Donderdag 08/12/2022

Update

Het zit erop: batterij komeetlander Philae is leeg

Lander Philae boven de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko. Beeld BELGA
Lander Philae boven de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko.Beeld BELGA

De Europese komeetverkenner doet het voorlopig niet meer. De accu van de Philae is vannacht zo goed als leeg geraakt. Alle instrumenten aan boord zijn daarom uitgeschakeld. De Europese komeetverkenner kon gisterenavond nog een paar uur onderzoek doen. Om zo veel mogelijk energie te krijgen, heeft de vluchtleiding de lander gisteren 35 graden laten draaien, zodat meer zonnecellen in het licht staan. Philae heeft vorige nacht gelukkig alle wetenschappelijke gegevens kunnen doorsturen.

Kees Graafland

We ontvangen geen signaal meer en alle communicatie met de sonde is gestopt, zegt het agentschap op Twitter. De batterij van Philae had een levensduur van 2,5 dagen. Omdat ze zich in een schaduwrijke omgeving bevindt, kan ze niet opgeladen worden door zonlicht. Het werk van Philae zit er daarmee op. "We hebben alles ontvangen en alles is verlopen zoals gepland", zegt hoofdwetenschapper Jean-Pierre Bibring.

Het opraken van de accu betekent nog niet het definitieve einde van het onderzoek. Als het draaien van de lander niets helpt, komt er in de komende maanden een nieuwe kans. Mogelijk kan het toestel weer energie tanken als de komeet zich naar de zon richt. Maar dat zal waarschijnlijk niet in de komende maanden zijn", zei technisch leider Koen Geurts bij DLR. Vooral het verzenden van data vreet energie en die was bijna op. Er werd dan ook niet verwacht dat er vandaag nog voldoende energie zou zijn.

Laatste contact
ESA en de Duitse zusterorganisatie DLR hadden vrijdagavond laat voor het laatst contact met de verkenner. Eerder op de avond was een thermometer van het instrument Mupus 35 cm diep in de komeet geramd om de vastheid van de bodem te testen en informatie over de temperatuur te bekomen. Volgens DLR zijn alle tien instrumenten geactiveerd. Philae "is een echte overlevingskunstenaar", zei Geurts.

"Wetenschappelijke gegevens stromen binnen vanaf het oppervlak van de komeet", aldus de ESA. Die gegevens gaan onder meer over de eerste boring in het oppervlak van de komeet. De angst bestond dat de lander zou opstijgen door de druk van de boring. Hij staat namelijk los op het oppervlak, de verankering werkte niet. Het lijkt echter goed te zijn gegaan. De boor "ging helemaal naar beneden en weer naar boven, de eerste komeetboring is een feit", schreef de ESA.

"Alle wetenschappelijke gegevens van de eerste boringen werden succesvol doorgestuurd. Alles is verlopen zoals we voorzien hadden", aldus de ESA. Bibring is er ook van overtuigd dat het mogelijk is blijvend contact te hebben met Philae, vooral als de zonnepanelen nog voldoende energie kunnen opnemen. Dat zou kunnen gebeuren als de komeet dichter bij de zon komt.

Eerder op vrijdag meldden de wetenschappers van ESA dat het tijd werd om risico's te nemen. De batterijen van Philae dreigde namelijk leeg te raken. De onbemande lander staat ook niet goed vast op de grond. ESA stond voor een lastige keuze: proberen we de batterijen op te laden of laten we Philae nu nog snel boren en zoeken naar waardevolle informatie voordat de energie wegvalt? Het is dus voorlopig de tweede optie geworden, ook al bestond dan het risico dat de lander omvalt.

Schaduw van rotswand
Doordat Philae bij de landing drie keer van het oppervlakte van komeet 67P is gestuiterd, staat hij niet stabiel en niet op de juiste plaats. De wetenschappers weten na berekeningen ongeveer waar de lander op de komeet staat. Ze weten dat slechts twee van de drie poten van Philae goed vastzitten in de bodem en dat de lander pal in de schaduw van een rotswand staat. Dat betekent dat de zonnecollectoren niet genoeg stroom krijgen.

Risico's nemen
De bestuurders van de lander overwegen nog om Philae te verplaatsen. Philae heeft in tien jaar tijd ruim 6,5 miljard kilometer afgelegd om de komeet te bereiken. Volgens wetenschappers is de ondertussen verzamelde informatie genoeg om de missie tot een succes te maken.

"De missie nadert het einde en dus gaan we meer risico's nemen", zei Paolo Ferri van ESA tegen de BBC. "We zijn superblij met wat Philae nu al aan informatie heeft verzameld, maar we missen nog informatie uit het boren. We zijn bereid risico's te nemen."

Indien Philae op de oorspronkelijke landingsplaats was neergestreken, zou er zeven uur zonlicht per 12,4 komeetdag zijn geweest voor het opladen van de secundaire batterij. Nu is dit slechts anderhalf uur.

Primeur
Teams van onder andere wetenschappers en ingenieurs bestuderen intussen de binnengelopen data. Tachtig tot negentig procent van de verwachte wetenschappelijke gegevens is al binnen. Uit foto's blijkt dat het komeetoppervlak bezaaid is met stof en brokstukken die een omvang hebben van millimeters tot meters.

De landing is een primeur in de ruimtevaartgeschiedenis. Wetenschappers hopen door de studie van kometen meer te leren over het ontstaan van ons zonnestelsel, 4,6 miljard jaar geleden. De Philae gaat onder andere op zoek naar moleculen die een rol gespeeld kunnen hebben voor het opduiken van leven op onze planeet.

null Beeld EPA
Beeld EPA
null Beeld EPA
Beeld EPA
null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234