen roken en drinken uiteraard niet en ze hebben nog niet veel jaren in de zon kunnen zitten. Dus ook dit is meestal niet de oorzaak van kanker bij kinderen.

Waarom krijgen kinderen dan wel kanker?

Er is nog één laatste mogelijke verklaring, en dat is dat er een aangeboren afwijking in je DNA zit.

Als dat het geval is, is er een verhoogd risico op kanker. Je staat met 0-1 achter. Je hebt standaard een afwijking in alle cellen van je lichaam, en de kans is groot dat er in de loop der jaren extra veranderingen in de DNA-code bijkomen door die kopieerfouten of omdat later die omgevingsfactoren (te veel in de zon zitten, roken …) een rol kunnen gaan spelen.

Nu je weet dat kanker wordt veroorzaakt door een kleine verandering in het grote boek van DNA, kun je je misschien voorstellen dat je die verandering ook kunt opzoeken als je de DNA-code kunt lezen. Dat is precies wat Karin van der Tuin doet. Met die informatie kan ze vervolgens ook kijken of andere familieleden een verhoogd risico op kanker hebben.

“Zo kunnen we hopelijk kanker voorkomen, of tenminste in een vroeg stadium opsporen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234