Donderdag 17/10/2019

Virtueel Kattenpark

Hoe katten het internet wisten over te nemen

Beeld kos

Dat katten naast hun rechtmatige plaats in de wereld ook een vrij prominente plek op het internet ingenomen hebben, is duidelijk. Het aantal GIFS en ludieke filmpjes met het lieve dier in de hoodrol is inmiddels onoverzichtelijk groot geworden. De tentoonstelling 'How Cats Took over The Internet' legt uit hoe het - in godsnaam - zover is kunnen komen.

Op het eerste zicht is er misschien weinig bijzonders aan 'How Cats Took Over the Internet', de tentoonstelling over het online leven van de kat die momenteel loopt in het New York's Museum of the Moving Image. Wie beter kijkt ziet echter niet enkel en alleen een vrijblijvende aaneenrijging van ludieke kattenfilmpjes en hilarische GIFs, maar ook een socioculturele ontleding van onze mediale kattengeschiedenis, de psychologie van de mens het exacte waarom van onze adoratie voor 'de kat'.

In de expo gaat curator Jason Eppink aan de hand van socioculturele termen, economische principes en beelden uit de katten-internetgeschiedenis op zoek naar het antwoord op één vraag: Hoe is het in godsnaam mogelijk dat katten met zo'n groot deel van de virtuele aandacht aan de haal gaan? De oplossing blijkt even ontluisterend als simpel: omdat het ons in werkelijkheid niet om de kat te doen is, maar wel om het menselijke evenbeeld erachter.

Beeld kos

Cult of Cuteness

Welke dieren door een bepaald deel van de bevolking tot 'lief en schattig' gekatapulteerd worden, hangt af van de cultuur waarin zij leven. Terwijl in Japan de kat het toonbeeld van absolute snoezigheid is, lijkt dat voorrecht in Afrika dan weer voor de geit weggelegd. Omdat het echter westerse landen als Japan en de VS zijn die het internet domineren, is ook de kat eenzelfde lot beschoren. Wanneer de demografische machtsverhoudingen op het internet andere vormen zullen aannemen, zullen ook de dominante memes en fetisjes dat doen.

Wie weet adoreert u dus binnenkort niet langer een doddige poes, maar wel een allerliefst Zuid-Amerikaans gordeldier, een grollig Afrikaans stokstaartje of een kostelijke Australische Wallaroo.

Een tweede reden voor het kattig overwicht, is het uitgelezen talent van het dier in kwestie om de menselijke aard in beeld te bregen. De meest bekeken filmpjes blijken dan ook net diegene te zijn waarin katten zich 'bezondigen' aan erg menselijke gewoontes, zoals het maken van vreemde snurkgeluidjes of het spelen van een stukje Mozart op de lokale piano.

Vraag en aanbod

Maar ook onze kapitalistische ingesteldheid blijkt er voor iets tussen te zitten. In 'Our Aesthetic Categories' (2012) trekt professor Sianne Ngai een direct verband tussen de kattige bevalligheid en de wetten van vraag en aanbod. "Wanneer mensen iets schattigs in het vizier krijgen, hebben ze ook meteen de neiging het te bezitten", zegt ze. Toen duidelijk werd dat er een grote katminnende commune achter het westerse publiek verscholen zat, kon de commerce dan ook niet anders dan daar handig gebruik van maken.

Het opmerkelijkste resultaat van die vercommercialisering van de al die online kattenliefde is de 'Grumpy Cat': de ongelikte kat met eigen manager, merchandising en zelfs een ingebonden boek op haar naam.

Crazy Cat Lady

Tot slot weet Eppink ook de neiging van kattenliefhebbers om zich online te 'outen' van een logische verklaring te voorzien. Net als mensen met een hond als huisdier, zouden mensen met een kat de nood hebben aan de buitenwereld duidelijk te maken dat ze zo'n dier in huis hebben. In tegenstelling tot mensen met een hond, hebben kattenliefhebbers echter geen voorbestemde ruimtes - zoals een park of hondenschool' - ter beschikking om met hun lotgenoten in contact te treden, en dus eisen ze er maar een deel van de virtuele wereld voor op.

Grumpy Cat. Beeld memegenerator.com

Die nood van mensen om hun liefde voor de kat niet in eenzaamheid te belijden, komt dan weer voort uit een ander cultureel gegeven: het sociaal geconstrueerde vooroordeel dat het bijzonder 'oncool' is om het gezelschap van een kat te verkiezen boven dat van een hond. Vooral als de eigenaar van het vrouwelijk geslacht is van een ongebonden burgerlijke staat voorzien is, is de term 'Crazy Cat Lady' vaak niet meer ver weg.

Door zich online met andere katgezinden te verbinden, verzetten mensen zich tegen dit publiek gevormde vooroordeel en ontdekken ze dat - ondanks een contraire berichtgeving vanuit de 'culturele bourgeoisie' - dat ze in hun kattenliefhebberij helemaal niet alleen staan. Het is dan ook net die vereniging der gelijkgestemde zielen die de basis vormt voor het 'virtuele kattenpark' waar we vandaag online mee geconfronteerd worden.

Beeld kos
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234