Donderdag 21/11/2019

Wetenschap

Hoe een schedelfragment van onbetekenend naar baanbrekend ging in 40 jaar

Beeld AP

Bijna 40 jaar geleden ontdekten onderzoekers in het zuiden van Griekenland een gebroken schedel, nu zeggen wetenschappers dat het mogelijk het oudste menselijke fossiel is dat ooit ontdekt werd buiten het Afrikaanse continent. Dat blijkt uit een rapport van Nature.

Wetenschappers schatten dat de schedel minstens 210.000 jaar oud is, toen neanderthalers Europa nog domineerden, maar zeggen er ook bij dat ze meer bewijs nodig hebben om dat getal te kunnen staven. Als de schatting wél klopt, is het met een voorsprong van meer dan 160.000 jaar het oudste ontdekte homo sapiens-fossiel in Europa. Wat zou betekenen dat er moderne mensen waren die veel vroeger geëmigreerd zijn uit Afrika dan eerder werd gedacht, zegt Katerina Harvati, directrice paleoantropologie aan de Universiteit van Tübingen in Duitsland. 

In de late jaren 70 worden twee schedels ontdekt tijdens een opgraving in de grot Apidima in het zuid-Griekse Peloponnese. Een van de schedels is grotendeels intact en wordt grondig onderzocht en vervolgens geïdentificeerd als een neanderthaler-schedel. De tweede bestaat enkel uit de achterkant van de schedel en wekte destijds weinig interesse op. 

Neanderthaler versus homo sapiens

Tot Harvati en haar team decennia later beide fossielen onder de loep leggen. Ze reconstrueerden de schedels met behulp van 3d-modellen en vergeleken ze vervolgens met eerder ontdekte schedels van verschillende ‘mensensoorten’. Zo konden ze bevestigen dat een van de schedels afkomstig is van een neanderhaler. De tweede schedel daarentegen, mist de typerende bult die neanderthalers hadden aan de achterkant van hun schedel en toont de meeste gelijkenissen met de moderne mens. 

Ten slotte onderzocht het Duitse team de leeftijd van de schedels door de radioactieve ontbinding van het natuurlijke uranium in de overblijfsels te meten. Uit die testen schatten de wetenschappers nu dat de neanderthaler-schedel minstens 170.000 jaar is en de homo sapiens-schedel nog 40.000 jaar ouder dan dat. De rots waarin beiden fossielen ontdekt werden, schatten ze op 150.000 jaar. Verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat beide schedels in een modderstroom verwikkeld raakten en vervolgens verhardden in de grot, aldus het wetenschappelijk rapport.

In The Guardian stellen sommige collega-wetenschappers van andere universiteiten de ontdekking in twijfel en vragen ze om meer uitsluitend bewijsmateriaal. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234