Donderdag 25/04/2019

Wellesnietes

Hoe asociaal zijn Waze-gebruikers eigenlijk?

Tias Guns, professor computerwetenschappen aan de VUB, en Yeelen Möller, redacteur bij onder meer Autogids.be. Beeld Stefaan Temmerman

Je bent niet goed bezig als je de navigatie-app Waze gebruikt om files te omzeilen, meent VUB-prof Tias Guns. “Je belandt te vaak op wegen die niet bedoeld zijn voor doorgaand verkeer.” Yeelen Möller is het daar niet mee eens.

Tias Guns: ‘De Waze-gebruiker moet in de spiegel kijken’

Professor computerwetenschappen (VUB), lid van onderzoeksgroep MOBI, zei deze week in het radioprogramma Bij Debecker dat het gebruik van Waze ‘ethische vragen’ oproept omdat de app te weinig rekening houdt met kleine wegen.

“Waze roept ethische vragen op. Ik geef toe: ik gebruik de app zelf ook. Omdat hij erg goede kaarten heeft en heel nauwkeurige voorspellingen doet qua reistijd. Toch voel ik me bij Waze vaak op mijn ongemak.

“Ik weet wel: iedereen heeft soms grote haast en wil dan de route volgen die hem het snelst op zijn bestemming brengt. Maar zo draag je wel bij aan het sluipverkeer, aan nog meer luchtvervuiling, aan verminderde leefbaarheid en minder veiligheid, bijvoorbeeld door langs een school te rijden of over landwegen waar verschillende verkeersstromen elkaar ontmoeten. Dan kies ik er toch voor om dat niét te doen.

“Ik ben er zeker van dat ook veel andere Waze-gebruikers zich niet echt goed voelen als ze weer eens door een woonwijk rijden en misschien ook daar een file veroorzaken. Helaas, als puntje bij paaltje komt, gaan velen alsnog voor de snellere weg kiezen die Waze hen aangeeft. Het is als met Facebook: we weten wat dat bedrijf met onze data doet, maar toch blijven we het gebruiken. We verstoppen ons achter de technologie: die ís er, dus gebruiken we ze.

“Wettelijk zijn die automobilisten in orde, want Waze overtreedt de wet niet. Dat de app het sluipverkeer verhoogt, is ook niet wetenschappelijk bewezen. Al lijkt hij vaker dan ande­re apps voor kleinere wegen te kiezen.

“Niet alles wat technologisch mogelijk en wettelijk toegelaten is, is maatschappelijk wenselijk. Zeker in België, dat dichtbebouwd is en een erg gespreide bevolking heeft. In landen met een minder historisch beladen ruimtelijke ordening, neem Nederland of de VS, zullen de problemen zich allicht minder stellen.

“Ik vind dat we rekening moeten houden met het feit dat Waze artificiële intelligentie gebruikt die ook ongewenste gevolgen kan hebben. Iedereen moet dus in de spiegel kijken. Allereerst de makers van Waze: zij moeten meer rekening houden met de mensen die in de buurten wonen waar ze het verkeer doorheen sturen. Ten tweede de gebruikers, die bewust met Waze moeten leren omgaan en de aangegeven suggesties niet altijd blindelings moeten volgen. Wat bij mij wringt, is dat ik te vaak op wegen beland die niet bedoeld zijn voor doorgaand verkeer. Als ik door het volgen van zo’n weg maar één minuut eerder ter bestemming ben, hoeft het voor mij niet.

“De derde speler die zichzelf een spiegel moet voorhouden is de overheid, de wegbeheerder. Die zou het gesprek met de tech­bedrijven kunnen aangaan. Ze zou er bij Waze bijvoorbeeld op kunnen aandringen dat de app minder gauw kleine wegen aangeeft in zijn routes. Of ze kan de wegcode aanpassen, en bepaalde wegen verbieden, waarna via de Waze-community ook de routekaart zal worden aangepast.

“De overheid zou eigenlijk de kans moeten grijpen om het wegennetwerk grondig te herzien. Dan bedoel ik niet in het voordeel van de auto en de reistijden, maar eerder van de fiets en het openbaar vervoer.”   

Yeelen Möller: ‘Je mag de schuld niet bij de gebruiker leggen’

Yeelen Möller is fan van Waze en rekent maar wat graag op de app als er weer eens een file dreigt, ook al stuurt Waze hem langs binnenwegen. ‘De gebruiker zoekt gewoon de snelste weg.’

“Ik ben het er niet mee eens dat de individuele gebruiker zich ethische vragen moet stellen bij Waze. Die gebruiker zoekt gewoon de snelste weg om zijn bestemming te bereiken. Vaak is dat in een buurt die hijzelf niet kent en waar hij zich op de weg moet concentreren. Ik vind het al te makkelijk om de schuld bij de gebruiker te leggen als hij over een binnenweg passeert, waar het op zich niet verboden is om langs te komen, en die ook door andere Waze-gebruikers wordt aanbevolen. Het is nog altijd de overheid die bepaalt waar iemand mag rijden of niet. Niet de vele duizenden gebruikers van Waze in België. Als de wetgever duidelijk maakt dat Waze een bepaalde weg niet mag aanraden, dan zal Waze dat ook niet doen.

“Ik vind Waze heel goed, beter alleszins dan Google Maps en de ingebouwde gps-apparatuur van auto’s. Die zijn minder precies en minder snel. Geen enkel systeem slaagt er ook in nauwkeuriger je snelheid aan te geven dan Waze, net omdat Waze via de gps werkt. Dat is anders bij de snelheidsmeters van auto’s, waar vaak een afwijking op zit.

“Ik weet ook wel: er zijn hardrijders die er een sport van maken om door middel van Waze boetes te vermijden. Die zie je net voor een flitspaal op de rem gaan staan, om erna weer op te trekken.

“Als webredacteur van Autogids en Autowereld rijd ik regelmatig met een andere wagen. Het prettige is dat Waze je weggetjes laat ontdekken zonder verkeer. Laatst reed ik naar mijn vader en kwam ik op een mooie landweg terecht, ergens tussen Zomergem en Bellem. Die had een paar leuke bochten en bleek een stuk korter dan de route die ikzelf gekozen zou hebben. Ook daar is Waze dus goed in.

“Het is niet dat ik de app de hele tijd gebruik, maar als ik ergens heen moet, als ik de weg niet ken en in de file dreig te staan, dan natuurlijk wel. Het is eigenlijk een sociale­media­tool waarbij je onder weggebruikers met een simpele touch op de smartphone informatie uitwisselt: waar er een ongeval gebeurd is, waar er controles zijn, waar je moet opletten. Automobilisten geven die info door aan een hub die de info vervolgens verspreidt. Iedereen die iets ingeeft, maakt dus deel uit van de Waze-community.

“Als ik nu de Waze-map van Brussel open, zie ik hier in de buurt 6.900 gebruikers. Dat betekent dat de informatie die je krijgt uiterst precies is. Zie je al die spookjes en beestjes op de kaart? Kijk maar: 40 meldingen van een controle, je kunt er dus op aan dat die controle daar inderdaad ook plaatsvindt. Hoe meer gebruikers op de weg, hoe beter Waze werkt en hoe correcter de info is.

“Oké, als Waze je een route opstuurt waar de voorbije dagen niet één Wazer gepasseerd is, dan zal de info minder actueel zijn. Stel dat het sneeuwt op een weg waar de laatste persoon langskwam toen het daar níet sneeuwde – tja, dan zal Waze je uiteraard niet vertellen dat er intussen wél vlokken vallen.” (lacht)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.