Woensdag 24/04/2019

Neptijdschriften

Hoe ging De Morgen te werk bij het onderzoek naar de 'neptijdschriften'?

09082018 WVV GENT BELGIE StoelgangbankProfessor dr Bruno Verhasselt en onderzoekster Hannelore Hamerlinck van de stoelgangbank (GSB, Gentst StoelgangBank) in UZ Gent. Beeld Wouter Van Vooren

De Morgen-journalist Remy Amkreutz legt uit hoe hij en collega Barbara Debusschere te werk gingen bij het onderzoeken van de neptijdschriften.

De kiem van dit onderzoek ligt bij de Duitse krant Süddeutsche Zeitung en de Duitse omroepen Norddeutscher Rundfunk (NDR) en WDR. Zij onthulden in de loop van juli dat meer dan 5.000 wetenschappers die verbonden zijn aan Duitse onderzoeksinstituten en universiteiten gepubliceerd hebben in zogeheten nep- of rooftijdschriften. Het gaat hier om journals die zichzelf als kwaliteitsvol omschrijven, maar waarbij er geen transparante externe controle van de inhoud heeft plaatsgevonden.

Op verzoek van De Morgen gaven de Duitse journalisten inzage in hun ruwe data. Op die manier krijgen wij exclusief zicht op alle aan Belgische instellingen verbonden onderzoekers die in dergelijke rooftijdschriften hebben gepubliceerd, soms na betaling. Concreet namen wij twee omstreden grote uitgevers onder de loep: het Indiase platform OMICS en het Turkse WASET. Zij staan allebei vermeld op bekende zwarte lijsten, zoals Beall’s of Cabell’s. Sinds 2010 zijn er 221 onderzoeken van wetenschappers van Belgische instellingen in journals van OMICS verschenen. Aan die publicaties zijn 1.011 namen gelinkt. Voor WASET gaat het sinds 2007 om respectievelijk 83 studies en 283 namen.

Alle verdachte tijdschriften waaraan in België werkzame wetenschappers hebben meegewerkt, zijn handmatig gecheckt. Waarom? Sommige journals verschijnen bij een als malafide geoormerkte uitgeverij, maar zijn niet noodzakelijk ‘nep’ of een rooftijdschrift. Er bestaan enkele zogeheten ‘alibitijdschriften’ die wel enige kwaliteit bieden. Na overleg met wetenschapsethici hebben we elk tijdschrift getoetst aan witte lijsten, zoals de gezaghebbende Web of Science, de Directory of Open Access Journals en het Vlaams Academisch Bibliografisch Bestand voor de Sociale en Humane Wetenschappen (VABB-SHW).

Slechts 3 van de 172 betrokken tijdschriften blijken toch in deze witte lijsten te staan vermeld. De overige 169 mogen dus als verdacht en als rooftijdschriften worden omschreven. Van de 1.294 namen van betrokken wetenschappers blijven er zo 1.267 over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.