Zaterdag 25/01/2020

Sterrenkunde

Hobbytelescoop moet leven ontdekken buiten ons zonnestelsel

Alpha Centauri A. Beeld ESO/Digitized Sky Survey 2

Een groep enthousiastelingen wil een ruimtetelescoop ontwikkelen die de eerste opname gaat maken van een planeet buiten het zonnestelsel waarop mogelijk leven is. De telescoop, met volgens de makers de omvang van een wasmachine, moet worden gefinancierd met geld vergaard op de burgerbank Kickstarter.

De hobbytelescoop gaat speuren naar blauwe stippen bij Alpha Centauri A and B, twee sterren met een planetenstelsel die relatief dicht bij de aarde staan, op vier lichtjaar afstand. Als de telescoop erin slaagt zo'n blauwe stip vast te leggen, is de kans groot dat het gaat om een planeet met water. Als die planeet zich in de leefbare zone rond de ster bevindt, is de kans groot dat er leven is, zeggen de initiatiefnemers. De leefbare zone is een denkbeeldige ring om een ster waar het warm genoeg is voor vloeibaar water en niet te heet zodat dat water verdampt. Onder meer SETI, dat speurt naar buitenaardse intelligentie, en de universiteit van Massachusetts Lowell doen mee aan Project Blue. De naam is een verwijzing naar de beroemde Pale Blue Dot foto die ruimtesonde Voyager in 1990 maakte van de aarde, op 6 miljard kilometer afstand. 

De kleine telescoop werkt met een systeem dat het directe licht van de sterren blokkeert, waardoor het eenvoudiger is reflecterend licht van de planeten eromheen vast te leggen. Een beetje zoals wij op aarde kort na zonsondergang planeten als Venus kunnen zien schijnen aan de horizon, doordat het licht van de zon wordt afgedekt door de aarde, en de reflecties van het licht door ons oog waargenomen worden, terwijl dit overdag niet lukt.

Lagere kosten

Als er genoeg geld wordt opgehaald kan de ontwikkeling van de ruimtekijker beginnen en als er nog meer geld wordt opgehaald - in totaal is vijftig miljoen dollar nodig, waarvan een kwart voor de lancering - kan de satelliet in 2020 worden gelanceerd. Met het miljoen dat de komende drie weken opgehaald moet worden, kunnen de eerste simulaties en ontwerpen worden gemaakt. 

Project Blue denkt tegen veel lagere kosten naar leven te kunnen speuren omdat de telescoop gebouwd kan worden met relatief eenvoudige middelen. Doordat zijn taak beperkt is: het spotten van een bekende planeet rond een relatief nabije ster, zijn de specificaties van de satelliet minder vergaand dan de grote broers als Kepler of de James Webb telescoop. 

Bewijs van leven

Als de telescoop water ontdekt, is dat nog geen bewijs van leven. Daarvoor zijn meer aanwijzingen nodig, zoals een atmosfeer met flink wat zuurstof - zeg 20 procent. Als er dan ook nog methaan wordt ontdekt, is het vrijwel zeker dat er enige vorm van leven heerst, aldus een studie vorig jaar in The Astrophysical Journal.

"Kleine telescoop volstaat"

De Leidse astronoom Frans Snik vindt het een interessant plan. Doordat Alpha Centauri A en B relatief dichtbij de aarde staan, is slechts een kleine telescoop nodig om ze goed te kunnen waarnemen, zegt hij. "Je hebt maar een telescoop van 30 centimeter nodig om de leefbare zone ruimtelijk te kunnen scheiden van de ster."

Snik is met collega's in 'verregaand overleg' met NASA voor een vergelijkbaar idee. De Leidse astronomen willen voor dit project de coronagraaf leveren. "Onze coronagraaf kan de halo van sterlicht naast een ster, dat veel feller is dan het directe licht, ongeveer honderdduizend keer onderdrukken", zegt hij. "Onze vloeibaar-kristal coronagraaf werkt onafhankelijk van het wiebelen van de satelliet."

Er hoeven daarom minder complexe en kostbare systemen voor beeldstabilisatie te worden gebruikt. 'Bovendien werkt dit systeem op alle sterren in het veld tegelijkertijd, dus is het ideaal voor een dubbelster als Alpha Centauri.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234