Maandag 06/04/2020

Voeding

Hoe effectief zijn commerciële diëten?

Beeld THINKSTOCK

Afslankprogramma's zoals 'SlimFast' zijn razend populair en een booming business. Maar ze blijken nauwelijks te werken, zo toont een Amerikaanse megastudie. De effecten van de meeste kuren zijn niet bewezen en wanneer dat wel zo is, is het gewichtsverlies miniem.

Korte tijd heel weinig calorieën eten, enkel eiwitrepen en -drankjes verorberen, brood en pasta schrappen en vooral vet en vlees eten of punten tellen. Keuze te over aan afslankprogramma's die u in boekvorm of inclusief poederzakjes op de kop kunt tikken.

Zo is het Atkinsdieet en al zijn varianten, waarbij u geen of nauwelijks koolhydraten (brood, pasta) eet maar vooral eiwitten en vetten, een ware trend. Maar vetarme methodes zijn even populair en ook de markt van de dieetrepen en vervangmaaltijden verzilvert jaarlijks miljarden.

Beeld THINKSTOCK

Controlegroep

Doorgaans worden de methodes via het internet gesleten en horen en er getuigenissen bij van voormalige dikkerds die er nu als een bikinimodel uitzien. En meestal bent u na uw kuur honderden euro's kwijt. De beste aanpak kiezen, lijkt dan ook een must. Maar gebruikers nemen de commerciële afslankmethodes best met een stevige korrel zout, zo toont een Amerikaanse overzichtsstudie, verschenen in het vakblad Annals of Internal Medicine.

Onder de liefst 4.200 onderzoeken naar 32 methodes zoals SlimFast en consoorten vonden de onderzoekers van de Johns Hopkins University slechts 45 studies die voldoen aan 'de gouden standaard' om te meten of een behandeling zinvol is. Dat betekent dat één groep het dieet volgt en een controlegroep niet meedoet aan het programma, maar wat informatie krijgt en verder op eigen houtje probeert af te vallen. In sommige studies verandert de controlegroep zelfs nauwelijks zijn eetpatroon.

Door de schaarste aan degelijk onderzoek zijn er van de 32 in de VS meest populaire programma's maar elf doorgelicht. Het gaat om drie soorten: weinig calorieën met vervangmaaltijden, Atkins-varianten en 'intensieve' programma's zoals Weight Watchers waarbij u heel veel sturing krijgt, groepssessies volgt en zichzelf controleert volgens een specifiek puntensysteem.

Onderzoekster Kimberley Gudzune en haar collega's vlooiden uit hoe afslankend al die methode's zijn, in welke mate de verloren kilo's er na een jaar niet opnieuw bijgekomen zijn en hoe duur het allemaal is. Slechts twee dieetformules komen positief uit de screening: Weight Watchers en een Amerikaanse variant daarop, 'Jenny Craig'. Enkel met die methodes waren de deelnemers na een jaar meer gewicht kwijt dan de controlegroep.

Volgens de onderzoekers heeft het succes mogelijk te maken met de aard van een programma à la Weight Watchers: gestructureerd en met persoonlijk contact. Het belangrijkste verschil tussen beiden is dat Jenny Craig je iets meer gewicht doet verliezen maar wel duurder is omdat het steunt op de onlineverkoop van kant-en-klare vervangmaaltijden.

Niet spectaculair

Maar zelfs bij deze twee bewezen programma's zijn de resultaten niet spectaculair. Een deelnemer aan Weight Watchers of Jenny Craig heeft na een jaar gemiddeld drie tot vijf procent meer gewichtsverlies dan een deelnemer aan de controlegroep. Daarover zegt onderzoekster Kimberly Gudzune wel: "Dat mag ontgoochelend lijken, maar zelfs een klein gewichtsverlies kan al goede effecten hebben op je bloedsuikerspiegel en cholesterol en je verder op weg helpen. Want in dit geval houden mensen het ook echt vol en gaan ze niet na een jaar jojoën."

Dat laatste is het probleem met de meeste andere programma's. Die leiden aanvankelijk tot meer gewichtsverlies. Vooral wie caloriearme maaltijdvervangers verorbert, verliest in korte tijd redelijk wat gewicht. Maar het enige langlopende onderzoek laat geen aantoonbare winst zien. Bovendien zijn die programma's het duurst.

Het gebrek aan wetenschappelijke bewijzen is volgens de onderzoekers problematisch, want zo weten huisartsen niet wat ze best aanraden aan hun patiënten die kampen met overgewicht. Bovendien lopen de kosten van een afslankprogramma soms in de honderden euro's per maand en vraagt Gudzune zich af of deelnemers dat geld over hebben voor een bescheiden gewichtsverlies.

"Commerciële diëten zijn inderdaad twijfelachtig", zegt Sabrina Mattens, diëtiste bij het UZ Brussel. "Doordat ze duur zijn ben je in het begin misschien gemotiveerd en werkt het. Maar één algemene methode zonder te kijken naar hoe jij leeft en eet is niet ideaal. Motivatie is doorsslaggevend. Methodes die heel beperkend zijn of veraf staan van wat je doorgaans eet, werken niet op lange termijn. Je zoekt dus best uit wat jij lekker vindt, zodat je het lang kunt toepassen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234